Jan Muszkowski

polski bibliotekarz, pedagog

Jan Muszkowski (ur. 10 kwietnia 1882 w Warszawie, zm. 29 stycznia 1953 w Łodzi) – polski bibliotekarz, organizator, pedagog i badacz w dziedzinie nauki o książce.

Jan Muszkowski
Data i miejsce urodzenia 10 kwietnia 1882
Warszawa
Data i miejsce śmierci 29 stycznia 1953
Łódź
Zawód, zajęcie bibliotekarz
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Wawrzyn Akademicki Kawaler 1. klasy Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja)
Strona internetowa
Grób prof. Jana Muszkowskiego na Starym Cmentarzu w Łodzi

ŻyciorysEdytuj

Studia uniwersyteckie w zakresie nauk przyrodniczych, filologii germańskiej i filozofii odbył w Krakowie, Wiedniu i Lipsku, gdzie w 1909 otrzymał doktorat. Habilitował się w 1928 na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie.

W latach 1915–1920 był bibliotekarzem Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Następnie, do 1936 był dyrektorem Biblioteki Krasińskich, którą przekształcił w zakład naukowy. W tym czasie był jednocześnie pracownikiem księgarni w dziale wydawnictw Polskiej Składnicy Pomocy Szkolnych oraz wydawcą i redaktorem Biblioteki Składnicy (1921), Przewodnika Księgarskiego (1925–1926) i Przeglądu Księgarskiego (1930–1932). Był współzałożycielem Związku Bibliotekarzy Polskich w 1917. W latach 1928–1949 był delegatem na coroczne kongresy międzynarodowe i ekspertem w Komisji Statystycznej IFLA. W 1937 został kierownikiem Biura Rady Książki. W latach 1945–1946 był kierownikiem działu Upowszechnienia Książki, a następnie Wydziału Wydawniczego Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” w Łodzi. Zorganizował również I obchód święta oświaty w maju 1946.

W 1915 rozpoczął pod egidą Towarzystwa Naukowego Warszawskiego kontynuację Bibliografii Estreichera W ciągu 25 lat, początkowo sam, a później z pomocą zespołu bibliotekarzy, zgromadził ponad 125 tys. opisów bibliograficznych wydanych w Polsce w okresie 1901–1925. Materiał obejmujący litery A–R, przygotowany do druku w 1940 spłonął w czasie powstania warszawskiego.

W żywej publicystyce zawodowej reprezentował najbardziej postępowe poglądy okresu międzywojennego. Pionierski charakter miała jego działalność w dziedzinie kształcenia bibliotekarzy, począwszy od systematycznego kursu na Wolnej Wszechnicy Polskiej (1926–1938), aż do założenia pierwszej w Polsce Katedry bibliotekoznawstwa na Uniwersytecie Łódzkim (1945–1953). Na Uniwersytecie Łódzkim przeprowadził też przewód habilitacyjny z bibliotekoznawstwa (1948) i pierwszy doktorat w tej dziedzinie (1952). Praca naukowo-badawcza Muszkowskiego szła w kierunku metodycznego bądź historycznego opracowania różnorodnych zagadnień, wchodzących w skład nauki o książce, jak: dokumentologia, początki drukarstwa, czytelnictwo i socjologia książki. Z pracą nad bibliografią wiążą się zainteresowania Muszkowskiego statystyką druków.

Jego córką jest Joanna Muszkowska-Penson.

Pochowany na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi, w części katolickiej (kwatera 19 B-5-35)[1].

OdznaczeniaEdytuj

Ważniejsze publikacjeEdytuj

  • O zadaniach historii księgarstwa („Przegląd Księgarski” 1928)
  • E. Wendle i Spółka („Przegląd Księgarski” 1928)
  • Potrzeby bibliografii („Myśl Polska” 1915 z.6)
  • Przegląd bibliografii polskiej 1900–1918 („Przegląd Historyczny” 21: 1971/18)
  • Polski Instytut Bibliograficzny („Kurier Księgarski” 1628 nr 43)
  • O stanowisko Karola Estreichera w dziejach badań literackich (1927)
  • Konsekwencje Bibliografii Polskie Karola Estreichera („Sprawozdania TNW” 1929)
  • Zasady bibliotekoznawstwa i bibliografii. Wykład wstępny (1917)
  • Kształcenie bibliotekarzy na Studium Pracy Społeczno-Oświatowej WWP (1936)
  • Szkoła księgarska powstaje! („Przegląd Księgarski” 1928)
  • Szkoła księgarska („Przegląd Księgarski” 1928)
  • Kształcenie bibliotekarzy („Bibliotekarz” 1945 nr 2/3)
  • Książka jako przedmiot nauki („Bibliotekarz” 1945 nr 2/3)
  • Nowe prądy w kształceniu bibliotekarzy („Bibliotekarz” 1945 nr 2/3)
  • Nauka o książce. Skrypt z wykładów. R. akad. 1947/1948 (1948)

Był encyklopedystą. Został wymieniony w gronie edytorów trzytomowej Podręcznej encyklopedii handlowej wydanej w 1931 w Poznaniu[6].

PrzypisyEdytuj

  1. Wykaz miejsc spoczynku - Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich - Ogólnopolski portal bibliotekarski, www.sbp.pl [dostęp 2020-05-18].
  2. M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1007 „za wybitną działalność naukową”.
  3. M.P. z 1952 r. nr 70, poz. 1078 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
  4. M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 306 „za krzewienie czytelnictwa”.
  5. a b Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 510-511.
  6. Maciejewski 1931 ↓.

BibliografiaEdytuj