Otwórz menu główne

Johannesburg

miasto w północno-wschodniej części Południowej Afryki
Ten artykuł dotyczy miasta w RPA. Zobacz też: jednostkę osadniczą w USA: Johannesburg.

Johannesburg (wymowa angielska: [d͡ʒəʊˈhænɪsbɜ:ɡ], wymowa afrikaans: [jʊəˈɦanəsbœrχ]; zwane także Joburg i eGolimiejsce złota) – miasto w północno-wschodniej części Południowej Afryki, od 1994 stolica prowincji Gauteng w zagłębiu Witwatersrand.

Johannesburg
Ilustracja
Centrum biznesowe Johannesburga
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: Unity in Development
Państwo  Południowa Afryka
Prowincja Gauteng
Data założenia 1886
Burmistrz Herman Mashaba
Powierzchnia 344,81 km²
Wysokość 1753 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

957 441
2688 os./km²
Nr kierunkowy +2711
Kod pocztowy 2001
Położenie na mapie Gautengu
Mapa lokalizacyjna Gautengu
Johannesburg
Johannesburg
Położenie na mapie Południowej Afryki
Mapa lokalizacyjna Południowej Afryki
Johannesburg
Johannesburg
Ziemia26°08′S 27°54′E/-26,133333 27,900000
Strona internetowa
Farma, na której po raz pierwszy znaleziono złoto (1886)
Podział administracyjny Johannesburga

DemografiaEdytuj

W przeszłości Johannesburg był trzecim pod względem liczby mieszkańców miastem Południowej Afryki, za Kapsztadem i Durban[1][2], ale według najnowszych badań statystycznych obecnie jest największym[3]. Według danych z 2011 roku, miasto zamieszkiwało 957 441 osób, z czego 20,9% to ludzie w wieku 0-14, 74,6% w wieku 15-64, a 4,4% to 65+; obszar metropolitalny Johannesburga liczył 4 434 827 osób, co uczyniło go największą aglomeracją w kraju[4]. W roku 2015 miasto zamieszkiwało 4,4 miliona osób, a cały obszar metropolitarny według nieoficjalnych danych ok. 8 milionów[3]. Dane World Population Review na pierwszy kwartał 2019 r. podają jako liczbę mieszkańców obszaru miejskiego (urban agglomeration[5] wg definicji Rady Gospodarczej i Społecznej ONZ) Johannesburga ponad 5 636 000.

 
Mapa jezykowa Johannesburga

      Afrikaans

      Angielski

      Południowe Ndebele

      Xhosa

      Zulu

      Północny Sotho

      Sotho

      Tswana

      Venda

      Tsonga

      bez języka dominującego

Rasa %
Czarni Afrykanie 64,2
Biali 13,9
Koloredzi 13,9
Azjaci i Hindusi 6,7
Inni 1,3
Język Populacja %
IsiZulu 174 620 17,31
Sotho 57 223 5,72
IsiXhosa 56 995 5,65
Afrikaans 161 653 16,02
Sepedi 42 759 4,24
Setswana 53 973 5,35
Angielski 374 576 37,12
Xitsonga 24 509 2,43
SiSwati 7581 0,75
Tshivenda 15 401 1,53
IsiNdebele 11 725 1,16
Inne języki afryki południowe 28 019 2,78

Podział administracyjnyEdytuj

GospodarkaEdytuj

Johannesburg jest głównym ośrodkiem gospodarczym i finansowym Południowej Afryki i centrum Witwatersrand – zurbanizowanego regionu górniczo-przemysłowego[6], a przy tym najsilniejszym węzłem gospodarczym kontynentu afrykańskiego[7]. W Johannesburg generowane jest 16% południowoafrykańskiego PKB i zatrudnienie znajduje 12% aktywnej zawodowo ludności kraju[7].

Jak poświadcza historia tego miasta, swoje powstanie, rozwój i bogactwo, a nawet jedyną rację istnienia[8], zawdzięcza leżącym pod Wysokim Weldem pokładom złota. Jego wydobycie nie ma już miejsca na terenach samego miasta i usunięto większość hałd urobionej w trakcie ekspoatacji skały płonnej, pozostawiono jednak niektóre z nich ze względu na ich wartość historyczną[8]. Miasto jest siedzibą wszystkich krajowych przedsiębiorstw górniczych[9] i regulującej przemysł wydobywczy Minerals Council South Africa (do maja 2018 r. Chamber of Mines of South Africa[10]). Także znaczna część lokalnego sektora maszynowego i inżynieryjnego służy potrzebom krajowego przemysłu wydobywczego[9], jednego z największych na świecie[11] dzięki bogatym złożom nie tylko złota, ale także innych metali szlachetnych, diamentów i innych kamieni szlachetnych, węgla i innych minerałów[11]. Obok szlifierni diamentów znajdują się tu także wytwórnie diamentów syntetycznych[6].

Johannesburg jest bezsprzecznym centrum finansowym kraju, gdyż tu znajduje się założona w 1887 r. giełda papierów wartościowych Johannesburg Securities Exchange, notująca ponad 600 spółek[9], największa na kontynencie afrykańskim[7]. Tutaj mają też siedziby niemal wszystkie południowoafrykańskie banki, firmy ubezpieczeniowe i towarzystwa budowlane[9].

Mniejsze znaczenie, ale istotne ze względu na zatrudnienie, mają leżące w obrębie Johannesburga i East Rand (dzielnica Witwatersrand) fabryki produkujące dla sektora chemicznego, maszynowego, metalurgicznego, włókienniczego i drzewnego[6]. Obecne są ośrodki naukowe i firmy usługowe sektorów medycznych i ochrony zdrowia, transportowych, telekomunikacyjnych i informatycznych, jak i telewizyjnych i filmowych[7].

TransportEdytuj

LotniczyEdytuj

Międzynarodowy port lotniczy Johannesburg jest największym lotniskiem RPA, jak i Afryki, obsługuje połączenia z Europą i Ameryką. Port lotniczy Lanseria obsługuje połączenia regionalne.

DrogowyEdytuj

Johannesburg jest dobrze połączony z resztą kraju, w mieście przecinają się drogi:

Ponadto, przez centrum przebiegają dwie autostrady – M1 i M2, ułatwiające dojazd do dzielnicy biznesowej.

KolejowyEdytuj

Najważniejszą stacją miasta jest Johannesburg Park – stacja końcowa dla pociągów GauTrain łączących Johannesburg z lotniskiem oraz Pretorią, jest również stacją przelotową dla wielu linii Metrorail Gauteng.

SportEdytuj

 
Most Nelsona Mandeli

Johannesburg był jednym z gospodarzy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2010 w RPA.

PoloniaEdytuj

  • Na cmentarzu West Park znajduje się Polski Ogród Pamięci, gdzie w części wojskowej znajduje się 5 grobów polskich żołnierzy zmarłych w miejscowym szpitalu polowym (obecnie zwanym Baragwanath), rannych w kampanii w Zachodniej Afryce w 1942 roku.
  • W parku James & Ethel Gray znajduje się jedyny w Afryce Pomnik Katyński ukończony w 1981 roku.

Miasta partnerskieEdytuj

CiekawostkiEdytuj

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Andile Smith, Top 20 Largest Cities And Towns In South Africa, BuzzSouthAfrica – Famous People, Celebrity Bios, Updates, Trendy News, 14 października 2013 [dostęp 2019-04-23] (ang.).
  2. South Africa’s Major Cities and International Airports, ShowMe™ – South Africa [dostęp 2019-04-23] (ang.).
  3. a b Johannesburg Population 2019 (Demographics, Maps, Graphs), worldpopulationreview.com [dostęp 2019-04-23].
  4. Statistics South Africa, Main Place | Statistics South Africa, statssa.gov.za [dostęp 2016-04-10].
  5. World Urbanization Prospects – Population Division – United Nations, population.un.org [dostęp 2019-04-23].
  6. a b c Petrozolin-Skowrońska, Barbara., Nowa encyklopedia powszechna PWN, wyd. Wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995–1996, ISBN 83-01-11097-X, OCLC 33047498 [dostęp 2019-04-23].
  7. a b c d Population & People, visit.joburg [dostęp 2019-04-23].
  8. a b Jon Murray, South Africa, Lesotho & Swaziland, wyd. 2, Hawthorn: Lonely Planet Publications, 1996, ISBN 0-86442-323-3 (ang.).
  9. a b c d Johannesburg | City, History, & Points of Interest, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-04-23] (ang.).
  10. Richard Jansen van Vuuren, SA Chamber of Mines renamed: Minerals Council South Africa, Miningreview.com, 23 maja 2018 [dostęp 2019-04-23] (ang.).
  11. a b Mafika, Mining and minerals in South Africa, Brand South Africa, 16 sierpnia 2012 [dostęp 2019-04-23] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj