Otwórz menu główne

Język pendżabski (ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wschodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab[2].

ਪੰਜਾਬੀ / پنجابی
Obszar Indie (27 mln), Pakistan, Stany Zjednoczone, Kanada, Wielka Brytania
Liczba mówiących około 28 milionów[1]
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki indoaryjskie
   Język pendżabski
Pismo/alfabet gurmukhi, szachmukhi
Status oficjalny
język urzędowy Pendżab (Indie)
Kody języka
Kod ISO 639-1 pa
Kod ISO 639-2 pan
Kod ISO 639-3 pan
IETF pa
Glottolog panj1256
Ethnologue pan
GOST 7.75–97 пан 530
WALS pan
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.
Zasięg geograficzny języka pendżabskiego
Dialekty pendżabskie
Guru Granth Sahib, święta księga sikhów zapisana alfabetem gurmukhi
Tablica na stacji Southall w języku pendżabskim, pismo gurmukhi

Niekiedy za odmianę języka pendżabskiego uważany jest również język lahnda, używany w zachodnim Pendżabie (stąd jego alternatywna nazwa język zachodniopendżabski, jednakże zasadniczo klasyfikowany jest on jako odrębny język, którym posługuje się ok. 60 mln osób[3]. Język zachodniopendżabski należy do grupy północno-zachodniej języków indoaryjskich, natomiast pendżabski język literacki, oparty na centralnym dialekcie madźhi, do grupy centralnej, wraz z hindi. Przyczyną częstego włączania dialektów lahnda do języka pendżabskiego jest to, iż pendżabski język literacki jest wspólny dla użytkowników zarówno wschodnich, jak i zachodnich dialektów Pendżabu[4]

Ponadto używany w okolicach miasta Dżammu język dogri, którym posługują się ok. 2 mln mówiących, niegdyś uważany za odmianę pendżabskiego[5], obecnie klasyfikowany jest jako jeden z tzw. języków pahari.

Spis treści

PismoEdytuj

Do zapisu używa się, w zależności od państwa, szachmukhi (zmodyfikowanego pisma arabskiego) w Pakistanie, albo też gurmukhi, szachmukhi względnie dewanagari w Indiach.

Język pendżabski zapisywany pismem gurmukhi jest językiem tekstów i ceremonii religijnych dla ponad 15 mln sikhów – wyznawców sikhizmu.

Dialekty[6]Edytuj

Zachodnie

  • multani – wyróżnia się odmiennym słownictwem, gramatycznie bliski dialektowi centralnemu, obecnie klasyfikowany jako odrębny język w ramach tzw. makrojęzyka lahnda[7]
  • pothohari – okolice miasta Rawalpindi
  • hindko – region Hazara, wyróżnia się odmiennym słownictwem

Centralny

  • madźhi – używany w okolicach dwóch ważnych centrów kulturalnych – Amritsaru i Lahauru; uważany za najczystszą odmianę pendżabskiego, stanowi podstawę języka standardowego[2].

Wschodnie

  • doabi
  • malwai – Ludhiana, zachodnia część dystryktu Patiala
  • puadhi – wschodnia część dystryktu Patiala; wykazuje cechy przejściowe między pandźabi a hindi

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Ethnologue report for language code: pan
  2. a b Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 15
  3. Ethnologue report for language code: pnb
  4. Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 17-18
  5. Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 17
  6. wg Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 14-18
  7. Ethnologue report for language code: skr

BibliografiaEdytuj

  • Czterojęzyczna chrestomatia pendżabska, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 1998, ​ISBN 83-88238-11-6
  • Sieklucka Anna: Język pendźabski, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 1998, ​ISBN 83-86483-88-1

Linki zewnętrzneEdytuj