Strażnica WOP Kostrzyn

zlikwidowany pododdział graniczny

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Kostrzyn imienia Rudolfa Gyptnera – zlikwidowany pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczą na granicy z Niemiecką Republiką Demokratyczną/Republiką Federalną Niemiec[b].

Strażnica WOP Kostrzyn
Strażnica SG w Kostrzynie nad Odrą
ilustracja
Tablica upamiętniająca patrona strażnicy (1965–1970)
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1945[a]

Rozformowanie

2 stycznia 2003

Patron

Rudolf Gyptner

Tradycje
Rodowód

51 strażnica WOP

Kontynuacja

GPK SG
w Kostrzynie nad Odrą

Organizacja
Dyslokacja

Kostrzyn nad Odrą
ul. Mickiewicza

Formacja

Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna

Podległość

11 komenda odcinka
10 komenda odcinka
36 batalion OP
94 batalion WOP
93 batalion WOP
Lubuska Brygada WOP
bg WOP Słubice
Pomorska Brygada WOP
Lubuski Oddział SG

Granica polsko-niemiecka, znak gran. w rej. Kostrzyna nad Odrą (maj 2016)

Strażnica Straży Granicznej w Kostrzynie nad Odrą – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec.

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 11 komendy odcinka Mieszkowice jako 51 strażnica WOP [1]. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

Rozkazem organizacyjnym szefa Departamentu WOP nr 013 z 21.03.1947 roku Strażnica WOP nr 51 Kostrzyn z 3 Szczecińskiego Oddziału WOP została przekazana do Komendy odcinka nr 10 Górzyca z 2 Poznańskiego Oddziału WOP.

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku 51 strażnica OP Kostrzyn została włączona w struktury 36 batalionu Ochrony Pogranicza w Słońsku,a 1 stycznia 1951 roku w struktury 94 batalionu WOP w Słońsku.

W 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic, a Strażnica WOP Kostrzyn otrzymała nr 49 w skali kraju. W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica Specjalna WOP Kostrzyn była 21. w 9 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza. W tym samym roku rozwiązano 94 batalion WOP[3], a jego strażnice zostały włączone w struktury 93 batalionu WOP w Słubicach[4][5].

1 stycznia 1960 roku funkcjonowała jako 1 strażnica WOP II kategorii Kostrzyn w strukturach 93 batalionu WOP, a 1 stycznia 1964 roku jako 1 strażnica WOP lądowa II kategorii Kostrzyn[6]. Natomiast w marcu 1968 roku była jako Strażnica WOP rzeczna nr 1 Kostrzyn w strukturach ww. batalionu.

 
Granica polsko-niemiecka, element służby granicznej na moście granicznym w Kostrzynie nad Odrą (1965–1970)

W 1976 roku Wojska Ochrony Pogranicza przeszły na dwuszczeblowy system zarządzania. Strażnica WOP Kostrzyn podporządkowana została bezpośrednio pod sztab Lubuskiej Brygady WOP w Krośnie Odrzańskim[7], a w 1984 roku utworzonego batalionu granicznego WOP Słubice, jako Strażnica WOP Kostrzyn. Po rozformowaniu Lubuskiej Brygady WOP, 1 listopada 1989 roku strażnica została włączona w struktury Pomorskiej Brygady WOP w Szczecinie i tak funkcjonowała do 15 maja 1991 roku[8].

Straż Graniczna:

15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Lubuski Oddział Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim[9] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Kostrzynie nad Odrą (Strażnica SG w Kostrzynie nad Odrą).

W 2000 roku rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej, związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 2 stycznia 2003 roku nastąpiło zniesie Strażnicy SG w Kostrzynie nad Odrą[c]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęła Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Kostrzynie nad Odrą (GPK SG w Kostrzynie nad Odrą).

Ochrona granicyEdytuj

 
Żołnierz WOP na kutrze patrolowym KR-70 Jesion po zakończonym patrolu w przystani kutrów, w Kostrzynie nad Odrą (1972)

W październiku 1945 roku[d] w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy zostały utworzone Przejściowe Punkty Kontrolne Kostrzyn (PPK Kostrzyn)[10]:

W 1960 roku 1 strażnica WOP Kostrzyn II kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 11 275 m:

Straż Graniczna:

21 listopada 1992 roku na odcinku strażnicy zostało uruchomione drogowe przejście graniczne, w którym odprawę graniczną osób, towarów, i środków transportu, wykonywała załoga Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w Kostrzynie nad Odrą (GPK SG w Kostrzynie nad Odrą):

WydarzeniaEdytuj

  • 1965 – 6 maja odbyła się uroczystość nadania Strażnicy WOP Kostrzyn imienia Rudolfa Gyptnera, bohatera NRD poległego 28 listopada 1944 roku koło Częstochowy w walce z Niemcami.
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[11].

Strażnice sąsiednieEdytuj

Straż Graniczna:

Komendanci/dowódcy strażnicyEdytuj

  • kpt. Piotr Kołodziejczuk (był 10.1946)[e]
  • por. Franciszek Żółtek (od 1948)
  • chor. Albert Sabinicz (do 1951)
  • st. sierż. Mieczysław Gemer–Mazowicz (od 1951)
  • chor. Janusz Zając(od 1952)
  • ppor. Leon Szarota (do 1954)
  • ppor. Jan Michalak (1954–1956)
  • kpt. Wacław Fagas (1956–1964)
  • por. Protazy Czech (od 1964)
  • mjr Bogumił Jędrycha (był w 1970[13]–był w 1988)
  • kpt./mjr Krzysztof Mielczarek[14].

Poniżej wykaz dowódców strażnicy podano za: Józef Ostrowski: Lubuska Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1989. Ludzie – wydarzenia. s. 19.

  • por. Fagas
  • kpt. Michalak
  • mjr Bogumił Jędrycha.

UwagiEdytuj

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej.
  2. Od 3 października 1990 roku z RFN.
  3. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 roku zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.
  4. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 roku dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych.
  5. Rozkaz personalny dowódcy WOP nr 052 z 19.10.1946 rok[12].

PrzypisyEdytuj

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. Prochwicz 2011 ↓, s. 217.
  4. Jackiewicz 1998 ↓, s. 52.
  5. Ostrowski 2005 ↓, s. 19.
  6. Wykazy dyslokacyjne WOP ↓.
  7. Jackiewicz 1998 ↓, s. 53.
  8. muzeumsg–Lubuska Brygada WOP ↓.
  9. Łach 2013 ↓, s. 294.
  10. Zaremba 2008 ↓, s. 99.
  11. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  12. Rozkazy personalne DWOP ↓.
  13. Kronika 6 Drużyny Harcerskiej im. Zawiszy Czarnego w Górzycy od 14.09.1970.
  14. Dowódcy PPK/GPK/placówki/strażnicy WOP/SG w Kostrzynie nad Odrą. [w:] Stary Kostrzyn [on-line]. facebook.com, 2016-04-27. [dostęp 2021-01-20]. (pol.).

BibliografiaEdytuj