Otwórz menu główne

Chlorowodórnieorganiczny związek chemiczny, połączenie chloru i wodoru. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, tworząc kwas solny (kwas chlorowodorowy) z wydzieleniem dużej ilości ciepła[1].

Chlorowodór
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny HCl
Masa molowa 36,46 g/mol
Wygląd bezbarwny gaz o duszącym zapachu[1]
Identyfikacja
Numer CAS 7647-01-0
PubChem 313[2]
Podobne związki
Inne aniony fluorowodór, bromowodór, jodowodór, cyjanowodór
Inne kationy chlorek sodu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Naturalnie występuje w gazach wulkanicznych[potrzebny przypis].

OtrzymywanieEdytuj

Otrzymywany jest w wyniku działania kwasu siarkowego na chlorek sodu[1] (reakcja przebiega w dwóch etapach)[10]:

  • pierwszy zachodzi w temperaturze pokojowej:
H2SO4 + NaCl → HCl↑ + NaHSO4
  • drugi zaś wymaga podgrzania do 800 °C:
NaCl + NaHSO4 → HCl↑ + Na2SO4
Spalanie wodoru w chlorze

Synteza chlorowodoru może być zintegrowana z innymi procesami chemicznymi, np. chlorowaniem węglowodorów[1]. Źródłem szczególnie czystego chlorowodoru jest synteza z pierwiastków. Gazy do tej reakcji uzyskuje się podczas produkcji wodorotlenku sodu przez elektrolizę wodnego roztworu chlorku sodu. Wodór jest następnie spalany w chlorze z wykorzystaniem palników kwarcowych[11]:

H2 + Cl2 → 2HCl

WłaściwościEdytuj

Właściwości fizyczneEdytuj

W warunkach normalnych chlorowodór jest gazem, 1,27 raza cięższym od powietrza. Ciekły chlorowodór nie przewodzi prądu elektrycznego.

Właściwości chemiczneEdytuj

Suchy chlorowodór jest dużo mniej aktywny chemicznie, niż jego wodny roztwór, kwas solny. Nie reaguje z fosforem, siarką, węglem, żelazem, niklem oraz chromem; reaguje zaś z litowcami (metalami alkalicznymi), np.: litem, sodem, potasem[1]. W podwyższonej temperaturze reaguje także z innymi metalami[3].

Ciekły chlorowodór nie dysocjuje i jest mało reaktywny. Jako jeden z nielicznych chlorków metali, rozpuszcza się w nim chlorek cyny(IV) (bez dysocjacji)[3].

Rozpuszcza się bardzo dobrze w wodzie (770 g/l w 20 °C) i eterze dietylowym (220 g/l w 20 °C), w którym tworzy się [Et2OH]+Cl-, a także w innych rozpuszczalnikach organicznych, np. benzenie (13,7 g/l w 25 °C). W rozpuszczalnikach mało polarnych nie ulega dysocjacji[3]. Roztwór chlorowodoru w acetonie i eterach ma jaskrawe żółte zabarwienie[potrzebny przypis].

ZastosowanieEdytuj

W przemyśle używany jest do produkcji kwasu solnego i niektórych syntez np. chlorku winylu z etynu[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Podręczny słownik chemiczny, Romuald Hassa (red.), Janusz Mrzigod (red.), Janusz Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 74, ISBN 83-7183-240-0.
  2. Chlorowodór (CID: 313) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b c d e Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 1046-1047.
  4. Robert Anthony Robinson, Roger G. Bates. Dissociation constant of hydrochloric acid from partial vapor pressures over hydrogen chloride-lithium chloride solutions. „Anal. Chem.”. 43 (7), s. 969–970, 1971. DOI: 10.1021/ac60302a030. 
  5. a b c d Lide 2009 ↓, s. 4-67.
  6. Lide 2009 ↓, s. 6-52.
  7. Lide 2009 ↓, s. 9-51.
  8. a b Chlorowodór (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-03-28].
  9. Chlorowodór (nr 26614) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych (ze względu na zmianę sposobu wywołania karty charakterystyki, aby pobrać kartę dla obszaru USA, na stronie produktu należy zmienić lokalizację na "United States" i ponownie pobrać kartę). [dostęp 2015-03-28].
  10. Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej. Warszawa: PWN, 1954, s. 176.
  11. Włodzimierz Trzebiatowski: Chemia nieorganiczna. Wyd. VIII. Warszawa: PWN, 1978, s. 155.

BibliografiaEdytuj