Otwórz menu główne

Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Sierakowie

Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Sierakowie (zwany Perłą Sierakowa) jest najbardziej znanym i najcenniejszym zabytkiem miasta. To zarazem jedyna spośród budowli, jakie wznieśli Opalińscy (ród związany z historią Sierakowa), która ocalała z pożarów i klęsk nawiedzających miasto.

Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej
w Sierakowie
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej.: 2498/A z dnia 11.09.1953[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Dwuwieżowa fasada kościoła
Państwo  Polska
Miejscowość Sieraków
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia NMP Niepokalanie Poczętej
Wezwanie Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej
Położenie na mapie Sierakowa
Mapa lokalizacyjna Sierakowa
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Sierakowie
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej
w Sierakowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Sierakowie
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej
w Sierakowie
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Sierakowie
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej
w Sierakowie
Położenie na mapie powiatu międzychodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu międzychodzkiego
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Sierakowie
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej
w Sierakowie
Położenie na mapie gminy Sieraków
Mapa lokalizacyjna gminy Sieraków
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Sierakowie
Kościół Pobernardyński Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej
w Sierakowie
Ziemia52°38′58″N 16°04′55″E/52,649444 16,081944

HistoriaEdytuj

FundacjaEdytuj

Kościół został ufundowany przez ród Opalińskich. Budowę rozpoczął wojewoda poznański Piotr, a ukończyli jego żona Zofia z Kostków i synowie Krzysztof i Łukasz. Budowa rozpoczęła się od ufundowania w 1619 r. klasztoru bernardynów. Do realizacji swoich planów Piotr Opaliński sprowadził Krzysztofa Bonadurę Starszego, znanego w Wielkopolsce włoskiego architekta.

PrzebudowaEdytuj

Pierwotnie kościół nie posiadał wież. Zostały one dobudowane dopiero w 1740 r. przez Katarzynę Opalińską (żonę króla Polski, Stanisława Leszczyńskiego). Pożar, który zniszczył miasto 25/26 czerwca 1817 roku nie oszczędził klasztoru. W budynku kościelnym spalone zostały wieże i sklepienie. W związku z tym, że w pożarze miasta spłonął znajdujący się po zachodniej stronie rynku pierwszy kościół parafialny (wzmiankowany od XII-XIII wieku), po skasowaniu zakonu w 1819 r. dotychczasowy kościół bernardynów zaczął pełnić rolę kościoła parafialnego. Zniszczone w pożarze wieże odbudowano w 1865 r. zwieńczając je blaszanymi hełmami. W latach 19271928 podczas odnawiania kościoła zbudowano nowy chór organowy, według projektu Stefana Cybichowskiego. Podczas II wojny budynek zamieniono na magazyn saperski. Kolejne prace restauratorskie prowadzone były w latach osiemdziesiątych XX wieku. Podczas nich, w 1983 r. odnaleziono w jego podziemiach pięć sarkofagów rodziny Opalińskich. Sarkofagi w 1995 zostały przeniesione do pomieszczeń muzeum "Zamku Opalińskich".

Stan obecnyEdytuj

 
Kopuła kościoła z widocznymi herbami szlacheckimi

Jednonawowy kościół został zbudowany na planie krzyża. Miejsce przecięcia transeptu z nawą przekryte jest kopułą z latarnią. Nawa i transept przykryte są sklepieniem kolebkowym ozdobionym sztukaterią w formie geometrycznie ułożonych wałków. W czterech narożach podstawy kopuły umieszczone są herby fundatorów kościoła: Piotra Opalińskiego i Zofii Kostka- ŁodziaOpalińskich, NałęczOstrorogów Lwowskich, Dąbrowa Kostków – oraz LeliwaPileckich. Siedemnastowieczne wnętrze zostało zachowane w prawie niezmienionym stanie.

Galeria: zdjęcia kościołaEdytuj

Ołtarz głównyEdytuj

 
Obraz Zdjęcie z krzyża Artusa Wolfforta

Wczesnobarokowy ołtarz główny pochodzi z 1642 r. Najcenniejszym jego elementem jest obraz namalowany przez flamandzkiego malarza Artusa Wolfforta (przez długi czas podejrzewano że pochodzi z warsztatu Rubensa) – Zdjęcie z krzyża (obraz został namalowany w 1629 lub 1639 r.). Wyżej umieszczony jest obraz przedstawiający stygmatyzację św. Franciszka. Boczne części ołtarza podtrzymywane są od dołu przez cztery rzeźby aniołów. W nich umieszczono figury świętych: Wojciecha i Stanisława, wyżej Piotra i Pawła oraz aniołów z narzędziami męki pańskiej. Całość zdobi wiciowy ornament.

StalleEdytuj

W prezbiterium umieszczone są bogato intarsjowane stalle. Wykonane zostały w 1641 r. przez bernardyna z Poznania, brata Hilariona. Należą one do najciekawszych tego typu zabytków znajdujących się w Polsce. Ławy zakonne zdobione są szlachetną i trudną techniką intarsji, polegającą na wykładaniu odpowiednio wyciśniętych powierzchni drewnianych innymi gatunkami drewna, w innym kolorze. Wycinając ten sam ornament równocześnie w drewnie ciemnym i jasnym można uzyskać dwa identyczne motywy w różnych tonacjach (efekt pozytywu i negatywu). Motywem zdobiącym są ornamenty roślinne, groteski, wazony, ptaki i profile ludzi. Pomiędzy nie wpleciono sceny z polowań. Po stronie prawej, przy ołtarzu, Hilarion umieścił swój podpis – scenę w której umieścił swoją podobiznę. Jego dziełem jest również ława kolatorska, w której zasiadali możni opiekunowie kościoła. Wizerunki świętych odnoszą się do najwybitniejszych postaci z rodu Opalińskich.

Ołtarze boczneEdytuj

 
Ołtarz główny i ołtarze boczne we wnętrzu kościoła

Boczne ołtarze pochodzą z:

NagrobkiEdytuj

Wewnątrz kościoła znajdują się dwa nagrobki rodu Opalińskich:

Galeria: nagrobkiEdytuj

OtoczenieEdytuj

 
Jedna z tablic pamiątkowych

Obok świątyni stoi figura Matki Boskiej z 1799. Na kościele znajduje się tablica ku czci żołnierzy ZWZ-AK, a na bramie kościelnej w 1992 wmurowano tablice poświęconą pamięci obrońców Ojczyzny z 1793 oraz powstańców z lat 1848 i 1919.

W mur kościelny od strony ul. Poznańskiej wmurowane są tablice pamiątkowe:

  • z tekstem Jana Pawła II: Świadomość własnej przeszłości pomaga nam włączyć się w długi szereg pokoleń, by przekazać następnym wspólne dobro - Ojczyznę,
  • upamiętniająca powstańców z lat: 1793, 1848, 1919 (wmurowana w 1992),
  • upamiętniająca żołnierzy ZWZ i AK z terenu ziemi sierakowskiej więzionych i zamordowanych w latach 1939-1945 (ufundowana przez towarzyszy broni),
  • upamiętniająca mieszkańców ziemi sierakowskiej zesłanych do sowieckich łagrów, późniejszych żołnierzy II Korpusu PSZ, bohaterów walk pod Monte Cassino: Józefa Tomalę (1912-1943), Edmunda Furszpaniaka (1920-1944), Wiktora Grupę (1901-1982), Antoniego Karcza (1905-1962), Edmunda Musiała (1906-1986) i Bolesława Tywsa (1915-1962); wmurowana w 2012,
  • upamiętniająca sierakowskich harcerzy z 4. Drużyny Szarych Szeregów im. Stefana Czarnieckiego, walczących z Niemcami w latach 1939-1945, a także ich drużynowego pdh Czesława Korka (1919-1944); wmurowana w kwietniu 2012 przez Bank Spółdzielczy Pojezierza w Sierakowie,
  • upamiętniająca sierakowskich księży zamordowanych w latach 1939-1956: bł. Narcyza Putza (1877-1942, zabitego w Dachau), Bronisława Hieronima Gładysza (1892-1943, zabitego w Mauthausen-Gusen), proboszcza Mariana Poprawskiego (1885-1940, zabitego w Forcie VII), proboszcza Tadeusza Peika (1891-1950, zabitego przez UB w Poznaniu), Bolesława Staniszewskiego (1880-1942, zabitego w Dachau), Kazimierza Stachowiaka (1887-1942, zabitego w Dachau), Walentego Trzybińskiego (1887-1945, zabitego w Gnieźnie), Karola Zwakę (1890-1940, zabitego w pociągu z Gusen do Dachau), Edwarda Warmińskiego (1888-1942, zabitego w Dachau), Macieja Paszkowiaka (1907-1941, zabitego w Dachau); tablicę ufundował ks. kanonik Zbigniew Woźniak, miejscowy proboszcz, a wmurowano ją 3 maja 2012,
  • o treści: Mieszkańcom Ziemi Sierakowskiej poległym, pomordowanym i zamęczonym, zmarłym z ran, chorób, głodu i w opuszczeniu w latach nieludzkiego zniewolenia na przestrzeni dziejów, których miejsce spoczynku jest nieznane,
  • upamiętniająca sierakowskich kawalerów Krzyża Orderu Wojennego Virtuti Militari: kpt. Aleksandra Stanisława Rufina hrabiego Bnińskiego (1783-1831), por. Tadeusza Pągowskiego (1798-1866), por. Roberta Taylora (1807-1861), ppłk Adama Stefana Kowalczyka (1896-1978), strz. Stanisława Skrzypczaka (1900-1920), strz. Andrzeja Knopp-Knapowskiego ((1900-1993) i pilota por. Czesława Gódzia (1919-1943); tablica ufundowana przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Sierakowskiej i wmurowana 3 maja 2013,
  • upamiętniająca Franciszka i Stanisławę Kaczmarków z Sierakowa, którzy sami wypędzeni z domu, przygarnęli i ukrywali żydowskie dziecko, za co zostali odznaczeni w 1997 tytułem Sprawiedliwi wśród Narodów Świata,
  • upamiętniająca Jana Pawła II ze słowami Nie lękajcie się (2005),
  • upamiętniająca proboszcza Grzegorza Henniga, ufundowana przez Katolickie Towarzystwo Robotników Polskich, którego był założycielem i kierownikiem,
  • upamiętniająca kanonika Mariana Kowalewskiego, proboszcza sierakowskiego w latach 1945-1950, założyciela Krucjaty Eucharystycznej w mieście, profesora Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Poznaniu; wmurowana w 2002 przez członków Krucjaty Eucharystycznej,
  • upamiętniająca bł. ks. Narcyza Putza (1877-1942), zamordowanego w obozie koncentracyjnym w Dachau (wmurowana w 2010 przez parafian)[2].

Wśród drzew rosnących przy kościele najgrubsza jest lipa drobnolistna o obwodzie 510 cm. Z dawnego klasztoru pozostała tylko część przebudowana na plebanię, w obecnej formie z lat po 1817.

TurystykaEdytuj

W pobliżu kościoła krzyżują się 4 szlaki turystyczne:

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie. 2018-09-30. [dostęp 07.05.2010].
  2. napisy na tablicach in situ