Otwórz menu główne

Kamionna (województwo wielkopolskie)

wieś w województwie wielkopolskim
Zobacz też: Kamionna w innych znaczeniach tego słowa.

Kamionna (niem. Kähme) – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w gminie Międzychód, nad rzeką Kamionką, przy drodze krajowej nr 24.

Kamionna
Herb
Herb Kamionny
Kościół pw. Narodzenia NMP
Kościół pw. Narodzenia NMP
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat międzychodzki
Gmina Międzychód
Wysokość 66,4–115,9 m n.p.m.
Liczba ludności 530
Strefa numeracyjna 95
Kod pocztowy 64-421[1]
Tablice rejestracyjne PMI
SIMC 0183466
Położenie na mapie gminy Międzychód
Mapa lokalizacyjna gminy Międzychód
Kamionna
Kamionna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamionna
Kamionna
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Kamionna
Kamionna
Położenie na mapie powiatu międzychodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu międzychodzkiego
Kamionna
Kamionna
Ziemia52°33′52″N 15°57′42″E/52,564444 15,961667

Prywatne miasto szlacheckie lokowane przed 1402 rokiem położone było w XVI wieku w województwie poznańskim[2]. Zdegradowane przed 1600 rokiem, ponowne nadanie praw miejskich w 1638 roku, degradacja w 1874 roku[3].

Spis treści

SołectwoEdytuj

Kamionna jest wsią sołecką[4] administrującą dwiema innymi osadami (przysiółkami) nie posiadającymi statutu sołectwa:

Położenie geograficzneEdytuj

Ochrona przyrodyEdytuj

Miejscowość leży w atrakcyjnej krajobrazowo i przyrodniczo Dolinie Kamionki. W 2004 roku na południe od Kamionny utworzono florystyczny rezerwat „Dolina Kamionki”, chroniący fragment doliny rzecznej w rynnie polodowcowej, lasu, terenów podmokłych z 13 stanowiskami roślinnymi, wchodzący w skład Pszczewskiego Parku Krajobrazowego. Sama wieś leży na północnej granicy tego parku.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Kamionna[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0183472 Kamionna-Folwark część wsi
0183489 Wiktorowo część wsi

Warunki hydrograficzneEdytuj

Przez centralną część Kamionny przepływa Kamionka, lewobrzeżny dopływ Warty. W obrębie wsi leży też kilka niewielkich jezior wytopiskowych[7]:

HistoriaEdytuj

 
Kamionna na historycznej mapie Wielkopolski sporządzonej w 1888 roku według danych zaczerpniętych z Kodeksu dyplomatycznego.
 
Centrum wsi

Pierwsze wzmianki o Kamionnie, położonej na historycznym terytorium Wielkopolski, pochodzą z 1261 r. Wiadomo, że już przed 1402 r. miejscowość otrzymała prawa miejskie jako miasto prywatne. W okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów miasto Kamionna położone było w 1582 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[8].

W 1499 Mikołaj Kamieński wzniósł nowy kościół murowany w miejsce starego drewnianego. W XVII wieku uległ on zniszczeniu i został odrestaurowany nakładem ówczesnych właścicieli miejscowości Prusińskich herbu Nałęcz. W miejscowości oprócz opisanego kościoła był jeszcze drugi św. Mikołaja, który został rozebrany w 1822[9].

Lokacja nie rozwinęła się, ponieważ już w XVI w. zaliczano ją ponownie do wsi. W 1638 r. właściciele Kamionny wyjednali u króla ponowne nadanie praw miejskich. Mimo położenia na ważnym szlaku drogowym miasto ponownie nie rozwinęło się. W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793 r. Kamionna została włączona do Prus z krótką przerwą w latach 18071815. Miasteczko nie zostało objęte procesami uprzemysłowienia i urbanizacji Wielkopolski w 2. poł. XIX w. i ostatecznie utraciło prawa miejskie w 1874 r.[10]

W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793, miejscowość przeszła w posiadanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Jako miasteczko leżące nad rzeczką Kamionną w powiecie międzychodzkim opisał je XIX wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. W 1882 liczyło 85 domów, w których mieszkało w sumie 766 mieszkańców w tym 666 katolików, 93 ewangelików oraz 7 izraelitów. Słownik wymienia w miejscowości także 113 analfabetów. W miasteczku znajdowała wówczas kilkuklasowa szkoła elementarna, agentura pocztowa, a w jego najbliższej okolicy dwie gorzelnie[9].

Miejscowość zachowała polski charakter etniczny i w 1920 r. traktat wersalski przyznał Kamionnę Polsce. W latach 1975–1998 Kamionna administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Urodził się tu: Wincenty Nowaczyński (ur. 16 marca 1883, zm. 31 stycznia 1940 w Forcie VII w Poznaniu) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego.

ZabytkiEdytuj

  • Gotycki kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, zbudowany w 1499 roku – jeden z cenniejszych obiektów tego typu w Wielkopolsce, usytuowany na skraju głębokiej doliny Kamionki; jednonawowy, ceglany, nietynkowany, z przylegającą wieżą dzwonnicy. Wschodnia ściana zwieńczona efektownym, trójkondygnacyjnym szczytem.
  • Stary słup milowy (mila pruska) – ustawiony wraz z budową szosy Poznań-Berlin w l. 18261835; od 2002 r. przeniesiony w pobliże kościoła NMP.
  • W Kamionnie świetnie zachował się zwarty, małomiasteczkowy układ przestrzenny z kwadratowym rynkiem wraz z blokiem śródrynkowym oraz wychodzącymi zeń prostopadle ulicami, naruszony jedynie przebiciem głównej szosy przez południową ścianę rynku.

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 175.
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 38–39.
  4. Maciej Żurkowski: wykaz sołectw gminy Międzychód wraz z przynależnymi do nich miejscowościami. październik 2008. [dostęp 2008-10-31].
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  6. GUS. Rejestr TERYT.
  7. Wykaz jezior w powiecie międzychodzkim. wrzesień 2008. s. 1. [dostęp 6 czerwca 2010].
  8. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 50.
  9. a b Kamionna (4) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  10. Obwieszczenie królewskiej regencyi w Poznaniu z dnia 8 września 1874 r. (Dz. Urz. Rej. Poznańskiej z 1874 r. Nr 39, poz. 820).

Linki zewnętrzneEdytuj