Tritlenek diglinu

związek chemiczny

Tritlenek diglinu (nazwa Stocka: tlenek glinu(III), zwyczajowo tlenek glinu), Al
2
O
3
nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym glin występuje na III stopniu utlenienia. Występuje w wielu odmianach polimorficznych, z których najważniejsze to:

  • α-Al
    2
    O
    3
    (korund) – postać najtrwalsza, odznaczająca się dużą twardością (9 stopień w skali Mohsa). Temperatura topnienia 2053[3]–2072[4] °C, a wrzenia 2980[4]–ok. 3000[3] °C (dla korundu naturalnego temperatura topnienia wynosi 2015 ± 15 °C, a wrzenia 2980 ± 60 °C[4]). Dobrze przewodzi ciepło, jest odporna na działanie czynników chemicznych, nierozpuszczalna w kwasach. Powstaje podczas prażenia do 1000 °C odmiany γ. Stosowana do wytwarzania materiałów szlifierskich (szmergiel) i ogniotrwałych.
  • γ-Al
    2
    O
    3
    – biały, higroskopijny proszek, nierozpuszczalny w wodzie, rozpuszczalny w mocnych kwasach. Otrzymywany przez łagodne prażenie wodorotlenku glinu. Ma właściwości amfoteryczne, z alkaliami tworzy gliniany (np. NaAlO2). Jest surowcem do otrzymywania metalicznego glinu metodą elektrochemiczną.
Tritlenek diglinu

Struktura krystaliczna korundu
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

Al2O3

Masa molowa

101,96 g/mol

Wygląd

białe, bezwonne, higroskopijne ciało stałe

Identyfikacja
Numer CAS

1344-28-1

PubChem

14769

DrugBank

DB11342 DB11342, DB11342

Podobne związki
Inne aniony

Al
2
S
3

Inne kationy

B
2
O
3
, Ga
2
O
3
, In
2
O
3
, Tl
2
O
3

Podobne związki

Al2O, AlO

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Znane są również formy η, χ, δ i θ, różniące się właściwościami i budową krystaliczną[5]. Związek określony w 1916 r. jako β-Al
2
O
3
okazał się w rzeczywistości glinianem sodu o wzorze NaAl
11
O
17
[6][7]. Ma on bardzo duże znaczenie jako stały elektrolit ze względu na wysokie przewodnictwo elektryczne[6].

Wytwórstwo przemysłowe edytuj

Podstawową rudą aluminium, z której uzyskiwany jest tlenek glinu, są boksyty. Tak uzyskany tlenek glinu może służyć do produkcji aluminium.

Największym producentem tlenku glinu na świecie jest korporacja Alcoa; za nią plasują się Alcan i Rusal. Największymi wytwórcami aluminium są połączone Rio Tinto i Alcan, a kolejnymi Rusal i Alcoa[8].

W Polsce Jerzy Grzymek opracował metodę spiekowo-rozpadową (zwaną metodą Grzymka), w której do wytwarzania tlenku glinu oraz cementu portlandzkiego wykorzystuje się tylko surowce krajowe z pominięciem boksytów[9].

Inne tlenki glinu edytuj

Oprócz tlenku glinu(III) znane są również (rzadko spotykane):

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b c d e f Tritlenek diglinu (nr 06285) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2012-08-11]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  2. Tritlenek diglinu (nr 06285) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2012-08-11]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  3. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 83. Boca Raton: CRC Press, 2003, s. 4-2.
  4. a b c CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 73. Boca Raton: CRC Press, 1993, s. 4-36.
  5. Gianluca Paglia, Determination of the Structure of γ-Alumina using Empirical and First Principles Calculations Combined with Supporting Experiments [online], rozprawa doktorska, Curtin University of Technology, 2004 [dostęp 2023-03-29] (ang.).
  6. a b Sodium-β-alumina and related phases, [w:] Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw, Chemistry of the Elements, wyd. 2, Oxford–Boston: Butterworth-Heinemann, 1997, s. 249, ISBN 0-7506-3365-4 (ang.).
  7. Egon Wiberg, Nils Wiberg, Arnold Frederic Holleman, Inorganic chemistry, San Diego: Academic Press, 2001, s. 1020, ISBN 0-12-352651-5, OCLC 48056955.
  8. Aluminium. Gimme smelter. Are more big deals ahead?, „The Economist”, 19 lipca 2007 [dostęp 2023-03-29] (ang.).
  9. Elżbieta Kosacka, Metoda spiekowo-rozpadowa J. Grzymka wytwarzania tlenku glinu i cementu z surowców krajowych, „Przegląd Geologiczny”, 22 (5), 1974, s. 197-200 [dostęp 2023-03-29].
  10. Carsten Dohmeier, Dagmar Loos, Hansgeorg Schnöckel, Aluminum(I) and Gallium(I) Compounds: Syntheses, Structures, and Reactions, „Angewandte Chemie International Edition in English”, 35 (2), 1996, s. 129–149, DOI10.1002/anie.199601291 (ang.).
  11. D.C. Tyte, Red (B2Π–A2σ) Band System of Aluminium Monoxide, „Nature”, 202 (4930), 1964, s. 383–384, DOI10.1038/202383a0 (ang.).