Transport w Wałbrzychu

Ten artykuł jest częścią cyklu Wałbrzych
Herb Wałbrzycha
POL Wałbrzych COA.svg Historia
POL Wałbrzych COA.svg Kultura
POL Wałbrzych COA.svg Edukacja
POL Wałbrzych COA.svg Zabytki
POL Wałbrzych COA.svg Gospodarka
POL Wałbrzych COA.svg Porcelana Wałbrzyska
POL Wałbrzych COA.svg Transport
POL Wałbrzych COA.svg Media
POL Wałbrzych COA.svg Przyroda
POL Wałbrzych COA.svg Klimat
POL Wałbrzych COA.svg Herb miasta
POL Wałbrzych COA.svg Sport

Transport w Wałbrzychu odbywa się po sieci dróg kołowych oraz państwowych linii kolejowych.

Wałbrzych posiada wyłącznie transport lądowy. Najbliższe lotnisko to Port lotniczy Wrocław-Strachowice[1].

Sieć drogowa Wałbrzycha wynosi około 210 kilometrów[2]. Wałbrzych to węzeł drogowy łączący drogę krajową (nr 35) i pięć dróg wojewódzkich (nr 367, 375, 376, 379, 381)[3]. Przez Wałbrzych wytyczono 13 dróg powiatowych, a pozostałych 330 ulic zakwalifikowano jako drogi gminne[3].

W skład wałbrzyskiego węzła kolejowego wchodzą: pierwszorzędna linia Wrocław – Zgorzelec (nr 274) drugorzędna linia Kłodzko – Wałbrzych (nr 286)[4]. Trasy kolejowe są czynne w ruchu towarowym i pasażerskim[4]. Do miasta docierają pociągi osobowe oraz wszystkie rodzaje pociągów kwalifikowanych[5]. Na głównej linii kolejowej nr 274 znajdują się cztery czynne w ruchu pasażerskim stacje i przystanki[4].

Drogi zajmują 7% powierzchni miasta. Utrzymaniem dróg publicznych oraz organizacją publicznego transportu zbiorowego na obszarze miasta zajmuje się z upoważnienia prezydenta miasta Zarząd Dróg, Komunikacji i Utrzymania Miasta[3].

Po sieci drogowej Wałbrzycha poruszają się autobusy publicznej komunikacji miejskiej oraz prywatne linie mikrobusowe i autobusowe (miejskie, podmiejskie i dalekobieżne)[6].

Transport drogowyEdytuj

Transport indywidualnyEdytuj

W 2015 roku w Wałbrzychu było zarejestrowanych 187 samochodów osobowych na 1000 ludności, co oznacza, że w mieście było zarejestrowanych około 20 000 pojazdów tego typu[7].

Infrastruktura drogowaEdytuj

Wałbrzych to węzeł drogowy łączący następujące drogi krajowe i wojewódzkie:

Przez Wałbrzych wytyczono 13 dróg powiatowych, a pozostałych 330 ulic zakwalifikowano jako drogi gminne[3].

Publiczna komunikacja miejskaEdytuj

 
Autobus wałbrzyskiej publicznej komunikacji miejskiej

Publiczna komunikacja miejska w Wałbrzychu funkcjonuje od 1898 r.[8]. Na przestrzeni ponad 100 lat po Wałbrzychu kursowały: tramwaje elektryczne (do 1966 r.[9]), trolejbusy, i autobusy, które od 1973 roku są jedynym środkiem transportu miejskiego[10]. W okresie istnienia województwa wałbrzyskiego, organizacją i prowadzeniem komunikacji miejskiej w regionie zajmowało się Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Wałbrzychu. Podczas transformacji gospodarczej przełomu lat 80. i 90. WPK zostało przekształcone w komunalne przedsiębiorstwo komunikacji miejskiej i w latach 1991-2011 istniało pod różnymi nazwami (od 2001 r. MPK Wałbrzych)[10].

Obecnie, transport miejski w Wałbrzychu funkcjonuje w ramach modelu, w którym organizatorem przewozu jest powołana przez Urząd Miasta wyspecjalizowana jednostka (Zarząd Dróg, Komunikacji i Utrzymania Miasta), zaś wykonawcą podmiot zewnętrzny wybierany w przetargach na dziesięcioletnią obsługę wszystkich połączeń komunikacyjnych. Głównym podmiotem świadczącym usługi komunikacyjne, wyłonionym na 10 lat w drodze przetargu jest Śląskie Konsorcjum Autobusowe. Przedsiębiorstwo świadczy usługi przewozowe dla miasta od 29 grudnia 2012 r.[11].

Tabor publicznej komunikacji miejskiej w Wałbrzychu należy w części do miasta, a w części jest zapewniany przez operatora świadczącego usługi przewozowe dla gminy. Według stanu na 27 marca 2013 r., wałbrzyską komunikację miejską obsługiwało 20 autobusów miejskich, użyczonych operatorowi, oraz 30 autobusów operatora[12].

Wszystkie publiczne autobusy miejskie w Wałbrzychu posiadają jednolitą malaturę w barwach miejskich oraz wizualny i głosowy system informacji pasażerskiej. W niektórych autobusach pracują konduktorzy, zatrudniani przez organizatora komunikacji[13].

Połączenia autobusoweEdytuj

Połączenia miejskie i podmiejskieEdytuj

Od września 2018 roku do Wałbrzycha, oprócz linii podmiejskich organizowanych przez Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, dojeżdżają również autobusy MPK Świdnica[14].

Poza systemem publicznej komunikacji miejskiej (objętej np. miejskimi biletami) wewnątrz miasta oraz do miejscowości ościennych kursują autobusami i mikrobusami prywatni przewoźnicy[15][6].

Część przewoźników kursujących po mieście zrzeszyła się w Stowarzyszenie Prywatnych Przewoźników Komunikacji Miejskiej „Kontra”[16].

Połączenia dalekobieżneEdytuj

W 2012 roku Wałbrzych posiadał dostęp do autobusów dalekobieżnych z następujących miast w Polsce:

Połączenia prowadziły przedsiębiorstwa PKS z różnych rejonów kraju oraz przewoźnicy prywatni z najbliższej okolicy[6].

Wałbrzyskie przedsiębiorstwo PKS przestało funkcjonować w roku 2009 [6].

Dworzec autobusowyEdytuj

Z powojennym rozwojem Państwowej Komunikacji Samochodowej w Wałbrzychu (lata 50. XX wieku) dawna stacja kolejowa Wałbrzych Towarowy została zaadaptowana na dworzec autobusowy[17]. Obiekt funkcjonował w latach 1957-2014[17]. Spółka, która wykupiła bankrutujący, uprzednio sprywatyzowany oddział PKS, sprzedała dworzec[18]. Decyzję o sprzedaży działki tłumaczono planowaną przebudową układu drogowego okolicy (budowa obwodnicy), która - zdaniem nowego właściciela dworca - uniemożliwiłaby dalszą działalność przystanku w tym miejscu[19]. W miejscu dawnego dworca wzniesiono supermarket[20].

TaksówkiEdytuj

Po Wałbrzychu poruszają się i świadczą usługi taksówki osobowe zrzeszone w korporacjach bądź należące do osób prywatnych[21]. W 2009 roku miasto zrezygnowało z limitowania działalności taksówkarskiej[21]. W momencie rezygnacji w mieście funkcjonowało około 400 taksówek[21]. Wałbrzyskie taksówki należały wówczas do najtańszych w regionie[21].

Transport kolejowyEdytuj

 
Dworzec Kolejowy Wałbrzych Miasto w dzielnicy Stary Zdrój
 
Dworzec Kolejowy Wałbrzych Główny

Wałbrzyski węzeł kolejowy, rozumiany jako zbiór linii kolejowych łączących się ze sobą w granicach miasta, składa się z trzech linii (oznaczenia współczesne)[4]:

Stacje i przystanki kolejowe w Wałbrzychu:

(kolejność stacji w wykazie - narastająco od strony Wrocławia)

Według stanu na rok 2017, przez Wałbrzych kursują wszystkie rodzaje pociągów kwalifikowanych spółki PKP Intercity: TLK, IC, EIC oraz EIP. Pociągi osobowe uruchamiają Koleje Dolnośląskie (wszystkie na linii nr 286 i większość na linii nr 274) oraz Przewozy Regionalne.

Z transportem kolejowym w Wałbrzychu wiąże się legenda o „złotym pociągu”.

PrzypisyEdytuj

  1. cit.walbrzych.pl/komunikacja, dostęp: 2017-09-24
  2. Program Ochrony Środowiska dla miasta Wałbrzycha na lata 2004-2007 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2015. Załącznik do Uchwały nr XXXIV/144/04 Rady Miasta Wałbrzycha z dnia 30 grudnia 2004 roku, dostęp: 2017-04-24
  3. a b c d e f g h i j ZDKiUM Wałbrzych > drogi > podział dróg, dostęp: 2017-09-24
  4. a b c d e f g h PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.: Mapa linii kolejowych w Polsce zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. oraz innych zarządców (pol.). plk-sa.pl, 2015-12-09. [dostęp 2016-01-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-02)].
  5. Portal Pasażera PKP PLK / plakaty stacyjne: Wałbrzych Szczawienko, Wałbrzych Miasto, Wałbrzych Fabryczny, Wałbrzych Główny; dostęp: 2017-09-24
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu w Wałbrzychu i Szczawnie-Zdroju (2012 r.), s.34
  7. Statystyczne Vademecum Samorządowca 2016, dostęp: 2017-09-24
  8. Molecki B. Pamiątki po tramwajach i trolejbusach w Wałbrzychu, dostęp: 29.09.2014 r.
  9. dolny-slask.org.pl: Fotografia pamiątkowa z ostatniego przejazdu tramwajem po Wałbrzychu, dostęp: 29.09.2014 r.
  10. a b MPK Wałbrzych: Historia komunikacji miejskiej w Wałbrzychu, dostęp: 29.09.2014 r.
  11. walbrzych.naszemiasto.pl: Podpisano umowę z nowym przewoźnikiem, dostęp: 29.09.2014 r.
  12. tvp.pl: Imponująca metamorfoza wałbrzyskiego MPK, dostęp: 29.09.2014 r.
  13. tvp.pl: Konduktorzy w Wałbrzychu, dostęp: 29.09.2014 r.
  14. Linia 31 nie ma nic wspólnego z sentymentem. Pierwsze kursy pokazały, że może zarobić. W: dziennik.walbrzych.pl [on-line]. 2018-09-13. [dostęp 2018-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-21)].
  15. ZDKiUM Wałbrzych: Prywatni przewoźnicy, dostęp: 29.09.2014 r.
  16. ngo.pl: SPPKM Kontra, dostęp: 29.09.2014 r.
  17. a b Dworzec autobusowy (nieistniejący). dolny-slask.org.pl. [dostęp 2017-09-23].
  18. Paweł Gołębiowski: Wałbrzych bez dworca PKS jeszcze przynajmniej przez rok. Gazeta Wrocławska, 2013-04-03. [dostęp 2017-09-23].
  19. Paweł Gołębiowski: Z Wałbrzycha do Lublina pojedziemy na wiosnę?. Gazeta Wrocławska, 2010-12-13. [dostęp 2017-09-23].
  20. opr.PAW: Prace przy budowie nowego marketu w miejscu dawnego PKS–u nabierają tempa. walbrzyszek.com, 2014-06-26. [dostęp 2017-09-23].
  21. a b c d Nie da się już zarobić na taxi, Gazeta Wrocławska, dostęp: 2017-09-24]