Otwórz menu główne

Indian Navy

indyjska marynarka wojenna

Indian Navy (dewanagari: भारतीय नौ सेना, Bhāratīya Nau Senā) – indyjska marynarka wojenna, jeden z rodzajów indyjskich sił zbrojnych odpowiedzialny za prowadzenia działań bojowych na Oceanie Indyjskim. Obecnie liczy 55 tysięcy personelu, dysponuje ponad 100 okrętami, w tym lotniskowcem oraz własnym lotnictwem (Indian Naval Air Arm) liczącym ponad 200 statków powietrznych, w tym dodanymi do uzbrojenia w 2010 myśliwcami pokładowymi MiG-29K.

Bhāratīya Nau Senā
Godło marynarki
Godło marynarki
Państwo  Indie
Siły zbrojne Indyjskie Siły Zbrojne
Data utworzenia 15 sierpnia 1947
Prefiks INS
Bandera Naval Ensign of India.svg
Motto May the Lord of the Oceans be auspicious unto us
Najwyższe dowództwa
Cywilne Ministerstwo Obrony
Wojskowe Nowe Delhi

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Bandera 2001-2004
 
Bandera 1950-2001
 
Bandera 1937-1950

Marynarka w Indiach funkcjonowała pod różnymi nazwami od 1612 roku (na rzecz Kompanii Wschodnioindyjskiej) kolejno pod nazwami East India Company's Marine, Bombay Marine, Her Majesty's Indian Navy, Her Majesty's Indian Marine, a od 2 października 1937 do 26 stycznia 1950 jako Royal Indian Navy pod brytyjską banderą (od 15 października 1947 niezależnie od imperium brytyjskiego, a przedrostek w nazwach okrętów zmieniono z HMIS na INS). W ramach podziału dotychczasowej floty w 1947 między niepodległe Royal Indian Navy i Royal Pakistan Navy okręty rozdzielono na korzyść Indii w ilości: fregaty 2-2, slupy 4-3, korwety 3-1, trałowce 9-3, trawlery 4-2, tankowce 1-0, badawcze 1-0. W swojej niepodległej historii nadal wykorzystywała brytyjskie okręty, w późniejszym czasie produkowane na licencji. Najważniejszym okrętem kupionym w ramach uczestnictwa we Wspólnocie Brytyjskiej był lekki lotniskowiec typu Majestic przyjęty do służby 4 kwietnia 1961 po nazwą INS „Vikrant” (R11). W dniach 18–19 grudnia 1961 marynarka brała udział w odbiciu kontrolowanych przez Portugalczyków enklaw na Półwyspie Indyjskim, w czasie krótkich walk o Goa zatopiono portugalską fregatę.

Od drugiej połowy lat 60. wiele okrętów zaczęto sprowadzać w dużej ilości z ZSRR, w ramach pierwszej partii od 1966 Indie nabyły cztery okręty podwodne typu Foxtrot, pięć ścigaczy okrętów podwodnych Petya III, dwa polskie desantowce typu Północny-A oraz kilka patrolowców i okrętów pomocniczych. Okręty te brały udział w wojnie z pakistanem w 1971[1]. Obecnie prawie wszystkie okręty wojenne sprowadzono z ZSRR (obecnie z Rosji) lub wyprodukowano w ramach transferu technologii. Wyjątkiem jest długa seria fregat, pochodnych brytyjskich Leander, produkowanych w Indiach, używanych od 1972, kolejno sześć typu Nilgiri (modernizowanych w latach 80.), trzech typu Godavari od 1983 oraz trzech typu Brahmaputra od 2000. W planach odmłodzenia i wzmocnienia floty do 2020 marynarka powinna wzbogacić się o jeden rosyjski („Admirał Gorszkow”) i do dwóch rodzimych lotniskowców, trzy indyjskie niszczyciele Kolkata (trzy 15A, planowane są też cztery 15B), dwa kolejne (łącznie sześć) rosyjskich fregat typu Talwar, siedem fregat projektu 17A (zmodernizowany projekt 17/Shivalik) oraz budowanych na francuskiej licencji sześć okrętów podwodnych typu Scorpène. W 2014 roku złomowano lotniskowiec INS Vikrant[2], a w marcu 2017 roku ostatecznie wycofano ze służby lotniskowiec INS Viraat[3].

W latach 1988–1992 marynarka indyjska dzierżawiła od ZSRR dla celów badawczych atomowy okręt podwodny projektu 670, następnie w 2011 roku wydzierżawiono od Rosjan na okres dziesięciu lat atomowy okręt podwodny projektu 971[4]; w roku 2015 rozpoczęto negocjacje w sprawie dzierżawy kolejnego okrętu podwodnego o napędzie jądrowym[5]. Jednocześnie trwa budowa pięciu rodzimych atomowych podwodnych nosicieli rakiet balistycznych (SSBN) typu Arihant, z których pierwszy ma rozpocząć służbę pod indyjską banderą na początku roku 2016[6].W 2005 roku zawarto porozumienie na zakup 6 okrętów podwodnych typu Scorpène lokalnie nazywanych Kalvari, a w 2015 roku poinformowano o możliwości zamówienia dodatkowych 6 okrętów[7][8]. W dniu 11 maja 2016 roku odbyła się uroczystość zakończenia eksploatacji samolotów pokładowych Sea Harrier przez lotnictwo marynarki wojennej Indii[9].W 2009 roku podpisano umowę na zakup 8 samolotów patrolowych Boeing P-8I Poseidon ,wszystkie weszły do służby do 2015 roku[10][11].W lipcu 2016 roku podpisano umowę na zakup dodatkowych 4 samolotów patrolowe Boeing P-8I Poseidon. Mają one zastąpić Tu-142[12][13][14][15].W kwietniu 2017 roku wycofano ze służby wszystkie samoloty patrolowe Tu-142[16][17].

OrganizacjaEdytuj

Flota podzielona jest na trzy dowództwa, każde jest dowodzone przez flagmana w randze wiceadmirała. W dowództwach zachodnim i wschodnim działają także komodorzy floty podwodnej. Andamany i Nikobary podlegały pod zjednoczone dowództwo wszystkich rodzajów sił zbrojnych w Nowym Delhi, gdzie znajduje się też główne dowództwo marynarki, ale w 2013 archipelagi przejęła marynarka[18]. Obecnym dowódcą jest admirał Sunil Lanba[19].

  • Western Naval Command (WNC, dowództwo zachodnie) w Mumbaju,
  • Eastern Naval Command (ENC, dowództwo wschodnie) w Visakhapatnam
    • desantowiec typu Austin INS Jalashwa (okręt flagowy), niszczyciele Rajput, fregaty Talwar
    • INS Virbahu, Visakhapatnam – baza okrętów podwodnych Kilo, niszczyciele Rajput, fregaty Shivalik
    • INS Varsha – tajna baza dla atomowych okrętów podwodnych, obecnie Indie posiadają jedynie INS Chakra
  • Southern Naval Command (SNC, dowództwo południowe) w Koczin
    • INS Venduruthy, Koczin
    • INS Dweeprakshak, Kavaratti
    • odpowiedzialna za szkolenie, m.in. INS Tir, patrolowce Sukanya
    • baza lotnicza INS Rajali (Arakkonam Naval Air Station) z Tu-142, Ił-38,śmigłowce
  • Far Eastern Naval Command (FENC, dawniej Andaman and Nicobar Command, dowództwo archipelagu Andamarów i Nikobarów) w Port Blair
    • INS Jarawa, Port Blair – patrolowce Car Nicobar i Trinkat, desantowce Mark 3 i Północny-C/D
    • INS Kardip, Kamorta
    • INS Baaz, Wielki Nikobar – baza lotnicza, Do 228

OkrętyEdytuj

W czynnej służbieEdytuj

[20][21],

Typ Zdjęcie Okręty Wejście do służby Wyporność (t) Długość (m)'
Lotniskowce (2)
  Admirał Gorszkow   INS Vikramaditya 16 listopada 2013[22] 45 400 283,1
Okręty podwodne (14)
  Akuła II   INS Chakra 2012 10 500 111,7
  Sindhughosh (Kilo)   INS Sindhughosh (S55)
INS Sindhudhvaj (S56)
INS Sindhuraj (S57)
INS Sindhuvir (S58)
INS Sindhuratna (S59)
INS Sindhukesari (S60)
INS Sindhukirti (S61)
INS Sindhuvijay (S62)
INS Sindhushastra (S65)
1986-2000 3076 72,6
 
  Shishumar (Typ 209/1500)
  INS Shishumar (S44)
INS Shankush (S45)
INS Shalki (S46)
INS Shankul (S47)
1986-1994 1850 64,4
Niszczyciele (10)
  Kolkata (Projekt 15A)   INS Kolkata (D63)[23]
INS Kochi (D64)[24]
INS Chennai (D65)[25]
2014-2015 6800 163
  Delhi (Projekt 15)   INS Delhi (D61)
INS Mysore (D60)
INS Mumbai (D62)
1997-2001 6200 163
  Rajput (Projekt 61ME)   INS Rajput (D51)
INS Rana (D52)
INS Ranjit (D53)
INS Ranvir (D54)
INS Ranvijay (D55)
1980-1988 4974 147
Fregaty (14)
  Shivalik (Projekt 17)   Shivalik (F47)
INS Satpura (F48)
INS Sahyadri (F49)
2010-2012 6200 142,5
  Talwar (Projekt 11356)   INS Talwar (F40)
INS Trishul (F43)
INS Tabar (F44)
INS Teg (F45)
INS Tarkash (F50)
INS Trikand (F51)
2003-2013 4035 124,8
  Brahmaputra
(Projekt 16A)
  INS Brahmaputra (F31)
INS Betwa (F39)[26][27]
INS Beas (F37)
2000-2004 3850 126,4
  Godavari
(Projekt 16)
  INS Ganga (F22)
INS Gomati (F21)
1985-1988 3850 126,4
Korwety (24)
  Kora (Typ 25A)   INS Kora (P61)
INS Kirch (P62)
INS Kulish (P63)
INS Karmuk (P64)
1998-2004 1500 91,1
  Khukri (Typ 25)   INS Khukri (P49)
INS Kuthar (P46)
INS Kirpan (P44)
INS Khanjar (P47)
1989-1991 1350 91,1
   Veer
(Tarantula I)
1INS Veer (K40)
INS Nirbhik (K41)
INS Nipat (K42)
INS Nishank (K43)
INS Nirghat (K44)
INS Vibhuti (K45)
INS Vipul (K46)
INS Vinash (K47)
INS Vidyut (K48)
INS Nashak (K83)
INS Prabal (K92)
INS Pralaya (K91)
1987-2002 455 56
  Abhay (Pauk II)   INS Abhay (P33)
INS Ajay (P34)
INS Akshay (P35)
INS Agray (P36)
1989-1991 589 57
Okręty desantowe-doki (19)
  Austin   INS Jalashwa (L41) 2007 16 590 173,7
  Shardul   INS Shardul (L16)
INS Kesari (L15)
INS Airavat (L24)
2007-2009 5665 120
  Magar   INS Magar (L20)
INS Gharial (L23)
1987-1997 5665 120
  Kumbhir (Typ Północny-D)   INS Cheetah (L18)
INS Mahish (L19)
INS Guldar (L21)
INS Kumbhir (L22)
1985-1986 1150 83,9
  Nicobar (Typ B-561)[28] INS Nicobar
INS Andaman
1998-2000 19 000 157
  Mahe (MK.8/MK.3)   L34-L39 1980-1987 90 24,6
  Mk IV[29][30][31] L51-L58 830 ok. 63
Trałowce/Niszczyciele min (8)
  Pondicherry
(Typ 266)
  INS Alleppey (M65)
INS Ratnagiri (M66)
INS Karwar (M67)
INS Cannanore (M68)
INS Cuddalore (M69)
INS Kakinanda (M70)
INS Kozhikode (M71)
INS Konkan (M72)
1980-1988 804 61
Okręty patrolowe (33)
  Saryu[32][33][34]   INS Saryu (P56)
INS Sunayna (P57)
INS Sumedha (P 58)
2013- 2215 105
  Car Nicobar[35][36][37][38][39][40]   INS Tihayu (T93)
INS Tillanchang (T92)
INS Tarmugli (T91)
INS Car Nicobar (T69)
INS Chetlat (T70)
INS Kora Divh (T71)
INS Cheriyam (T72)
INS Cankaraso (T73)
INS Kondul (T74)
INS Kalpeni (T75)
INS Kabra (T76)
INS Koswari (T77)
INS Karuva (T78)
2015
2009-2011
325 48,9
   Sukanya   INS Sukanya (P50)
INS Subhadra (P51)
INS Suvarna (P52)
INS Savitri (P53)
INS Sharada (P55)
INS Sujata (P56)
1989-1993 1890 101
  Super Dvora Mk II   T80-T86 1998-2006 60 25,4
Okręty zaopatrzeniowe (11)
  Deepak   INS Deepak (A50)
INS Shakti (A57)
2011 27 500 175
  Jyoti   INS Jyoti (A58) 1996 35 900 178
  Aditya   INS Aditya (A59) 2000 24 612 172
Okręty hydrograficzne (9)
  Sandhyak INS Sandhayak (J18)
INS Nirdeshak (J19)
INS Nirupak (J14)
INS Investigator (J15)
INS Jamuna (J16)
INS Sutlej (J17)
INS Darshak (J20)
INS Sarvekshak (J22)
1981-2002 1929 87,8
Okręty badawcze (1)
Okręty szkolne (4)
  INS Tir (A86) 1986 3200 105
  Żaglowce   INS Varuna
INS Tarangini
INS Sudarshini
1981
1997
2011
420
513
b/d
54
Holowniki (16)
Okręty pomocnicze (10)

WycofaneEdytuj

Lekkie lotniskowce

Okręty podwodne

  • Typu Charlie (projektu 670)
    • ex K-43, INS Chakra (S71): 1985-1991
  • Typu Foxtrot (projektu 641), podtyp Kalvari
    • INS Kalvari (S23): 1967–1996
    • INS Khanderi (S22): 1968–1989
    • INS Karanj (S21): 1969–2003
    • INS Kursura (S20): 1969–2001 (muzeum)
  • Typu Foxtrot (projektu 641), podtyp Vela
    • INS Vela (S40): 1973–2010
    • INS Vagir (S41): 1973–2001
    • INS Vagli (S42): 1974–2010
    • INS Vagsheer (S43): 1974–1997
  • Typu Kilo (projektu 877EKM), podtyp Sindhughosh

Krążowniki lekkie

Niszczyciele eskortowe

  • Typu R
    • ex HMS Rotherham (H09), INS Rajput (D141): 1949-1976
    • ex HMS Raider (H15), INS Rana (D115): 1949-1976
    • ex HMS Redoubt (H41), INS Ranjit: 1949-1979
  • Typu Hunt II
    • ex ORP Ślązak (L26), INS Godavari (D92): 1953-1976
    • ex HMS Lamerton (L88), INS Gomati (D93): 1953-1975
    • ex HMS Chiddingfold (L31), INS Ganga (D94): 1953-1975

Slupy wojenne

  • Typu Black Swan
    • HMIS/INS Sutlej (U95): 1941-1978
    • HMIS/INS Jumna (U95): 1941-1968
    • HMIS/INS Narbada (U95): 1943-1948 (do Pakistanu jako PNS Jhelum)
    • HMIS/INS Godavari (U95): 1943-1948 (do Pakistanu jako PNS Sind)
    • HMIS/INS Kistna (U95): 1943-1981
    • HMIS/INS Cauvery (U95): 1943-1977

Fregaty

  • Typu River
    • ex HMS Bann (K256), HMIS/INS Tir (K256): 1945–1977
    • ex HMCS Kokanee (K419), HMIS Bengal (K419): 1950–?
    • ex HMCS Waskesiu (K330), HMIS Hooghly (K330): 1950–?
    • RIN używała łącznie 8 fregat River.
  • Typu Blackwood (typ 14)
    • INS Khukri (F149): 1958–1971 (zatopiona przez pakistański okręt podwodny)
    • INS Kirpan (F144): 1959–1978 (do Indian Coast Guard)
    • INS Kuthar (F146): 1959–1978 (do Indian Coast Guard)
  • Typu Leopard (typ 41)
    • INS Brahmaputra (F34): 1958–?
    • INS Beas (F37): 1960–?
    • INS Betwa (F38): 1960–?
  • Typu Nilgiri (licencyjne Leander)
    • INS Nilgiri (F33): 1972–1996
    • INS Himgiri (F34): 1974–2005
    • INS Udaygiri (F35): 1976–2007
    • INS Dunagiri (F36): 1977–2010
    • INS Taragiri (F41): 1980–2013
    • INS Vindhyagiri (F42): 1981–2012 (zatonął w 2011)
  • Typu Godavari
    • INS Godavari (F20): 1983–2015

Korwety

  • Typu Flower II
    • 3 okręty w RIN, ostatni zwrócono RN w 1947
  • Typu Bathurst (oryginalnie jako trałowce)
    • HMIS/INS Bengal (J243): 1942–1960
    • HMIS/INS Bombay (J249): 1942–1960
    • HMIS/INS Madras (J237): 1942–1960
    • HMIS/INS Punjab (J239): 1942–1949 (do Pakistanu)
  • Typu Petya III (projektu 159), podtyp Arnala[42]
    • INS Arnala (F68): 1972–1999
    • INS Androth (F69): 1972–1999
    • INS Anjadip (F73): 1972–2003
    • INS Andaman (F74): 1973–1990 (zatonął)
    • INS Amini (F75): 1974–2002
    • INS Kamorta (F77): 1968–1991
    • INS Kadmatt (F78): 1968–1992
    • INS Kiltan (F79): 1969–1987
    • INS Kavaratti (F80): 1969–1986
    • INS Katchall (F81): 1968–1988
    • INS Amindivi (F83): ?–1986

Kutry rakietowe

  • Typu Osa II (projektu 205), podtyp Chamak
    • INS Prachand (K90): 1976–1999
    • INS Pralaya (K91): 1976–2001
    • INS Pratap (K92): 1976–1996
    • INS Prabal (K93): 1976–1999
    • INS Chapal (K94): 1976–2005
    • INS Chamak (K95): 1976–2005
    • INS Chatak (K96): 1977–2005
    • INS Charag (K97): 1977–1996

Trałowce

  • Typu Bangor
    • HMCarnaticIS Baluchistan (J182): 1942–1947 (do Pakistanu)
    • HMIS/INS Carnatic (J199): 1942–1949
    • HMIS/INS Kathiawar (J155): 1942–1948
    • HMIS/INS Khyber (J190): 1942–1949
    • HMIS/INS Kumaon (J164): 1942–1949
    • HMIS/INS Rohilkand (J180): 1943–1963
    • HMIS/INS Bihar (J247): 1944–1949
    • HMIS/INS Malwa (J55): 1945–1948 (do Pakistanu jako PNS Peshawar)
    • HMIS/INS Orissa (J200): 1942–1949
    • HMIS/INS Oudh (J245): 1943–1948 (do Pakistanu jako PNS Dacca)
    • HMIS/INS Rajputana (J197): 1942–1961
  • Typu Mahé
    • INS Mahé (M83): 1983–2006
    • INS Malvan (M84): 1983–2003
    • INS Mangrol (M85): 1983–2004
    • INS Malpe (M86): 1984–2006
    • INS Mulki (M87): 1984–?
    • INS Magdala (M88): 1984–2002
  • Typu Pondicherry
    • INS Pondicherry (M61): 1978–2007
    • INS Porbandar (M62): 1978–2007
    • INS Bedi (M63): 1979–2009
    • INS Bhavnagar (M64): 1979–2009
    • INS Ratnagiri (M66) : 1980–2012

Desantowe

  • Typ Północny-A (projekt 771)
    • INS Gharial: 1966–?
    • INS Guldar: 1966–?
  • Typ Północny-C (projekt 773I), podtyp Ghorpad[43]
    • INS Ghorpad (L14): 1974–2008
    • INS Kesari (L15): 1975–1999
    • INS Shardul (L16): 1975–1997
    • INS Sharabh (L17): 1976–2011

Patrolowe

  • Typu Sukanya
    • INS Sarayu (P54): 1991–2000 (sprzedany Sri Lance)

Inne

  • HMIS Investigator: 1934–1951 (badawczy)
  • ex SS Empire Bairn, INS Chilka: 1948–1976 (tankowiec)
  • INS Darshak: 1964–1990 (badawczy)
  • INS Amba (A54): 1968–2006 (Tender okrętów podwodnych)
  • INS Nistar (Okręt ratowniczy okrętów podwodnych)

Lotnictwo marynarkiEdytuj

Samolot Producent Typ Wersja Liczba Uwagi
 
MiG-29
  Rosja myśliwiec pokładowy MiG-29K
MiG-29KUB
37
8
 
Boeing P-8 Neptun
  Stany Zjednoczone morski samolot patrolowy P-8I 8
 
Ił-38
  Rosja morski samolot patrolowy Ił-38SD 5
 
Dornier Do 228
  Niemcy
  Indie
transportowy Do 228-101
Do 228-201
1
19
 
HAL Dhruv
  Indie śmigłowiec użytkowy 8
 
Westland Sea King
  Wielka Brytania śmigłowiec pokładowy Sea King 42B ZOP
Sea King 42C SAR
13
5
Sikorsky SH-3 Sea King   Stany Zjednoczone ZOP UH-3H 6
 
Aérospatiale SA 316 Alouette III
  Indie śmigłowiec użytkowy SA 316B
SA 319
30
25
 
Ka-25
  Rosja śmigłowiec pokładowy 3
 
Ka-28
  Rosja ZOP 10 W sierpniu 2016 roku Ministerstwo obrony Indii poinformowało o modernizacji 10 śmigłowców Ka-28 (eksportowe oznaczenie Ka-27) przeznaczonych do zwalczania okrętów podwodnych, zakupionych w latach 1980.[44]
Ka-31 Helix-B   Rosja wczesnego ostrzegania 14 W 2015 roku zakłady KumAPP dostarczyły Indiom dwa pierwsze wyremontowane śmigłowce Ka-31.[45]
 
HAL HJT-16 Kiran
  Indie szkolny Mk.II 8
 
HAL HPT-32 Deepa
  Indie szkolny 8
IAI Heron   Izrael BSL 12
IAI Searcher   Izrael BSL Mk.II 18

PrzypisyEdytuj

  1. G. M Hiranandani, Transition to Triumph: History of the Indian Navy, 1965-1975, New Delhi: Lancer Publishers, 2000, s. 109, 174-181, ISBN 1-897829-72-8, OCLC 44603776.
  2. INS Vikrant złomowany. altair.com.pl, 23 listopada 2014. [dostęp 7 marca 2017].
  3. Łukasz Golowanow: Indyjska marynarka pożegnała Viraata. konflikty.pl, 7 marca 2017. [dostęp 7 marca 2017].
  4. Russia to hand over India nuclear sub by year-end. The Times of India, 2 lipca 2011.
  5. Łukasz Golowanow: Rosja wydzierżawi Indiom drugi atomowy okręt podwodny. Konflikty.pl, 10 lutego 2016.
  6. Andrzej Pawłowski: Arihant w służbie na początku 2016 roku. Konflikty.pl, 12 października 2015.
  7. SCORPENE DLA INDII DOPIERO W 2016?
  8. KOLEJNE SCORPENE DLA INDII
  9. POŻEGNANIE INDYJSKICH SEA HARRIERÓW
  10. id=2256 Indie kupiły samoloty ZOP
  11. PIERWSZA ESKADRA P-8I
  12. Indie kupują armaty przeciwlotnicze i kolejne Poseidony
  13. INDIE ZAMAWIAJĄ KOLEJNE P-8I
  14. Indie: Miliard dolarów za cztery kolejne samoloty P-8I Neptune
  15. Kolejne Indyjskie P-8I w 2020
  16. Indie wycofały z linii Tu-142M
  17. Indie: Boeingi zastąpią patrolowe Tupolewy
  18. DDP pod kontrolą marynarki wojennej Indii.
  19. Naval Organisation, indiannavy.nic.in
  20. Surface Ships In Service, indiannavy.nic.in
  21. Sub-Surface Ships In Service, indiannavy.nic.in
  22. About INS Vikramaditya - The newest & largest ship of Indian Navy (ang.). indiannavy.nic.in. [dostęp 17 lutego 2017].
  23. INS KOLKATA ODEBRANY
  24. INS KOCHI W LINII
  25. INS CHENNAI W LINII
  26. INS BETWA PRZECIWKO PIRATOM
  27. WYPADEK INS BETWA W STOCZNI
  28. Nicobar Class Transport Ship
  29. PIERWSZA BARKA DESANTOWA MK IV
  30. WODOWANIE L57
  31. WODOWANIE OSTATNIEJ BARKI DESANTOWEJ PROJ. MK. IV
  32. INS SARYU PRZYJĘTY DO SŁUŻBY
  33. KOLEJNY SARYU W SŁUŻBIE
  34. DWUSETNY OKRĘT OD GSL
  35. INDIE WODUJĄ KOLEJNE PATROLOWCE
  36. INS TARMUGLI W LINII
  37. KOLEJNY CAR NICOBAR PRZEKAZANY
  38. INS TIHAYU W LINII
  39. INS TILLANCHANG ODEBRANY
  40. INS Tillanchang w linii
  41. Łukasz Ryniec: Indie utraciły okręt podwodny. Konflikty.pl. [dostęp 2013-09-05].
  42. P 68 Arnala Class, globalsecurity.org
  43. bharat-rakshak, Polnochny Class.
  44. MODERNIZACJA INDYJSKICH KA-28
  45. PIERWSZE INDYJSKIE KA-31 PO REMONCIE