Otwórz menu główne

Gilowice (powiat żywiecki)

wieś w województwie śląskim

Gilowicewieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, u stóp Beskidu Małego we wschodniej części Kotliny Żywieckiej, siedziba gminy Gilowice. W latach 19761991 miejscowość była siedzibą gminy Gilowice-Ślemień.

Gilowice
Gilowice
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat żywiecki
Gmina Gilowice
Liczba ludności (2008) 4259
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-322[1]
Tablice rejestracyjne SZY
SIMC 0051747
Położenie na mapie gminy Gilowice
Mapa lokalizacyjna gminy Gilowice
Gilowice
Gilowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gilowice
Gilowice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Gilowice
Gilowice
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żywieckiego
Gilowice
Gilowice
Ziemia49°42′42″N 19°18′36″E/49,711667 19,310000
Strona internetowa miejscowości

Spis treści

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Gilowice: [2][3][4]

przysiółki
Mrowce, Rozcięta
części wsi
Bartoszki, Beresie, Copijówka, Gieleciaki, Grapa, Jędrzejczyki, Nowy Dwór, Oczadła, Pikanie, Siedlaki, Stara Karczma, Stary Dwór, U Lubrów, Za Działem, Zapolnik

HistoriaEdytuj

Pierwsze pisemna wzmianki związane są z tutejszą parafią katolicką. Jest ona wzmiankowana w spisie świętopietrza parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej z 1326 pod dwiema nazwami Gigersdorf seu [lub] Gerowicz[5]. Ówczesny proboszcz Rodulphus (Rudolf) nie był w stanie spłacić owego świętopietrza wysokości 5 skojców[6]. Obie nazwy były patronimiczne i wywodziły się od średnio-wysoko-niemieckiej formy nazwy osobowej Gi(g)er (<Gerhard). Później nastąpiło wtórne wyrównanie do nazwy osobowej Gil (w 1581 Giliowice)[7]. Część badaczy niemieckich uważała, że miejscowość należała w średniowieczu do bielskiej wyspy językowej.

W 1595 roku wieś położona w powiecie śląskim województwa krakowskiego była własnością kasztelana sądeckiego Krzysztofa Komorowskiego[8].

2 marca 1944 Gestapo wraz z żandarmerią i policją niemiecką przeprowadziło pacyfikację wsi. Powieszono 9 mieszkańców wsi a ich ciała spalono w krematorium w KL Auschwitz-Birkenau[9].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bielskiego.

KościółEdytuj

Na uwagę zasługuje zabytkowy kościół drewniany pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła. Wybudowany i konsekrowany w I połowie XIV wieku w Rychwałdzie, został przeniesiony do Gilowic w 1757 roku. Architektura kościoła to gotyk śląsko-małopolski. W kościele stoi XVIII-wieczny ołtarz z posągiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XIV wieku[10]. Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

SportEdytuj

W Gilowicach znajduje się kompleks skoczni narciarskich, na których odbywają się m.in. międzynarodowe zawody w skokach narciarskich dzieci o Puchar Śląskiej Rady Wojewódzkiej LZS Finał cyklu „Młode Talenty”[11].

W Gilowicach działa również Klub Sportowy "Cios-Adamek" Gilowice oraz klub piłkarski Beskid LKS Gilowice.

Osoby związane z GilowicamiEdytuj

 
Grób Stanisława Pyjasa na cmentarzu w Gilowicach

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  5. Monumenta Poloniae Vaticana T.1 Acta Camerae Apostolicae. Vol. 1, 1207-1344. Jan Ptaśnik (redakcja). Cracoviae: Sumpt. Academiae Litterarum Cracoviensis, 1913, s. 147-150.
  6. Nad Sołą i Koszarawą - nr 1 (224) - 1 Styczeń 2008 - Czas przypomnieć ojców dzieje. Dzieje wsi Gilowice
  7. Barbara Czopek-Kopciuch: Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim.. Kraków: 1995, s. 81.
  8. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.
  9. Józef Fajkowski, Jan Religa, Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945, Warszawa 1981, s. 52.
  10. Serwis Katolickiej Agencji Informacyjnej eKAI: Gilowice: dziękczynne nabożeństwo za 250 lat parafii. W: ekai.pl [on-line]. 2007-12-01. [dostęp 2010-12-07].
  11. Kalendarz Pozostałych Zawodów Krajowych w Sezonie 2010/2011. W: skijumping.pl [on-line]. [dostęp 2010-12-07].
  12. Listopad 1831 – Lipiec 1847 Styczeń – 1863. I. Ostatni oficerowie polscy z r. 1831. Stanisław Berini. „Głos Narodu Ilustrowany”. 11, s. 1-2, 30 listopada 1901. 
  13. Tomasz Fiałkowski: Trzy daty, trzy dokumenty. W: www.tygodnik.com.pl [on-line]. 2000. [dostęp 2010-12-07].