Otwórz menu główne

Komenda Rejonu Uzupełnień Inowrocław

Komenda Rejonu Uzupełnień Inowrocław (KRU Inowrocław) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[1].

Komenda Rejonu Uzupełnień Inowrocław
Powiatowa Komenda Uzupełnień
Inowrocław
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód OKU Inowrocław
PKU Inowrocław
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Inowrocław
Podległość Inspekcja OKU
DOGen. „Poznań”
DOK VIII
Skład PKU typ II
Komendy rejonów uzupełnień OK VIII

Spis treści

Historia komendyEdytuj

21 lipca 1919 roku zostały ogłoszone: tymczasowy etat Inspekcji Obwodowych Komend Uzupełniających oraz tymczasowe etaty poszczególnych OKU w W. Ks. Poznańskim[2]. Tym samym został anulowany tymczasowy etat Insp. OKU, zatwierdzony przez Naczelną Radę Ludową i ogłoszony 9 marca 1919 roku[3][4].

W czerwcu 1921 roku PKU Inowrocław podlegała Dowództwu Okręgu Generalnego „Poznań” i obejmowała swoją właściwością powiaty: inowrocławski, mogileński, strzelneński, szubiński i żniński[5]. W tym samym roku, po wprowadzeniu nowego podziału terytorialnego kraju na okręgi korpusów oraz wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, PKU Inowrocław została podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr VIII[6]. Z jej dotychczasowego okręgu poborowego zostały wyłączone powiaty szubiński i żniński, które podporządkowano nowo powstałej PKU Szubin.

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[7], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[8]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[9][10]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[11].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[9]. W skład PKU Inowrocław wchodziły trzy referaty: I) referat administracji rezerw, II) referat poborowy i referat inwalidzki[9]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[12][13][14].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[15].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Inowrocław normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[16]

Z dniem 10 stycznia 1927 roku PKU Szubin została zlikwidowana, a powiaty wągrowiecki i żniński zostały ponownie podporządkowane PKU Inowrocław, która otrzymała skład osobowy typ II[17].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[18].

1 kwietnia 1932 roku powiat strzelneński został zniesiony, a jego obszar włączony do powiatu mogileńskiego[19].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Inowrocław została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Inowrocław przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[20], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[21]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Inowrocław normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[22].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował miasto Inowrocław oraz powiaty: inowrocławski, mogileński, wągrowiecki i żniński[23].

Obsada personalnaEdytuj

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Inowrocław, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

Komendanci
Stopień, imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Kolejne stanowisko (dalsze losy)
por. / rtm. Stanisław Brzeski[a] 12 III[25] – IX 1919[26]
ppor. Duchnicki od 5 IX 1919[25]
mjr Alfred Kawecki od 12 II 1920[27] dowódca 14 pp
ppłk piech. Bronisław Antoni Kunstetter[b] 4 XII 1920[28][29] – 1921[30]
mjr / ppłk piech. Roman Krzyżanowski 1923[31][32] – VII 1926[33] komendant PKU Warszawa Miasto I
płk piech. Franciszek Kopeczny VII[34] – IX 1926[35] przeniesiony służbowo do PKU Warszawa Miasto III na 6 miesięcy
mjr / ppłk piech. Wilhelm Hörl IX 1926[36] – X 1935 szef Wydziału Uzup. Dep. Uzup. MSWojsk.
ppłk art. Tadeusz Bogdanowicz XI 1935 – XI 1937[25] p.o. dowódcy OPL Rejonu Przemysłowego Radom
mjr piech. Jan Ferdynand Stettner[c] XI 1937[25] – 1939[38] od IX 1939 w niewoli, w Oflagu VII A Murnau[39]
mjr piech. Jan Zagłoba-Smoleński do 31 VIII 1939[25] dowódca Kaszubskiego Baonu ON, †18 IX 1939
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925[40][32]
I referent kpt. / mjr piech. Jan Szostakowski do II 1926 kierownik I referatu administracji rezerw
II referent urzędnik wojsk. X rangi / por. kanc. Józef I Burda do II 1926 kierownik II referatu poborowego
referent urzędnik wojsk. XI rangi Stanisław Kurowski 7 bsan.[41]
oficer instrukcyjny por. piech. Franciszek II Nowicki[d] do X 1925[43] 59 pp
por. piech. Franciszek Gutorski[e] X 1925[43] – III 1926[45] 59 pp
oficer ewidencyjny na powiat mogileński urzędnik wojsk. XI rangi Lucjan Strojanowski
oficer ewidencyjny na powiat inowrocławski urzędnik wojsk. XI rangi Franciszek Giergiel 1 XI 1922[46] – 29 X 1923[47] OE Cieszyn PKU Biała Bielsko
urzędnik wojsk. XI rangi Szymon Mayblum XII 1923[48] – IV 1924[49] referent inwalidzki PKU Warszawa Miasto III
por. kanc. Aleksander Ludwik Ostrowski
oficer ewidencyjny na powiat strzelneński urzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Michał Hübner VII 1923[50] – II 1926 referent
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938[51][52]
kierownik I referatu administracji rezerw

i zastępca komendanta

mjr piech. Jan Szostakowski II – IX 1926 komendant PKU Święciany[53]
kpt. kanc. Wacław Zabłocki od IX 1926[53]
mjr piech. Jan Czapracki od IX 1927[54]
kpt. piech. Jan I Mikołajczak[f] 1932 – 31 XII 1934[55] stan spoczynku
kierownik II referatu poborowego por. kanc. Józef I Burda od II 1926
kpt. kanc. Marian Sokulski od 1 I 1927[56]
por. kanc. Stanisław Zalfresso-Jundziłło[g] do 1 VIII 1932[59] praktyka u płatnika 59 pp
kpt. piech. Franciszek Rogowski 1932[60] – po VI 1935 kierownik II referatu KRU Włocławek
kpt. piech. Stefan Nyka 1937[61] – VI 1938 kierownik II referatu KRU
referent por. kanc. Michał Hübner od II 1926
por. kanc. Kazimierz Jencz od IV 1927[62]
referent inwalidzki por. kanc. Tadeusz Stadnicki[h] od II 1926
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939[38][i]
kierownik I referatu ewidencji kpt. adm. (piech.) Wojciech Szelmeczka[j] był w III 1939
kierownik II referatu uzupełnień kpt. adm. (piech.) Stefan Nyka był w III 1939 †1940 Charków[61]

UwagiEdytuj

  1. Kpt. posp. rusz. Stanisław Brzeski z 8 szw, tab. zmarł 16 września 1929 roku w Inowrocławiu[24].
  2. Bronisław Antoni Kunstetter 30 grudnia 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego z byłego I Korpusu Polskiego w Rosji i byłej armii rosyjskiej w stopniu podpułkownika. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 2 z 12 stycznia 1919 roku, poz. 88.
  3. Jan Ferdynand Stettner (ur. 21 lutego 1895 roku) był odznaczony Krzyżem Niepodległości i Złotym Krzyżem Zasługi[37].
  4. Ppłk Franciszek II Nowicki (ur. 3 grudnia 1891, zm. 6 listopada 1979). Powstaniec wielkopolski. W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku walczył jako kwatermistrz 59 pp. Był odznaczony Krzyżem Niepodległości (20 lipca 1932 roku[42]), Srebrnym Krzyżem Zasługi i Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (6 grudnia 1957 roku).
  5. Por. piech. Franciszek Gutorski (ur. 27 marca 1898 roku) był uczestnikiem powstania wielkopolskiego, odznaczonym Krzyżem Walecznych, Medalem Niepodległości (20 lipca 1932 roku) i Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (6 grudnia 1957 roku). Z dniem 30 listopada 1930 roku został przeniesiony w stan spoczynku[44].
  6. Kpt. Jan I Mikołajczak (ur. 3 grudnia 1888). W czasie kampanii wrześniowej był dowódcą 3 kompanii Żnińskiego Baonu ON. Zmarł z ran 17 września 1939 roku[39].
  7. Stanisław Zalfresso-Jundziłło (ur. 10 września 1895 roku) po zakończeniu czteromiesięcznej praktyki u płatnika 59 pp został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza i przydzielony do 22 baonu KOP na stanowisko płatnika[57]. Z dniem 15 sierpnia 1933 roku został przeniesiony do korpusu oficerów intendentów[58]. W marcu 1939 roku pełnił służbę w Komendzie 2 Szpitala Okręgowego w Chełmie. Był odznaczony m. in. Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej.
  8. Tadeusz Stadnicki został przydzielony z PKU Toruń, ze zlikwidowanego stanowiska OE Brodnica[63].
  9. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939 roku[64].
  10. Wojciech Szelmeczka (ur. 23 kwietnia 1894 roku). Oficer 68 i 49 pp. Mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 lipca 1923 roku w korpusie oficerów piechoty. Odznaczony Krzyżem Walecznych[65].

PrzypisyEdytuj

  1. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  2. Rozkaz Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego nr 198 z 21 lipca 1919 roku.
  3. Rozkaz Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego nr 203 z 30 lipca 1919 roku.
  4. Rozkaz Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w b. zaborze pruskim nr 64 z 9 marca 1919 roku.
  5. Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 69 z 23 czerwca 1921 roku, zał. nr 2 do pkt 11.
  6. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 38.
  7. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  8. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  9. a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
  10. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  11. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  13. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  14. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  16. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 21 stycznia 1927 roku, poz. 15.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  19. Dz.U. z 1932 r. nr 6, poz. 35.
  20. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  21. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  22. Historia WKU Suwałki ↓.
  23. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  24. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 25 marca 1930 roku, s. 97.
  25. a b c d e Tradycje WKU Inowrocław ↓.
  26. Rozkaz Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego nr 222 z 11 września 1919 roku.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 28 lutego 1920 roku, s. 132.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 22 grudnia 1920 roku, s. 1411.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 26 marca 1921 roku, s. 575, sprostowano, że został przeniesiony na stanowisko komendanta PKU.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 18 czerwca 1921 roku, s. 1057.
  31. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1464.
  32. a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1333.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 14 lipca 1926 roku, s. 215.
  34. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 14 lipca 1926 roku, s. 213.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 24 września 1926 roku, s. 317.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 24 września 1926 roku, s. 320.
  37. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 20.
  38. a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 848.
  39. a b Straty ↓.
  40. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1464, 1554, 1557-1558, 1561, 1568.
  41. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1057.
  42. M.P. z 1932 r. nr 167, poz. 198.
  43. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 108 z 20 października 1925 roku, s. 581.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 19 grudnia 1930 roku, s. 396.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 9.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 18 listopada 1922 roku, s. 835.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 71 z 13 listopada 1923 roku, s. 754.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 80 z 23 grudnia 1923 roku, s. 745.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 37 z 12 kwietnia 1924 roku, s. 211.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 46 z 10 lipca 1923 roku, s. 457.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 17.
  52. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 513.
  53. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 20 września 1926 roku, s. 312.
  54. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 26 września 1927 roku, s. 283.
  55. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 251.
  56. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 12 stycznia 1927 roku, s. 5.
  57. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 96.
  58. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 15 września 1933 roku, s. 182.
  59. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 436.
  60. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 417.
  61. a b Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 380.
  62. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 marca 1927 roku, s. 102.
  63. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 4.
  64. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. VI.
  65. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 47, 577.

BibliografiaEdytuj