I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi

I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyipolska szkoła z siedzibą w Kołomyi w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi
gimnazjum / liceum ogólnokształcące
Ilustracja
Widok budynku w 2009
Państwo  II Rzeczpospolita
Miejscowość Kołomyja
Adres ul. Adama Mickiewicza 3
Data założenia 1875 (jako c.k. gimnazjum)
Data zamknięcia 1939
Patron Kazimierz IV Jagiellończyk
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi
I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi
I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi
Ziemia48°31′N 25°02′E/48,516667 25,033333
Tablica poświęcona St. Vincenzowi na budynku (2009)

HistoriaEdytuj

W okresie zaboru austriackiego gimnazjum zostało założone w 1861[1]. W 1871 kosztem gminy rozpoczęto budowę nowego budynku[2], do którego w 1875 zostało przeniesione gimnazjum[3]. Stanął on na miejscu dawnego zamku[4]. W 1875 zorganizowano pierwszy egzamin dojrzałości[1].

7 września 1892 C. K. Rada Szkolna Krajowa na podstawie zgody cesarza Franciszka Józefa, poleciła stworzyć w C.K. Gimnazjum równorzędną klasę pierwszą z językiem ruskim jako wykładowym. Przeprowadzono dodatkowy nabór i 21 września nastąpiło uroczyste otwarcie. Wziął w nim udział marszałek Rady Powiatowej kniaź Roman Puzyna[5]. Opiekunem otwartej w 1892 pierwszej klasy ruskiej został były wychowanek kołomyjskiego gimnazjum, prof. Ludwik Salo[6]. W roku szkolnym 1899/1900 było osiem klas z językiem ruskim jako wykładowym. Reskryptem z 9 marca 1900 roku przekształcono je w osobne gimnazjum[7]. Rozpoczęło ono pracę 3 września 1900. Pierwszym dyrektorem został Sofron Niedzielski[8]. Mieściło się w sąsiednim budynku i uczniowie tej szkoły wspólnie z uczniami gimnazjum z polskim językiem wykładowym korzystali z boiska i sali gimnastycznej, która mieściła się w osobnym budynku obok szkoły[9].

1918-1939Edytuj

W 1918 roku szkoła rozpoczęła pracę 23 września[9]. 1 listopada Kołomyja została zajęta przez wojska ukraińskie[9]. Przed świętami Bożego Narodzenia władze ukraińskie zarządzały od nauczycieli podpisania przyrzeczenia na wierność Ukrainie, jako warunek otwarcia szkoły po zakończeniu ferii[9]. Ponieważ większość nauczycieli nie wyraziła zgody 11 stycznia 1919 roku szkoła została zajęta przez wojska ukraińskie, a 21 stycznia wprowadziło się tam gimnazjum ukraińskie[9]. 20 lutego także tamta szkoła musiała opuścić budynek, gdyż umieszczono w nim szpital wojskowy[9]. Polscy nauczyciele, aby uczniowie nie stracili roku zorganizowali tajne kursy, które prowadzono do maja 1919 roku[9]. 24 maja 1919 Kołomyja została zajęta przez wojska rumuńskie, a te zezwoliły na otwarcie szkoły 1 czerwca[9]. Pod koniec czerwca odbyły się egzaminy maturalne, a rok szkolny zakończono 1 lipca 1919 roku[9].

23 sierpnia do Kołomyi wkroczyły wojska polskie[9]. Nowy rok 1919/20 rozpoczęto dopiero 15 września, bo budynek szkolny wymagał remontu[9]. Reskryptem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 3 października 1921 szkole nadano imię króla Kazimierza Jagiellończyka[9]. W 1926 w gimnazjum w typie humanistycznym prowadzono osiem klas w 16 oddziałach, w których uczyło się 510 uczniów płci męskiej oraz 16 płci żeńskiej[1]. Szkoła mieściła się w budynku przy ulicy Adama Mickiewicza 3[10]

Zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciecha Świętosławskiego z 23 lutego 1937 „I Państwowe Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi” zostało przekształcone w „I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi” (państwową szkołę średnią ogólnokształcącą, złożoną z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum), a po wejściu w życie tzw. reformy jędrzejewiczowskiej szkoła miała charakter męski, a wydział liceum ogólnokształcącego był prowadzony w typie humanistycznym i matematyczno-fizycznym[11]. Szkoła istniała do 1939 roku.

Po II wojnie światowejEdytuj

Obecnie w państwie ukraińskim w dawnym gmachu Gimnazjum mieści się Kołomyjska Specjalistyczna Szkoła I-III Stopnia nr 1 im. Wasyla Stefanyka[12].

DyrektorzyEdytuj

NauczycieleEdytuj

Wśród nauczycieli byli członkowie krakowskiej Akademii Umiejętności oraz krajowych i zagranicznych towarzystw naukowych, m.in.: Leopold Wajgiel, Bonawentura Graszyński[17], a także Józef Piotrowski[18], Ludwik Salo, Wacław Borzemski, Zygmunt Klinger.

Absolwenci, uczniowieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 159.
  2. Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w latach szkolnych 1875/1883. Cz. 1. Lwów, 1884, tab. 10.
  3. Leopold Wajgiel: Rys miasta Kołomyi. Kołomyja, 1877, s. 47.
  4. Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Artur Grossman: Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu.... Kraków: Wyd. Bezdroża, 2005, s. 311. ISBN 83-921981-6-6.
  5. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższego Gimnazyum w Kołomyi za rok szkolny 1893. Kołomyja: 1893, s. 94.
  6. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższego Gimnazyum w Kołomyi za rok szkolny 1893. Kołomyja: 1893, s. 94.
  7. Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1899/1900. Lwów, 1900, s. 4.
  8. Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1899/1900. Lwów, 1900, s. 9.
  9. a b c d e f g h i j k l m Szczepan Żaczek: Państwowe Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi w pierwszem dziesięcioleciu odrodzonej Polski. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 3-13.
  10. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 14.
  11. Państwowe licea i gimnazja w Okręgu Szkolnym Lwowskim. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 6, s. 261, 30 czerwca 1938. 
  12. Історія школи. Коломийська спеціалізована школа I-III ступенів №1 імені В. Стефаника, koloschool1.e-schools.info [dostęp 2019-01-22].
  13. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów, 1914, s. 620.
  14. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1927/28. Kołomyja: 1928, s. 14, 21.
  15. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1928/29. Kołomyja: 1929, s. 3.
  16. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Kołomyi za rok szkolny 1931/32. Kołomyja: 1932, s. 14.
  17. Odznaczenie polskiego uczonego,, Kuryer Lwowski (Lemberger Courier), 1908-01-30, s. 4, anno.onb.ac.at [dostęp 2019-01-22].
  18. Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 53.

BibliografiaEdytuj

  • Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu..., zespół red. A. Strojny, K. Bzowski, A. Grossman, Kraków, Wyd. Bezdroża, 2005, ​ISBN 83-921981-6-6​, s. 311
  • Zabicie profesora w Kołomyi. „Kurjer Lwowski”. 54, s. 4, 1 lutego 1908.

Linki zewnętrzneEdytuj