Kwas jodowy

związek chemiczny

Kwas jodowy, HIO3nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenowych kwasów jodu. Atomem centralnym kwasu jodowego jest jod na V stopniu utlenienia.

Kwas jodowy
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

HIO3

Inne wzory

HOIO2

Masa molowa

175,91 g/mol

Wygląd

białe kryształy[1]

Identyfikacja
Numer CAS

7782-68-5

PubChem

24345

Podobne związki
Inne aniony

kwas chlorowy, kwas bromowy

Podobne związki

tlenowe kwasy jodu

Pochodne sole

jodany, np. jodan potasu, jodan sodu

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

OtrzymywanieEdytuj

Metody otrzymywania kwasu jodowego:

I
2
O
5
+ H
2
O ⇄ 2HIO
3
Ba(IO
3
)
2
+ H
2
SO
4
→ 2HIO
3
+ BaSO
4
  • utlenianie jodu, np.[1]:
3I
2
+ 10HNO
3
→ 6HIO
3
+ 10NO + 2H
2
O
I
2
+ 5H
2
O
2
→ 2HIO
3
+ 4H
2
O
I
2
+ 5Cl
2
+ 6H
2
O → 2HIO
3
+ 10HCl

Utlenianie można przeprowadzić też metodą elektrolityczną[3].

WłaściwościEdytuj

Czysty kwas jodowy tworzy białe kryształy[1], dobrze rozpuszczalne w wodzie[2]. Jest stosunkowo słabym kwasem o pKa = 0,8[1]. Jest silnym utleniaczem w kwasowym środowisku, przy czym redukuje się on do jodu (I
2
), np.[3][1]:

HIO
3
+ 5HI → 3I
2
+ 3H
2
O
2HIO
3
+ 5H
2
S
→ I
2
+ 6H
2
O + 5S

lub jodków (I
), np.[3]:

IO
3
+ 3SO2−
3
→ I
+ 3SO2−
4

W specjalnych warunkach (bardzo niskie pH i wysokie stężenie jonu chlorkowego, np. w stężonym kwasie chlorowodorowym), kwas jodowy zostaje zredukowany do trichlorku jodu, ICl
3
.

Jest to jeden z najbardziej stabilnych termicznie kwasów spośród oksokwasów fluorowców. Po podgrzaniu do 75 °C odwadnia się do kwasu pirojodowego, HI
3
O
8
(HIO
3
·I
2
O
5
), a w 200 °C do pięciotlenku jodu I
2
O
5
[3], który przy dalszym ogrzewaniu (300 °C) rozkłada się do jodu i tlenu[3]:

12HIO
3
→ 4HI
3
O
8
→ 6I
2
O
5
→ 6I
2
+ 15O
2

ZastosowanieEdytuj

Kwas jodowy jest używany jako silny utleniacz, np. w miareczkowaniu redox, m.in. w jodometrii, gdzie wykorzystuje się go do generowania jodu z jodków[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h Pradyot Patnaik, Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, s. 395–397, ISBN 0-07-049439-8 (ang.).
  2. a b c David R. Lide (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-67, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).
  3. a b c d e f Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw, Chemistry of the Elements, wyd. 2, Oxford–Boston: Butterworth-Heinemann, 1997, s. 852, 863, ISBN 0-7506-3365-4 (ang.).