Otwórz menu główne

Blachownia Śląska (niem. Blechhammer) – dawna wieś, od 1973 dzielnica Kędzierzyna a od 1975 przemysłowa część miasta Kędzierzyna-Koźla (województwo opolskie), nad Kanałem Gliwickim.

Herb Kędzierzyna-Koźla Blachownia Śląska
Część miasta Kędzierzyna-Koźla
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat kędzierzyńsko-kozielski
Miasto Kędzierzyn-Koźle
W granicach Kędzierzyna-Koźla (1973[1]) 1975
Populacja (2000)
• liczba ludności

3351
Nr kierunkowy 77
Kod pocztowy 47-225
Tablice rejestracyjne OK
Położenie na mapie Kędzierzyna-Koźla
Mapa lokalizacyjna Kędzierzyna-Koźla
Blachownia Śląska
Blachownia Śląska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Blachownia Śląska
Blachownia Śląska
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Blachownia Śląska
Blachownia Śląska
Położenie na mapie powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego
Blachownia Śląska
Blachownia Śląska
Ziemia50°21′17″N 18°15′31″E/50,354722 18,258611
Portal Portal Polska

W latach 1945–1954 siedziba gminy Blachownia Śląska.

Spis treści

NazwaEdytuj

Miejscowość była wzmiankowana w formach Meedar und Blechhammer (1713), Medar und Bleghamer (1743), Blechhammer, Medarde (1783), Blechhammer, Blachownia (1845), Blachownia (Blechhammer) (1885), MiedaryBlachownia, Medar-Blechhammer, też Blechhammer (1939), Blachownia ŚląskaBlechhammer (Medar-Blechhammer) (1951). Dawna nazwa niemiecka pochodzi od wyrazu pospolitego Blechhammer oznaczającego blachownię, a nazwa polska jest jej dokładnym tłumaczeniem[2].

Nazwa Blachownia Śląska obowiązuje od 26 grudnia 1946 roku[3].

HistoriaEdytuj

W 1819 wieś Blachownia uwolniła się od pańszczyzny.

Rozwój gospodarczyEdytuj

W połowie XIX wieku Blachownia i pobliskie Sławięcice były ważnym ośrodkiem przemysłowym. Po Kanale Kłodnickim kursowało rocznie ponad 1000 statków, przewożąc głównie towary z Gliwic do manufaktury w Sławięcicach oraz do składnicy towarów żelaznych utworzonej u ujścia Kanału do Odry.

Liczba ludności w miejscowości[4] 1845 1855 1861
Miedary/Blachownia (Medar/Blechhammer) 707 842 1059

9 listopada 1919 władze niemieckie przeprowadziły na Górnym Śląsku wybory komunalne. W powiecie kozielskim strona polska zdobyła w Blachowni 7 z 12 mandatów.[potrzebny przypis]

III powstanie śląskieEdytuj

Podczas III powstania śląskiego 6 maja 1921 z Łabęd wyruszył 1 katowicki pułk piechoty im. J. Piłsudskiego dowodzony przez ppor. W. Fojkisa. 7 maja 1921 zajął on Sławięcice i Blachownię.

Liczba ludności w miejscowości[5] 1910 1925
Blachownia 901 961

III RzeszaEdytuj

 
Droga do Blachowni
 
Krematorium w obozie koncentracyjnym

W ramach rozpoczętej przez nazistów walki z bezrobociem podjęto budowę Kanału Gliwickiego (lata 1934–1938), który połączył Gliwice z Koźlem-Port.

W 1939 rozpoczęto w Blachowni budowę zakładu chemicznego – zakład hydrogenizacji koncernu Oberschlesische Hydriewerke A.G.). Tutejsze zakłady miały produkować benzynę syntetyczną na drodze uwodornienia węgla.

Na potrzeby budowy zakładów i utrzymania produkcji rozpoczęto w 1940 tworzenie rozległej sieci różnego rodzaju obozów, położonych w pasie od Blachowni przez Kędzierzyn i Azoty do Bierawy. Skoncentrowano tutaj około 35 tys. ludzi uwięzionych w różnych obozach.

Alianckie lotnictwo (startowało z Włoch) przeprowadziło pierwsze loty rozpoznawcze w rejonie Kędzierzyna w marcu 1944. Zmasowane naloty bombowe rozpoczęły się w lipcu 1944. W wyniku masowych bombardowań tutejsze zakłady chemiczne zostały zniszczone. W dniach 21/22 stycznia 1945 przeprowadzono ewakuację zakładów i obozów przymusowej pracy.

W Polsce LudowejEdytuj

W dniu 31 stycznia 1945 Armia Czerwona zajęła Blachownię. 21 marca 1945 rozpoczęło się przejmowanie od Armii Czerwonej obiektów gospodarczych w powiecie kozielskim. Rosjanie przed wycofaniem się przeprowadzili całkowity demontaż urządzeń i aparatury zakładów chemicznych (zniszczenia osiągnęły poziom 100%) i innych lokalnych zakładów przemysłowych. Pozostałe urządzenia wywieźli Polacy do odbudowywanych zakładów chemicznych w Oświęcimiu, Chorzowie i Tarnowie.

Na początku 1946 w Blachowni mieszkało 505 osób.

Latem 1946 przejęto od Armii Czerwonej rzekę Odrę i uruchomiono transport wodny Kanałem Gliwickim węgla z Górnego Śląska.

Odbudowa przemysłuEdytuj

Sześcioletni plan rozwoju 1950–1955 przewidywał budowę w Blachowni wytwórni benzolu i smoły koksowniczej Zakładów Koksochemicznych „Blachownia” (produkcję uruchomiono w 1952). W 1953 zdecydowano o budowie elektrociepłowni Elektrownia Blachownia (uruchomiona w 1957).

Ludność miejscowości według spisu powszechnego[6] 1950 1960 1970
Blachownia 854 2.046 3963

25 września 1954 reforma podziału administracyjnego powołała na terenie powiatu kozielskiego 30 gromad, w tym:

  • Gromada Blachowni Śląskiej (Blachownia i Lenartowice).

W 1961 Cisową i Miejsce Kłodnickie włączono do gromady Blachowni Śląskiej.

1 stycznia 1973 Blachownię przyłączono do Kędzierzyna.

Kędzierzyn-KoźleEdytuj

15 października 1975 nastąpiło połączenie miast Koźla, Kędzierzyna, Kłodnicy i Sławięcice oraz 3 wsi (Lenartowic, Miejsca Kłodnickiego i Cisowej) – początek dzisiejszego miasta Kędzierzyn-Koźle.

GospodarkaEdytuj

Największe lokalne firmyEdytuj

Przemysł chemiczny:

Przemysł paliwowo-energetyczny:

Przemysł maszynowy:

Inne:

KomunikacjaEdytuj

Układ drogowyEdytuj

Przez Blachownię przebiega ważna droga krajowa: 40.

Komunikacja miejskaEdytuj

Miejski Zakład Komunikacyjny w Kędzierzynie-Koźlu posiada w dzielnicy Blachownia 9 przystanków autobusowych: Blachownia Kanał, Elektrownia Blachownia, Energetyków, Bar „Magia”, Przyjaźni, Szkoła podstawowa 10, Biurowiec Z.Ch., Tuwima I i Tuwima II.

KulturaEdytuj

  • Na osiedlu Blachownia znajduje się Filia nr 4 (ul. Wyzwolenia 7) Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kędzierzynie-Koźlu. Oferuje dostęp do Internetu.
  • Osiedlowy Ośrodek Kultury „Lech”. Działa tutaj koło plastyczne „Tęcza” oraz sekcja modelarska (budowa modeli redukcyjnych z plastyku i papieru). Corocznie jest organizowany Konkurs modeli plastikowych i kartonowych o Memoriał porucznika A. Lindella, również znajduje się tam sekcja taneczna „SPIN”.

EdukacjaEdytuj

  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 10 im. Wojska Polskiego, ul. Szkolna 3
  • Publiczne Gimnazjum nr 7, ul. Szkolna 3

Kościoły i Związki WyznanioweEdytuj

Kościół Rzymskokatolicki:

Inne:

SportEdytuj

W Blachowni znajdują się następujące obiekty sportowe:

  • Stadion sportowo-rekreacyjny (ul. Szkolna 15) – wykorzystywany do szkolenia i rozgrywek w piłce nożnej oraz do organizacji imprez sportowych, rekreacyjnych, kulturalnych i innych.

PrzypisyEdytuj

  1. W granicach Kędzierzyna
  2. Nazwy miejscowe Polski : historia, pochodzenie, zmiany. pod red. Kazimierza Rymuta. T. 1, A-B. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1996, s. 211-212. ISBN 83-85579-34-6.
  3. M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262
  4. Kędzierzyn-Koźle. Monografia Miasta, Państwowy Instytut Naukowy w Opolu, Opole 2001.
  5. S. Golachowski, Materiały do statystyki narodowościowej Śląska Opolskiego z lat 1910-1939, Poznań – Wrocław 1950.
  6. Narodowy spis powszechny 1970 r., GUS, Warszawa 1971.
  7. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-01-19].

BibliografiaEdytuj

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.