Otwórz menu główne

Wiktoria Ulma z d. Niemczak (ur. 10 grudnia 1912 w Markowej, zm. 24 marca 1944 tamże) – polska rolniczka z Markowej pod Łańcutem, Służebnica Boża, żona Józefa Ulmy. Wraz z mężem i szóstką dzieci została zamordowana przez Niemców za ukrywanie Żydów. W chwili śmierci była w dziewiątym miesiącu ciąży.

Wiktoria Ulma
Ilustracja
Wiktoria Ulma z mężem
Imię przy narodzeniu Wiktoria Niemczak
Data i miejsce urodzenia 10 grudnia 1912
Markowa
Data i miejsce śmierci 24 marca 1944
Markowa
Miejsce spoczynku Cmentarz w Markowej
Narodowość polska
Małżeństwo Józef Ulma
Dzieci Stanisława, Barbara, Władysław, Franciszek, Antoni, Maria Ulmowie
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

ŻyciorysEdytuj

 
Wiktoria Ulma z dziećmi

Była siódmym dzieckiem Jana i Franciszki Niemczaków. W wieku sześciu lat straciła matkę[1]. Pobierała kursy na Uniwersytecie Ludowym w Gaci[2]. W 1935 roku[2] poślubiła starszego o 12 lat Józefa Ulmę, z którym miała sześcioro dzieci. Zajmowała się domem i potomstwem. W momencie śmierci oczekiwała siódmego dziecka[1].

Prawdopodobnie w drugiej połowie 1942 roku[1] wraz z mężem przyjęła pod swój dach ośmioro żydowskich uciekinierów z rodzin Goldmanów/„Szallów”, Grünfeldów i Didnerów[3].

Wiosną 1944 Ulmowie zostali zadenuncjowani przez granatowego policjanta, Włodzimierza Lesia (z pochodzenia Ukraińca), który wcześniej zagarnął majątek rodziny „Szallów” i zamierzał pozbyć się jego prawowitych właścicieli. 24 marca 1944 niemieccy żandarmi z posterunku w Łańcucie rozstrzelali małżeństwo Ulmów i szóstkę ich dzieci. Razem z nimi zginęli również wszyscy ukrywani Żydzi. Prawdopodobnie w czasie egzekucji Wiktoria zaczęła rodzić, gdyż świadek ekshumacji zeznał później, że po wykopaniu zwłok dostrzegł główkę i piersi noworodka wystające z jej narządów rodnych[1].

Osobny artykuł: Zbrodnia w Markowej (1944).

13 września 1995 Józef i Wiktoria Ulma zostali pośmiertnie odznaczeni medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[4][5]. 24 marca 2004 w Markowej odsłonięto poświęcony im pomnik[1]. Ponadto postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 25 stycznia 2010 małżeństwo Ulmów zostało pośmiertnie odznaczone Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[6].

17 września 2003 biskup pelpliński Jan Bernard Szlaga otworzył proces beatyfikacyjny 122 polskich męczenników z okresu II wojny światowej, wśród których znaleźli się Józef i Wiktoria Ulmowie, ich sześcioro dzieci oraz siódme nienarodzone. 20 lutego 2017 Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych zezwoliła na przejęcie prowadzenia procesu rodziny Ulmów przez archidiecezję przemyską[7].

Los rodziny Ulmów stał się symbolem martyrologii Polaków mordowanych przez Niemców za niesienie pomocy Żydom[5]. Ich imię nosi Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej, które otwarto w Markowej 17 marca 2016 roku w obecności prezydenta RP Andrzeja Dudy[8].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Mateusz Szpytma. Oddali życie za bliźnich. Bohaterska rodzina Ulmów zginęła za ukrywanie Żydów. „Nasz Dziennik”. 72 (2482), 2006-03-25/26. 
  2. a b Mateusz Szpytma: Kaźń rodziny Ulmów. Polska rodzina zamordowana za ratowanie Żydów. nowahistoria.interia.pl, 2014-03-24. [dostęp 2016-03-20].
  3. W Markowej uczczono 71. rocznicę zamordowania Ulmów i ukrywanych przez nich Żydów. dzieje.pl, 2015-03-24. [dostęp 2016-03-20].
  4. Israel Gutman (red.): Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holocaustu: Polska. T. II. Kraków: Jad Waszem, 2009, s. 777. ISBN 978-83-87832-59-9.
  5. a b Jozef & Wiktoria Ulma (ang.). yadvashem.org. [dostęp 2016-03-20].
  6. M.P. z 2010 r. nr 31, poz. 423
  7. Proces beatyfikacyjny rodziny Ulmów będzie prowadzony przez Archidiecezję Przemyską. przemyska.pl, 2017-03-08. [dostęp 2017-03-08].
  8. Uroczystość otwarcia Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej. dzieje.pl, 2016-03-17. [dostęp 2016-03-20].