Brisbane

miasto w Australii, stolica stanu Queensland
Ten artykuł dotyczy miasta w Australii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Brisbane (wym. [ˈbrɪzbən]) – miasto w Australii, stolica stanu Queensland, położone nad Oceanem Spokojnym u ujścia rzeki Brisbane. Jest trzecim co do wielkości miastem Australii z liczbą ludności wynoszącą 2,5 mln mieszkańców, mieszka w nim ok. 10% populacji państwa[2]. Wraz z miastami satelickimi Gold Coast, Sunshine Coast i kilkoma sąsiadującymi powiatami tworzy region i aglomerację South East Queensland[3][4][5] zamieszkiwaną przez 3,5 mln osób. Miasto leży w strefie klimatu subtropikalnego, z całorocznym okresem z letnimi temperaturami, temperatury w dzień wahają się od 21 °C w lipcu do około 30 °C w styczniu.

Brisbane
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Australia
Stan  Queensland
Powierzchnia 15 842[1] km²
Populacja (2019)
• liczba ludności
• gęstość

2 514 184[2]
156 os./km²
Nr kierunkowy 0721
Położenie na mapie Australii
Mapa lokalizacyjna Australii
Brisbane
Brisbane
Położenie na mapie Queensland
Mapa lokalizacyjna Queensland
Brisbane
Brisbane
Ziemia27°28′S 153°02′E/-27,466667 153,033333
Strona internetowa
Portal Portal Australia

Jest metropolią o znaczeniu globalnym[6][7], a także ważnym ośrodkiem handlowym, naukowym (kilka uniwersytetów) i kulturalnym (muzea, galeria sztuki). Brisbane jest ośrodkiem przemysłu rafineryjnego, gumowego, stoczniowego i maszynowego. Odbywało się tu wiele znaczących wydarzeń kulturalnych, politycznych, gospodarczych i sportowych, m.in. Igrzyska Wspólnoty Narodów (Commonwealth Games) w 1982 r., Wystawa światowa (Expo ’88), Igrzyska Dobrej Woli w 2001 r, szczyt G20 w 2014 roku[8].

W mieście znajduje się polski konsulat honorowy[9].

Brisbane zostało nazwane "Australia's hippest city" (najmodniejszym australijskim miastem)[10].

GeografiaEdytuj

PołożenieEdytuj

Brisbane leży na wschodnim wybrzeżu, nad Morzem Koralowym Oceanu Spokojnego[11]. Duża część metropolii leży nad Zatoką Moreton. Położone jest w centralnej części regionu i aglomeracji South East Queensland. Metropolia graniczy bezpośrednio od północy z Sunshine Coast (333 436 mieszkańców), a od południa z Gold Coast (581 730 mieszkańców), choć od centrum biznesowego do śródmieść tych miast jest kilkadziesiąt kilometrów[12]. Oddalony jest o 733 km na północ od Sydney.

Od wschodu, wzdłuż pacyficznego wybrzeża położone są wyspy: Bribie, Moreton, North Stradbroke Island, South Stradbroke Island, Russell Island.

Aglomeracja od strony zachodniej, północno zachodniej i południowo zachodniej jest otoczona kilkoma pasmami górskimi Wielkich Gór Wododziałowych. Od strony południowo zachodniej położone są pasma: Main Range, Tweed Range(ang.), McPherson Range i Teviot Range(ang.) zgrupowane pod nazwą Scenic Rim(ang.). Od strony północno zachodniej położone są pasma, mi.n.: D'Aguilar Range(ang.), Conondale Range(ang.); natomiast na samej północy aglomeracji znajdują się pasma, m.in.: Glass House Mountains(ang.) oraz Blackall Range(ang.). W bliskim sąsiedztwie centrum miasta położone jest pasmo Taylor Range(ang.).

Podział administracyjnyEdytuj

Brisbane tak jak inne największe miasta Australii zostało zdefiniowane przez Australijski Urząd Statystyczny. Podstawowa metropolia ma status Stołecznego Podziału Statystycznego (ang. Capital City Statistical Division)[13]. Jest podzielona na 5 jednostek administracyjnych (tzw. local government areas, LGA): City of Brisbane(ang.), Moreton Bay Region, Logan City(ang.), City of Ipswich(ang.) i Redland City(ang.)[14] zajmujących powierzchnię 5974 km², przy gęstości zaludnienia 400 os./km². Cała metropolia ma status Obszaru Statystycznego Wielkiej Stolicy (ang. "Greater Capital City Statistical Area", GCCSA), nazywanego również "Greater Brisbane"[15][13]. Złożona jest 8 samorządów lokalnych (tzw. local government areas, LGA), które oprócz pięciu powyższych obejmuje również słabo zaludniony Scenic Rim Region(ang.), Somerset Region(ang.) i część Lockyer Valley Region(ang.)[13][16][17]. Cała metropolia ma powierzchnię 15 842 km²[1].

Local government area Ludność[18] (2018) Powierzchnia Gęstość zaludnienia Capital
City
Statistical
Division
Greater
Capital
City
Statistical
Area
 
City of Brisbane(ang.) 1 231 605 1343 km² 917 os./km²
Moreton Bay Region 459 585 2042 km² 225 os./km²
Logan City(ang.) 326 615 958 km² 341 os./km²
City of Ipswich(ang.) 213 638 1094 km² 195 os./km²
Redland City(ang.) 156 863 537 km² 292 os./km²
Razem 2 388 303 5974 km² 400 os./km²
Scenic Rim Region(ang.) 42 583 4243 km² 10 os./km²
Somerset Region(ang.) 25 887 5373 km² 5 os./km²
Lockyer Valley Region(ang.) (część) 5 864 252 km² 18 os./km²
Razem 2 462 637 15 842 km² 156 os./km² Mapa metropolii Brisbane (Info)

KlimatEdytuj

Brisbane leży w strefie klimatu subtropikalnego[19][20], z całorocznym okresem z letnimi temperaturami. Średnia temperatura roczna wynosi 26 °C w ciągu dnia i 16 °C w nocy. Najchłodniejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą około 21-22 °C w dzień i 9-10 °C w nocy. Najcieplejszymi miesiącami są styczeń i luty ze średnią temperaturą 29-30 °C w dzień i 21 °C w nocy. Średnia opadów w skali roku wynosi od ok. 800 mm za zachodnich obrzeżach do ok. 1000 mm na wybrzeżu, najobfitszy w opady jest okres od grudnia do lutego[21][22].

Średnia temperatura i opady dla Brisbane (port lotniczy Brisbane, 27°23′30,0″S 153°07′45,0″E/-27,391667 153,129167)
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 29.2 29.1 28.0 26.0 23.6 21.3 21.0 22.0 24.2 25.4 27.0 28.2 25,4
Średnie dobowe temperatury [°C] 25.3 25.2 23.9 21.3 18.3 16.1 15.1 16.0 18.6 20.6 23.6 24.2 20,6
Średnie temperatury w nocy [°C] 21.4 21.2 19.8 16.5 13.0 10.8 9.2 9.8 12.9 15.8 18.3 20.2 15,7
Opady [mm] 126 135 112 73 98 68 28 37 33 75 91 120 1016
Średnia liczba dni z opadami 12.1 12.7 13.5 10.7 9.6 9.0 6.8 5.2 6.0 8.7 10.3 11.5 116
Średnie usłonecznienie (w godzinach) 267 235 233 237 239 198 239 270 267 270 273 264 2989
Źródło: Bureau of Meteorology[22] (liczba dni z opadami dla wartości 0,1 mm, wysokość 5 m n.p.m., nad zatoką, 1994-2020)
Średnia dobowa temperatura morza (°C)[25]
Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rok
26,3 27,2 26,5 25,5 24,1 22,6 21,6 21,4 22,0 22,9 24,5 25,7 24
 
Brisbane z lotu ptaka, widoczna meandrująca rzeka Brisbane
 
Brisbane widziane „z lotu ptaka”
 
Brisbane nocą

DemografiaEdytuj

Brisbane jest bardzo szybko rozwijającym się miastem. W latach .70 XX wieku populacja przekroczyła milion mieszkańców, w pierwszych latach XXI wieku populacja przekroczyła 2 miliony mieszkańców. W 2019 roku populacja miasta przekroczyła 2,5 mln mieszkańców[2]. Obecny wzrost demograficzny jest na poziomie 2% rocznie, corocznie przybywa 50 000 nowych mieszkańców czyli ok. 500 000 nowych mieszkańców na dekadę[2]. W alomeracji South East Queensland, której Brisbane jest głównym ośrodkiem miejskim, w ciągu najbliższych 3 dekad, populacja ma zwiększyć się z 3,5 mln do 5,5 mln mieszkańców dzięki osiedlaniu się ludności na rozległych przedmieściach[26].

    Liczba mieszkańców w latach 1831–2019.
    Źródło: Australian Bureau of Statistics[27][28][29]

GospodarkaEdytuj

Centrum biznesowe w Brisbane

Brisbane jest notowane w dwóch rankingach metropolii o znaczeniu globalnym. W rankingu Globalization and World Cities Research Network 2018 jest oznaczone jako metropolia światowa drugiej kategorii – beta[6]. Metropolia wykazuje tendencję wzrastającą, 10 lat wcześniej – w 2008 roku, klasyfikowana była w trzeciej kategorii – gamma[30]. W rankingu Schroders Global Cities Index 2019, Brisbane zajęło 30 miejsce na świecie, zaraz za Tokyo[7].

Produkt miejski brutto Brisbane – według danych Brookings Institution – wyniósł w 2014 roku 96,6 mld dolarów amerykańskich[31]. Produkt miejski brutto według danych SGS Economics and Planning wyniósł w 2016 roku 158 mld dolarów australijskich (120,6 mld dolarów amerykańskich)[32]. Natomiast produkt miejski brutto według danych SGS Economics and Planning wyniósł w 2018 roku 177 mld dolarów australijskich co stanowi 9,3% produktu krajowego brutto Australii[33]. Produkt miejski brutto na osobę wyniósł w 2015 roku 67 300 dolarów australijskich[34]. Bezrobocie w pierwszym kwartale 2019 roku wynosiło 5,5%[35].

W rankingu Mercer dotyczącego jakość życia, Brisbane w 2019 roku uplasowało się na 35 miejscu na świecie, zaraz za San Francisco, 7 miejsc przed Londynem, 47 miejsc przed Warszawą[36]. Metropolia wykazuje tendencję wzrastającą, jakość życia w mieście gwałtowanie się podnosi, 11 lat wcześniej – w 2008 roku klasyfikowana była na 49 miejscu na świecie[37]. W rankingu Monocle w 2019 roku, Brisbane uplasowało się na 23 miejscu na świecie, wyprzedzając norweskie Oslo[38]. Tu również metropolia wykazuje tendencję wzrastającą, przed 2016 rokiem nie była klasyfikowana w grupie pierwszych 25 miast świata[39].

Odbyły się tu międzynarodowe wydarzenia polityczne i gospodarcze np. wystawa światowa Expo ’88 oraz szczyt G20 w 2014 roku[8].

Głównymi centrami kongresowymi w mieście są Brisbane Convention & Exhibition Centre(ang.) oraz Royal International Convention Centre, największym obszarem wystawowym jest Brisbane Showgrounds(ang.), natomiast największą halą widowiskowo-sportową jest Brisbane Entertainment Centre(ang.).

Brisbane jest dużym australijskim centrum produkcji lotniczej. Znajduje się tu fabryka Airbus Group Australia Pacific (dawniej jako Australian Aerospace Ltd.) produkująca m.in. australijskie wersje europejskich śmigłowców NHI NH90 oraz Eurocopter Tiger, jak również struktury kompozytowe dla innych produktów Airbus[40][41][42]. Położone są tu również zakłady Boeinga: Boeing Australia(ang.)[43]. Znajdują się tu również różne zakłady motoryzacyjne np. Denning Manufacturing(ang.), Custom Bus(ang.) czy Coach Design(ang.), jak również jeden z ośrodków producenta pojazdów wojskowych: General Dynamics Land Systems–Australia(ang.).

HistoriaEdytuj

Przed przybyciem Europejczyków tereny dzisiejszego Brisbane były zamieszkiwane przez aborygeńskie plemiona Turrbal i Jagera. Nazywali oni ten obszar Mian-jin, tzn. „miejsce o kształcie kolca”. W 1823 r. porucznik brytyjskiej marynarki John Oxley zbadał dolinę bezimiennej wówczas rzeki, uchodzącej do Zatoki Moreton. Nowo odkrytym miejscem zainteresował się ówczesny gubernator Nowej Południowej Walii, sir Thomas Brisbane. W następnym roku założono tu kolonię karną dla zesłańców (Redcliffe Point nad Zatoką Moreton). Inspektorzy odwiedzający kolonię protestowali wielokrotnie przeciwko wykorzystaniu miejsca o tak dobrym klimacie, doskonałym położeniu i bogatym zapleczu gospodarczym (lasy, pastwiska, dostatek słodkiej wody) w charakterze miejsca zesłań. Ostatecznie w 1839 roku zlikwidowano kolonię dla zesłańców. W 1843 r. rozpoczęła się sprzedaż działek dla osadników, którzy założyli tu osadę nazwaną na cześć gubernatora T. Brisbane’a. Po trzech latach liczyła ona już 900 mieszkańców i posiadała własną gazetę „Moreton Bay Courier”[44].

W latach 40. w całej wschodniej Australii wystąpiły masowe epidemie bydła. Powstała pierwsza linia okrętowa do transportu wyrobów garbarskich do Sydney. Zaczęli przybywać kolejni emigranci z Anglii. Szczególnie istotne było przypłynięcie statku „Fortitude”, który przywiózł kilkaset osób, głównie rzemieślników. Założyli oni własne osiedle Fortitude Valley – obecnie dzielnica Haymarket w Brisbane[44]. We wrześniu 1859 r. licząca już 5 tys. mieszkańców miejscowość otrzymała prawa miejskie. Trzy miesiące później, po oddzieleniu Queensland od Nowej Południowej Walii, zostało ono stolicą nowego stanu. Pod koniec XIX w. Brisbane liczyło ponad 100 tys. mieszkańców, po zakończeniu I wojny światowej – już przeszło 200 tys.

Brisbane odgrywało ważną rolę w czasie II wojny światowej, kiedy podczas walk z Japonią na południowo-zachodnim Pacyfiku było siedzibą sztabu generalnego generała D. MacArthura. Nastąpił wówczas znaczny rozwój portu i strefy przemysłowej, pracującej na rzecz armii. W 1960 r. Brisbane obejmowało teren 971 km² i liczyło 543 tys. mieszkańców[44].

W 1974 oraz 2011 miasto zostało zalane przez powódź[45].

TransportEdytuj

Transport kolejowyEdytuj

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Transport drogowyEdytuj

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Transport miejskiEdytuj

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Transport lotniczyEdytuj

Miasto jest obsługiwane przez międzynarodowy port lotniczy Brisbane, który w 2017 roku obsłużył 23 mln pasażerów[46]. Innymi portami lotniczymi są: położony 90 km na południe od centrum miasta port lotniczy Gold Coast, który w 2017 roku obsłużył 6,5 mln pasażerów[46] oraz położony 90 km na północ od centrum miasta regionalny port lotniczy Sunshine Coast, który w 2017 roku obsłużył 1,1 mln pasażerów[46].

Transport morskiEdytuj

 
Szybki prom CityCat

Port Brisbane(ang.) to port morski w mieście[47]. Portside Wharf(ang.) to międzynarodowy terminal pasażerki.

Brisbane ma rozbudowany system lokalnego transportu morskiego, zarówno w zatoce jak i na rzece. Transdev Brisbane Ferries zarządza m.in. szybkimi promami CityCat, popularnymi środkami transportu w mieście.

NaukaEdytuj

SportEdytuj

Kluby sportoweEdytuj

Najpopularniejszymi dyscyplinami sportu w Brisbane są: rugby 13-osobowe, rugby 15-osobowe, krykiet, futbol australijski i piłka nożna.

Popularne kluby sportowe:

 
Suncorp Stadium, największy stadion miasta oraz stanu Queensland

Obiekty sportoweEdytuj

Główne stadiony w mieście to:

Imprezy sportoweEdytuj

Wystąpiono z wstępną propozycją, aby letnie igrzyska olimpijskie w 2016[59] oraz w 2020 roku[60][61] mogłyby się odbyć w Brisbane, jednakże miasto oficjalnie nie złożyło aplikacji do Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Obecnie rozważa się złożenie aplikacji dla letnich igrzysk olimpijskich mających odbyć się w 2032 roku(ang.)[62][63].

W Brisbane, w kompleksie Queensland Tennis Centre rozgrywany jest turniej tenisowy Brisbane International, który co roku rozpoczyna nowy sezon tenisowy.

Odbywało się tu wiele międzynarodowych wydarzeń sportowych, m.in. Igrzyska Wspólnoty Narodów (Commonwealth Games) w 1982 r. czy Igrzyska Dobrej Woli 2001. Podczas organizowanych Igrzysk Wspólnoty Narodów 2018 w sąsiednim Gold Coast, dwa obiekty w Brisbane również były używane. Ponadto odbyły się tutaj: Australian Open 1923, Puchar Świata w Rugby League 1957(ang.) (jedna z aren), Puchar Świata w Rugby League 1968(ang.) (jedna z aren), Mistrzostwa świata w żeglarstwie (klasa Finn) 1976, Puchar Świata w Rugby League 1977(ang.) (jedna z aren), Mistrzostwa Pacyfiku w pływaniu 1987, Mistrzostwa Świata Juniorów w Łyżwiarstwie Figurowym 1988(ang.), Mistrzostwa świata w żeglarstwie (klasa 470) 1991, Mistrzostwa Świata w Krykiecie Mężczyzn 1992(ang.) (jedna z aren), Mistrzostwa Świata w Gimnastyce Sportowej 1994(ang.), Mistrzostwa Świata Juniorów w Łyżwiarstwie Figurowym 1996(ang.), Puchar Świata w Rugby 1987 (jedna z aren), Mistrzostwa świata weteranów w lekkoatletyce 2001, Australia Sevens 2002, Puchar Świata w Rugby 2003 (jedna z aren), Międzynarodowa Olimpiada Geograficzna 2006, Puchar Świata w Rugby League 2008(ang.) (jedna z aren), Puchar Narodów Oceanii w Piłce Ręcznej Kobiet 2009, Mistrzostwa świata w żeglarstwie (klasa Laser Radial) 2012, Międzynarodowa Olimpiada Informatyczna 2013, The Rugby Championship (jedne z aren w 2000, 2001, 2011, 2015), Mistrzostwa Świata w Krykiecie Mężczyzn 2015 (jedna z aren), Puchar Świata w Rugby League 2017 (jedna z aren).

Brisbane jest głównym ośrodkiem short tracku w Australii[64].

TurystykaEdytuj

W aglomeracji znajdują się różnego rodzaju parki tematyczne, m.in.: Sea World(ang.), Dreamworld(ang.), Warner Bros. Movie World(ang.), Wet'n'Wild Gold Coast(ang.) (jeden z najczęściej odwiedzanych parków wodnych na świecie, odwiedzany jest co roku przez ok. 1,1 mln osób[65]), WhiteWater World, Fleays Wildlife Park, Aussie World(ang.), Sea Life Sunshine Coast(ang.) oraz Australia Zoo, ogród zoologiczny rodziny słynnego "łowcy krokodyli". Znajduje się tu również Daisy Hill Koala Centre, zbudowane przez rząd stanowy jako dedykowane centrum edukacyjne dotyczące koali (wstęp bezpłatny)[66]. Innym podobnym obiektem jest Lone Pine Koala Sanctuary(ang.).

W mieście oferowane są loty nad Wielką Rafą Koralową, wpisaną na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W pobliskich wodach jest możliwość obserwowania wielorybów, m.in. poprzez rejsy wycieczkowe Whales In Paradise[67]. Brisbane Visitor Information and Booking Centre oferuje darmowe piesze wycieczki po mieście z przewodnikiem[68]. CityHopper oferuje darmowe wycieczki statkiem po rzece Brisbane[69]. Epicurious Garden to ogród, w którym każdy może zamówić bezpłatnie próbkę sezonowych owoców lub ziół[70].

Do najważniejszych atrakcji turystycznych należą m.in. diabelski młyn Wheel of Brisbane(ang.), Story Bridge(ang.), Kurilpa Bridge, South Bank Parklands(ang.) (tereny z targów światowych), plaża rzeczna Streets Beach, Planetarium w Brisbane(ang.). Jednym z miejskich deptaków jest Queen Street Mall(ang.).

Historyczne budynki: Customs House(ang.) (architektura wiktoriańska, 1889), Newstead House(ang.) (najstarsza willa w mieście, architektura wiktoriańska, 1846), South Brisbane Town Hall(ang.) (1892), Treasury Building(ang.) (architektura neorenesansowa, 1930), Land Administration Building(ang.) (1905), Old Government House(ang.) (1862), Parliament House(ang.) (1867), Government House(ang.) (1865), Brisbane City Hall(ang.) (architektura neorenesansowa, 1930), Brisbane Powerhouse(ang.) (1940), Regent Theatre(ang.) (1929), The Mansions (architektura wiktoriańska, 1889), Poczta główna(ang.) (1872), stary młyn The Old Windmill(ang.) (1828).

Ważniejsze kościoły: katedra św. Jana(ang.) (architektura neogotycka, 1901-2009), archikatedra św. Szczepana (architektura neogotycka, 1863-1989), kościół św. Łukasza(ang.), Kościół anglikański św. Pawła(ang.) (1855-1929)

Gallery of Modern Art(ang.) jest jedną z najczęściej odwiedzanych galerii sztuki na świecie, w 2017 roku odwiedziło ją prawie 1,5 mln osób[71]. Inne obiekty kulturalne to np. Muzeum Queensland(ang.), Queensland Maritime Museum(ang.), centrum kulturalne Queensland Cultural Centre(ang.).

Metropolia jest otoczona przez kilka parków narodowych np. Tamborine National Park(ang.), Lockyer National Park(ang.), Moreton Island National Park, Great Sandy National Park(ang.), Park Narodowy Lamington, Park Narodowy Border Ranges, Park Narodowy Mount Barney, Park Narodowy Main Range. Znajdują się tutaj inne tereny zielone np. mokradła Boondall Wetlands(ang.), rezerwat Karawatha Forest(ang.), plac ANZAC Square(ang.), klify Kangaroo Point(ang.), ogród botaniczny w Brisbane(ang.), park leśny Brisbane Forest Park(ang.), Roma Street Parkland(ang.), góra Mount Coot-tha(ang.).

Na południe od miasta położony jest teren chroniony Gondwana Rainforests of Australia, największy obszar subtropikalnych lasów deszczowych na świecie[72], wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO[73].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Australian Bureau of Statistics: 2016 Census Community Profiles. Brisbane.
  2. a b c d Australian Bureau of Statistics: 3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2018-19. Australian Bureau of Statistics.
  3. World Today, Concepts and Regions in Geography (Brisbane topic) – CTI Reviews
  4. World Regional Geography (10th Edition, Study Guide) – CTI Reviews
  5. Local government areas of Queensland – revolvy.com
  6. a b The World According to GaWC 2018. Globalization and World Cities Study Group and Network, Loughborough University.
  7. a b Schroders Global Cities Index - Schroders(ang.), 2019
  8. a b G20 summit picks BCEC as official venue (ang.). ttgmice.com, 8 sierpnia 2012. [dostęp 2013-08-20].
  9. Przedstawicielstwa dyplomatyczno-konsularne RP w Australii i Papui Nowej Gwinei - sydney.msz.gov.pl
  10. Freya Peterson, Lonely Planet, Brisbane named the country's hippest city.
  11. Międzynarodowa Organizacja Hydrograficzna, Limits of Oceans and Seas, 3rd edition, s. 37.
  12. Geoscience Australia: Great Circle Distance between GOLD COAST and BRISBANE.
  13. a b c Australian Bureau of Statistics: Greater Capital City Statistical Areas. 2012.
  14. Business and Skilled Migration Queenslan, Brisbane and surrounds.
  15. Australian Bureau of Statistics: Greater Brisbane (GCCSA). 2012.
  16. Australian Goverment - Department of Agriculture, Water and the Environment, Greater Brisbane.
  17. Australian Bureau of Statistics, 2016 Census Community Profiles - Greater Brisbane.
  18. Australian Bureau of Statistics, 3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2017-18: Population Estimates by Local Government Area (ASGS 2018), 2017 to 2018.
  19. Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg
  20. Köppen-Geiger Climate Subdivisions
  21. a b Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Brisbane.
  22. a b Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Brisbane Aero.
  23. Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Samford CSIRO.
  24. Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Amberley.
  25. Deception Bay near Brisbane average sea temperature – seatemperature.org.
  26. Springfield Style Satellite Cities the Answer to SEQ Population Problem - australianpropertyresearch.com.au, 2019
  27. Australian Bureau of Statistics, 3105.0.65.001 – Australian Historical Population Statistics, 2016. Table 3.1, Capital City(b), 1901 onwards
  28. Queensland Treasury, Historical tables, demography, 1823 to 2008 (Q150 release). Table D1, Population by capital city and rest of state, Queensland, 1823 to 2007
  29. Queensland Treasury (1826-1891), Australian Bureau of Statistics (1901 onwards). Capital cities based on Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs) for 1971 onwards. Populations for previous years are based on earlier boundaries and may be inconsistent with GCCSAs. Pre-1971 may not include the Indigenous population.
  30. The World According to GaWC 2008. Globalization and World Cities Study Group and Network, Loughborough University.
  31. Brookings Institution, Global city GDP 2014.
  32. SGS Economics and Planning, 2016 GDP report.
  33. SGS Economics and Planning, 2018 GDP report: Gap in economic growth between cities and regions starting to close.
  34. SGS Economics & Planning, Brisbane GDP 2015-2016.
  35. Brisbane City Council, Brisbane's key economic facts.
  36. Mercer: Mercer’s 2019 Quality of Living Rankings.
  37. Mercer: Mercer’s 2008 Quality of Living Rankings.
  38. Monocle, Quality of Life Survey 2019.
  39. Monocle, Quality of Life Survey 2016.
  40. Department os State Development, Manufacturing, Infrastructure and Planning: Australian Aerospace Limited rebranded as Airbus Group Australia Pacific.
  41. Contact - Airbus Helicopters
  42. Airbus Group: Airbus Composites.
  43. Boeing.com.au: Locations & Contacts.
  44. a b c M.K.: Brisbane. Trzecie miasto Australii, w: „Poznaj świat” R. VIII, nr 1 (86), styczeń 1960, s. 15–16.
  45. Małgorzata Larecka „Wielkie sprzątanie antypodów”, Angora nr 14, 3-04-2011.
  46. a b c Bureau of Infrastructure, Transport and Regional Economics: Airport Traffic Data. 2017.
  47. Port of Brisbane.
  48. Australian Catholic University.
  49. Brisbane College of Theology.
  50. Central Queensland University.
  51. Griffith University.
  52. Queensland University of Technology.
  53. University of Canberra.
  54. University of New South Wales.
  55. University of Southern Queensland.
  56. University of Queensland.
  57. Suncorp Stadium: The Stadium.
  58. Brisbane Cricket Ground – World of Stadiums
  59. 2016 Tingalpa Olympics - ABC Brisbane (Australian Broadcasting Corporation)
  60. Wayne Smith, The Australian, Government backs AOC plan for Brisbane Olympics [zarchiwizowane z adresu 2008-09-17].
  61. Foundationexpo88.org, Proposal: the Brisbane Expo 2020 Olympiad.
  62. Brisbane Times, South-east Queensland still chasing 2032 Olympics (ang.).
  63. These Countries Are Already Building Bids For The 2032 Olympic Games (ang.).
  64. Steven Bradbury, Steven Bradbury: Last Man Standing, Gary Smart, Docklands, Vic.: Geoff Slattery Publishing, 2005, ISBN 0-9757287-8-4, OCLC 70631170.
  65. Themed Entertainment Association, TEA/AECOM 2018 Global Attractions Attendance Report.
  66. Daisy Hill Koala Centre - Department of Environment and Science, Queensland Government
  67. Whale Watching Brisbane - whalesinparadise.com.au
  68. Brisbane Visitor Information and Booking Centre - visitbrisbane.com.au
  69. CityHopper - Brisbane City Council
  70. Epicurious Garden - visitbrisbane.com.au
  71. „The Art Newspaper” Review (kwiecień 2018)
  72. Australian Government, Department of the Environment, Gondwana Rainforests of Australia.
  73. UNESCO, Gondwana Rainforests of Australia.

Linki zewnętrzneEdytuj