Otwórz menu główne

Kobieta

samica człowieka

Anatomia kobietyEdytuj

Osobny artykuł: dymorfizm płciowy.
 
Kobieta w ciąży

Kobieta różni się od mężczyzny rodzajem chromosomalnym, gdyż 99,995% zdrowych kobiet ma dwa chromosomy X[1], co jest jedną z manifestacji dymorfizmu płciowego.

Różnice w budowie anatomicznej między kobietą a mężczyzną dotyczą narządów rozrodczych oraz sylwetki ciała zwykle są wszystkie lub większość z następujących charakterystyk:

  • Dojrzała kobieta ma w pełni wykształcone gruczoły sutkowe, służące do karmienia.
  • Średnia wzrostu i wagi kobiet jest niższa niż u mężczyzn.
  • Według niektórych badań wielkość mózgoczaszki kobiet oraz ich współczynnik encefalizacji są relatywnie mniejsze niż u mężczyzn, co mogłoby sugerować, że średni współczynnik inteligencji kobiet jest mniejszy niż średni IQ mężczyzn[2][3][4]. Część naukowców uznaje za niezasadne odnoszenie się do różnic we współczynniku encefalizacji, gdyż różnice w średniej masie ciała kobiet i mężczyzn oraz znaczne różnice w średniej zawartości tkanki tłuszczowej (25-31% dla kobiet i 18-25% u mężczyzn) uniemożliwiają jego prawidłowe oszacowanie[5].
  • Kobiety mają delikatniejsze, mniej intensywnie zaznaczone owłosienie skóry.
  • Miednica kobiety jest proporcjonalnie szersza niż miednica mężczyzny, co umożliwia ciążę i poród.
  • U kobiet wskaźnik 2D:4D jest zazwyczaj wyższy niż u mężczyzn[6][7].

Różnice psychologiczne między mężczyzną i kobietąEdytuj

Pozycja społeczna kobiety w różnych systemach cywilizacyjno-kulturowychEdytuj

WyznacznikiEdytuj

Na społeczną pozycję kobiet wpływają:

  • znaczenie pokrewieństwa „po kądzieli” – i to zarówno sposób określania pokrewieństwa (patrylinearny lub matrylinearny), jak konsekwencje spadkowe tegoż, czyli czy kobieta ma prawo dziedziczyć, w jakim stopniu, czy można dziedziczyć po matce lub krewnych matki itd. Znaczenie pokrewieństwa po matce w judaizmie nie oznacza automatycznie wysokiej pozycji kobiety w społeczeństwie ortodoksyjnych Żydów, bowiem jej ograniczony dostęp do różnych wymiarów sfery publicznej to wyklucza;
  • samodzielna podmiotowość prawna kobiety;
  • prawo kobiety do decydowania o własnym małżeństwie i własnej rozrodczości;
  • dostęp do sfery publicznej:
    • do edukacji
    • do polityki (np. bierne i czynne prawo wyborcze)
    • do ważnych funkcji gospodarczych
    • do kultury, imprez i wydarzeń publicznych, jako odbiorca i jako twórca
    • do praktyk i funkcji religijnych
    • do pracy zawodowej (poza gospodarstwem domowym) – a w tym zakresie także to, czy jej zarobki są równe zarobkom mężczyzny na podobnym stanowisku, czy nie.

Podział ról, polegający na wypełnianiu przez kobiety obowiązków w gospodarstwie domowym, przez mężczyzn zaś czynności związanych z zapewnianiem środków egzystencji, nie oznacza automatycznie niższej pozycji kobiety w danym społeczeństwie – wiele tak skonstruowanych społeczeństw plemiennych jest matriarchalnych lub egalitarnych.

Związek z pozycją kobiety ma stopień stratyfikacji społecznej, to znaczy w społeczeństwach o strukturze horyzontalnej sytuacja kobiety jest zwykle lepsza, niż w tych o strukturze bardzo ustratyfikowanej, choć i to nie jest żelazną regułą.

KobiecośćEdytuj

Osobny artykuł: Kobiecość.

Historia kobietEdytuj

Osobny artykuł: Historia kobiet.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Marek Maleszewski. Tajemnice płci. „Wiedza i Życie”. Nr 02/2012, s. 55, luty 2012 rok. Prószyński Media. ISSN 0137-8929. 
  2. Duglas N. Jacson, Philippe Rushton, „Males have greater g: Sex differences in general mental ability from 100,000 17- to 18-year-olds on the Scholastic Assessment Test”, Intelligence 34 (2006) 479–486; http://psychology.uwo.ca/faculty/rushtonpdfs/2006%20intell%20jackson%20&%20rushton.pdf.
  3. Sex differences in relative brain size: The mismeasure of woman, too?, www.sciencedirect.com [dostęp 2017-11-14].
  4. Big-brained people are smarter: A meta-analysis of the relationship between in vivo brain volume and intelligence, www.sciencedirect.com [dostęp 2017-11-14].
  5. Osvaldo Cairo. External Measures of Cognition. „Frontiers in Human Neuroscience”. 5 (108), 2011. DOI: 10.3389/fnhum.2011.00108. 
  6. Manning JT, Kilduff L, Cook C, Crewther B, Fink B. Digit Ratio (2D:4D): A Biomarker for Prenatal Sex Steroids and Adult Sex Steroids in Challenge Situations. „Frontiers in Endocrinology”. 5, s. 9, 2014. DOI: 10.3389/fendo.2014.00009. PMID: 24523714. PMCID: PMC3906590. 
  7. Kim TB, Kim KH. Why Is Digit Ratio Correlated to Sports Performance?. „Journal of Exercise Rehabilitation”. 12 (6), s. 515–519, 2016. DOI: 10.12965/jer.1632862.431. PMID: 28119871. PMCID: PMC5227311.