Otwórz menu główne
Jan Romańczyk

Jan Antoni Romańczyk, ps. „Łukasz Łata” (ur. 1 maja 1924 w Wołominie, zm. 1 czerwca 2010 w Warszawie), sierżant podchorąży Armii Krajowej Kedywu Komendy Głównej AK, plutonu „Torpedy” batalionu „Miotła”, Zgrupowania „Radosław”, obecnie w stopniu pułkownika, Przewodniczący Środowiska Żołnierzy Armii Krajowej Batalionu „Miotła” przy Związku Powstańców Warszawskich, odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy.

Przed wybuchem II Wojny Światowej mieszkał w Ursusie. W czerwcu 1941 roku wstąpił w szeregi Związku Walki Zbrojnej. Żołnierz Zespołu Patroli Dywersyjnych „Tadeusza Hawelana” – Kazimierza Jackowskiego z Ursusa, z Oddziału Dyspozycyjnego „Anatol” – „Lilpop” w Kedywie KG AK. Z dniem 1 stycznia 1942 roku wraz z 4 kolegami włączony w skład Wielkiej Dywersji. W tym czasie do jego zadań należało dokonywanie aktów sabotażu w fabryce, podpalanie magazynów niemieckich z materiałami łatwopalnymi i benzyną, niszczenie samochodów w jednostkach wojskowych, podkładanie bomb zapalających w kolejowych transportach wojskowych zmierzających na wschód oraz likwidacja konfidentów Gestapo. Brał też udział w akcji przy Świętokrzyskiej 30, na lokal niemieckiej firmy Textil Central (tzw. Deutsche Textilwaren), w wyniku której łupem konspiratorów padły ogromne ilości ciepłych ubrań, bardzo przydatnych dla oddziałów partyzanckich operujących w terenie.

Stoją od lewej, Marian Ławacz ps. „Marek”, Krystyna Trzaska ps. „Krysia”, Zenon Jackowski ps. „Adaś”, Danuta Aniszewska ps. „Danka”, Zbigniew Wojterkowski ps. „Sowa”, klęczy Jan Romańczyk ps. „Łata”. Zdjęcie zrobione w pierwszych dniach sierpnia 1944, pod murem cmentarza, na ul. Okopowej

Powstanie warszawskie zaczął na Woli, gdzie brał udział w licznych walkach z wrogiem. Walczył w stopniu sierżanta podchorążego w plutonie „Torpedy” w baonie AK „Miotła” w Zgrupowaniu „Radosław”. Był dwukrotnie ranny (w tym w willi Pniewskiego). Przeszedł szlak bojowy: Wola, Stawki, Stare Miasto, Czerniaków.

11 sierpnia szedł w szpicy podczas natarcia batalionu Miotła na Stawki, mającego na celu przebicie Zgrupowania Radosław z Woli na Stare Miasto. 31 sierpnia uczestniczył w desancie kanałowym na Plac Bankowy. Następnie szlak bojowy „Łaty” przebiegał przez Śródmieście, gdzie bronił na ulicy Książęcej tzw. willi Pniewskiego i Czerniaków. 12 września został ranny w klatkę piersiową i dzień później przetransportowano go do szpitala na Czerniakowskiej, który tego samego dnia został zbombardowany. 13 września, po zajęciu szpitala przez Niemców, dostał się do kościoła Karmelitów na Krakowskim Przedmieściu. 23 września jako ranny, za pomocą kolegi Olka Ryczywolskiego, dotarł do domu. Koniec powstania zastał go w Ursusie. W styczniu 1945 wraz z ocalałymi kolegami z „Miotły” brał udział w rozminowywaniu fabryki „Ursus”. Do 17 września 1945 pozostawał w konspiracji.

10 stycznia 1949 roku został aresztowany w Krakowie przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i 13 stycznia przewieziony do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego na Koszykowej w Warszawie. 29 sierpnia 1949 roku władze komunistyczne skazały go na karę śmierci, którą na mocy amnestii zamieniono na karę dożywotniego więzienia. W styczniu 1951 roku został przeniesiony do zakładu karnego we Wronkach. Był więziony w więzieniach w Warszawie na Koszykowej i Rakowieckiej w X pawilonie, w Rawiczu i we Wronkach. 14 grudnia 1954 roku po 6 latach więzienia odzyskał wolność. W 1957 r., zwolniony i zrehabilitowany. Pułkownik w stanie spoczynku. W kwietniu 1959 r. wyrokiem Sądu Najwyższego został oczyszczony z winy, ale mimo tego, za czasów władzy komunistycznej, ciągle był inwigilowany.

Wieloletni pracownik,a później Pracownik Honorowy Zm „Ursus”. Pracownik i współzałożyciel NSZZ „Solidarność” w PPiWo „Prodlew”.

OdznaczeniaEdytuj

BibliografiaEdytuj