Jarosław I Mądry

Jarosław I Mądry (starorus. Ꙗрославъ Володимѣровичь[1]; staronord. Jarisleif) (ur. 978, zm. 20 lutego 1054) – pochodził z dynastii Rurykowiczów, syn i następca Włodzimierza I Wielkiego i Rognedy, wielki książę Rusi Kijowskiej (Gardariki) od 1016.

Jarosław I Mądry
Ꙗрославъ Володимѣровичь
wielki książę Rusi Kijowskiej
Ilustracja
ilustracja herbu
Książę Rostowsko-Suzdalski
Okres

od 989
do 1010

Poprzednik

Włodzimierz I Wielki
(wydzielenie z Wlk. ks. Kijowskiego)

Następca

Borys I Święty

Książę Nowogrodzki
Okres

od 1010
do 1034

Poprzednik

Wyszesław Włodzimierzowic

Następca

Włodzimierz II

Książę Smoleński
Okres

od po 1015
do 1054

Poprzednik

Stanisław Włodzimierzowic

Następca

Wiaczesław Jarosławowic

Książę Rostowsko-Suzdalski
Okres

od 1015
do 1021

Poprzednik

Borys I Święty

Następca

Briaczysław Iziasławicz

Wielki Książę Kijowski
Okres

od 1016
do 1018

Poprzednik

Światopełk I Przeklęty

Następca

Światopełk I Przeklęty

Wielki Książę Kijowski
Okres

od 1019
do 1024

Poprzednik

Światopełk I Przeklęty

Następca

Mścisław I Chrobry

Książę Rostowsko-Suzdalski
Okres

od 1021
do 1036

Poprzednik

Briaczysław Iziasławicz

Następca

Włodzimierz II

Wielki Książę Kijowski
Okres

od 1024
do 1054

Poprzednik

Mścisław I Chrobry

Następca

Izjasław I

Książę Perejasławski i Czernihowski
Okres

od 1036
do 1054

Poprzednik

Mścisław I Chrobry

Następca

Wsiewołod I w Perejasławiu, Światosław II w Czernihowie

Dane biograficzne
Dynastia

Rurykowicze

Data urodzenia

978

Data śmierci

20 lutego 1054

Ojciec

Włodzimierz I Wielki

Matka

Rogneda

Rodzeństwo

Wyszesław
Iziasław
Światopełk I Przeklęty
Wsiewołod
Światosław
Mścisław I Chrobry
Borys
Gleb
Stanisław
Pozwizd
Sudzisław
Teofano
Przedsława
Maria Dobroniega

Dzieci

Włodzimierz Jarosławowicz
Izjasław I
Światosław II
Wsiewołod I
Elżbieta
Anna
Anastazja
Wiaczesław
Igor

ŻyciorysEdytuj

Został księciem kijowskim po śmierci Włodzimierza Wielkiego. W 1018 pokonany przez Bolesława I Chrobrego podczas wyprawy kijowskiej, w 1019 pokonał ostatecznie swojego starszego brata Świętopełka I w walce o sukcesję po ojcu. Panowanie Jarosława było dla Rusi czasem szybkiego rozwoju i sukcesów militarnych. Książę w latach 20. i 30. XI wieku prowadził wojny z Jaćwingami, Litwinami i Polską. W 1021[2] przeprowadził atak odwetowy przeciwko swemu bratankowi Briaczysławowi, który najechał wcześniej Nowogród. W 1031 zajął on Grody Czerwieńskie i pomógł objąć władzę Bezprymowi w Polsce. W 1036 rozbił pod Kijowem Pieczyngów. Wszedł nawet w konflikt z Bizancjum: wojna z cesarstwem trwała w latach 1043–1046. Wspomógł też w 1047 Kazimierza I Odnowiciela w walce z powstaniem pogańskim i Miecławem (zajął Drohiczyn i Brześć).

Za jego rządów rozbudowano wiele grodów ruskich, a w szczególności Kijów. Stolica Rusi została wyniesiona w 1037 do rangi metropolii – w tym samym roku rozpoczęto budowę katedry Mądrości Bożej (Sofijskiej), gdzie można znaleźć najstarsze w sztuce Rusi mozaiki i freski. W 1051 powstał pierwszy na Rusi klasztor Ławra Peczerska, w kijowskich jaskiniach nad Dnieprem.

Za jego panowania opracowano zbiór staroruskich i starosłowiańskich praw zwyczajowych oraz bizantyńskiego prawodawstwa, zwany Prawda Ruska.

Po jego śmierci Ruś weszła w okres rozbicia dzielnicowego. Jarosław Mądry wprowadził seniorat, ale niedługo po jego śmierci senior Izajasław musiał opuścić Kijów, który stał się miejscem walk o władzę.

PrzodkowieEdytuj

4. Światosław I 942–972      
    2. Włodzimierz I Wielki 956 lub 958–15 lipca 1015
5. Małusza        
      1. Jarosław I Mądry przed 986–20 lutego 1054
6. Rogwołod    
    3. Rogneda około 956–1002    
7. NN      
 

MałżeństwoEdytuj

  • pierwszą żoną Jarosława była Anna, nieznanego pochodzenia. Synem tej pary mógł być książę Ilia, rządzący w Nowogrodzie w latach 1018-1020[3]
  • żoną księcia Jarosława od 1019 była Ingegerda Szwedzka

PotomstwoEdytuj

 
Córki Jarosława Mądrego: Anna, Anastazja, Elżbieta, Agata

z małżeństwa z Ingegerdą:

UpamiętnienieEdytuj

  • Postać Jarosława Mądrego przedstawiono na ukraińskich banknotach o nominale 2 hrywien pierwszej (1996), drugiej (1997) i trzeciej (2004) serii, a także monetach o nominale 2 hrywien (2018) oraz rosyjskim banknocie o nominale 1000 rubli (2010)

PrzypisyEdytuj

  1. ПОЛНОЕ СОБРАНИЕ РУССКИХ ЛЕТОПИСЕЙ Издаваемое Постоянною Историко-Археографической Комиссиею Академии Наук СССР, Том первый ЛАВРЕНТЬЕВСКАЯ ЛЕТОПИСЬ, Вып. 1: Повесть временных лет, Издание второе, Издательство Академии Наук СССР, Ленинград 1926-1928, s. 13
  2. Maciej Salamon (red.), Wielka Historia Świata, t. 4. Kształtowanie średniowiecza, Kraków: Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 514, ISBN 83-85719-85-7.
  3. Leontij Voytovych, Izbornyk, izbornyk.org.ua [dostęp 2017-01-26].

Linki zewnętrzneEdytuj

  • Michał Kozłowski, Jarosław Mądry – twórca potęgi Rusi Kijowskiej [1]