Otwórz menu główne

Przewodniczący Rady Europejskiej

Przewodniczący Rady Europejskiej – stanowisko głównego reprezentanta Unii na zewnątrz w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (bez uszczerbku w stosunku do Wysokiego Przedstawiciela ds. Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (Traktat z Lizbony, art. 1, pkt 16)[1]) i kierownika prac Rady Europejskiej. Jest wybierany przez Radę Europejską większością kwalifikowaną na okres 2,5 roku z jednokrotną możliwością odnowienia kadencji. Przewodniczącym Rady Europejskiej nie może być zwyczajny członek Rady Europejskiej, ani osoba która sprawuje jakąkolwiek krajową funkcję publiczną. Zwyczajowo procedurę jego wyboru koordynuje państwo sprawujące rotacyjną prezydencję. Szef jego rządu – jako przedstawiciel prezydencji – prowadzi też posiedzenie Rady Europejskiej w części poświęconej wyborowi przewodniczącego. Przewodniczący ma też własne ścisłe grono współpracowników, tzw. gabinet. Biura – jego i współpracowników – mieszczą się w budynku Europa w Brukseli[2].

Przewodniczący Rady Europejskiej
Ilustracja
Obecny Przewodniczący RE
Obecny Przewodniczący Rady Europejskiej
Donald Tusk
Stanowisko
Organizacja  Unia Europejska
Długość kadencji 2.5 roku z możliwością jednokrotnego odnowienia mandatu
Obecny Przewodniczący RE Donald Tusk
Obecny od 1 grudnia 2014
Siedziba Belgia, Bruksela
Strona internetowa

Stanowisko to (zwłaszcza w odniesieniu do traktatu lizbońskiego, w związku ze znacznym wzrostem jego znaczenia) bywa potocznie, acz niepoprawnie, nazywane stanowiskiem prezydenta Unii Europejskiej[3][4]. Nazwa ta nie występuje w kontekście oficjalnym.

19 listopada 2009 na spotkaniu Rady Europejskiej w Brukseli desygnowano na przewodniczącego premiera Belgii Hermana Van Rompuya. Objął on urząd 1 grudnia 2009 – wraz z wejściem w życie traktatu z Lizbony. Jego pierwsza kadencja zakończyła się 31 maja 2012. 1 marca 2012 Herman Van Rompuy został mianowany na drugą kadencję trwającą od 1 czerwca 2012 do 30 listopada 2014. Od 1 grudnia 2014 urząd ten jest sprawowany przez Donalda Tuska[5]. 9 marca 2017 Rada Europejska przedłużyła mandat Donalda Tuska na kolejne 2,5 roku[5].

Przed traktatem lizbońskimEdytuj

Przed wejściem w życie traktatu Przewodniczącym RE była każdorazowo głowa państwa lub szef rządu (w zależności od praktyki reprezentowania danego państwa) kraju aktualnie sprawującego prezydencję Rady Unii Europejskiej. Było to więc stanowisko o niewielkim znaczeniu, jako że zmieniało się wraz z każdą prezydencją (co 6 miesięcy). Przewodniczący był odpowiedzialny głównie za przygotowanie, przewodniczenie i przedkładanie sprawozdań ze szczytów Rady Europejskiej i nie miał żadnych uprawnień wykonawczych.

Kompetencje przewodniczącego Rady Europejskiej od 2009 rokuEdytuj

Kompetencje przewodniczącego Rady Europejskiej określa art. 15 ust. 6 Traktatu o Unii Europejskiej. Kompetencje te są następujące:

  1. Przewodniczący przewodniczy Radzie Europejskiej i prowadzi jej prace.
  2. Zapewnia przygotowanie i ciągłość prac Rady Europejskiej we współpracy z przewodniczącym Komisji i na podstawie prac Rady do spraw ogólnych.
  3. Wspomaga osiąganie spójności i konsensusu w Radzie Europejskiej.
  4. Przedstawia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z każdego posiedzenia Rady Europejskiej.
  5. Na swoim poziomie i w zakresie swojej właściwości zapewnia reprezentację UE na zewnątrz w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Ponadto przewodniczący zwołuje konwent złożony z przedstawicieli parlamentów narodowych, szefów państw lub rządów, Parlamentu Europejskiego i Komisji, gdy Rada Europejska opowie się za przeprowadzeniem zmian traktatów.

Reprezentuje on również Unię na zewnątrz:

  • w kwestiach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) – wraz z wysokim przedstawicielem Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (który pomaga realizować tę politykę i zapewniać jej jednolitość, spójność i skuteczność)
  • na szczytach międzynarodowych – z reguły wraz z przewodniczącym Komisji Europejskiej.[6]

Lista przewodniczących Rady EuropejskiejEdytuj

Przed traktatem lizbońskim (1975–2009)Edytuj

Lp. Przewodniczący Prezydencja Okres urzędowania
1.   Liam Cosgrave   Irlandia 1 stycznia – 30 czerwca 1975
2.   Aldo Moro   Włochy 1 lipca – 31 grudnia 1975
3.   Gaston Thorn   Luksemburg 1 stycznia – 30 czerwca 1976
4.   Joop den Uyl   Holandia 1 lipca – 31 grudnia 1976
5.   James Callaghan   Wielka Brytania 1 stycznia – 30 czerwca 1977
6.   Leo Tindemans   Belgia 1 lipca – 31 grudnia 1977
7.   Anker Jørgensen   Dania 1 stycznia – 30 czerwca 1978
8.   Helmut Schmidt   Niemcy 1 lipca – 31 grudnia 1978
9.   Valéry Giscard d’Estaing   Francja 1 stycznia – 30 czerwca 1979
10.   Jack Lynch   Irlandia 1 lipca – 11 grudnia 1979
11.   Charles Haughey 11 grudnia – 31 grudnia 1979
12.   Francesco Cossiga   Włochy 1 stycznia – 30 czerwca 1980
13.   Pierre Werner   Luksemburg 1 lipca – 31 grudnia 1980
14.   Dries van Agt   Holandia 1 stycznia – 30 czerwca 1981
15.   Margaret Thatcher   Wielka Brytania 1 lipca – 31 grudnia 1981
16.   Wilfried Martens   Belgia 1 stycznia – 30 czerwca 1982
17.   Anker Jørgensen   Dania 1 lipca – 10 września 1982
18.   Poul Schlüter 10 września – 31 grudnia 1982
19.   Helmut Kohl   Niemcy 1 stycznia – 30 czerwca 1983
20.   Andreas Papandreu   Grecja 1 lipca – 31 grudnia 1983
21.   François Mitterrand   Francja 1 stycznia – 30 czerwca 1984
22.   Garret FitzGerald   Irlandia 1 lipca – 31 grudnia 1984
23.   Bettino Craxi   Włochy 1 stycznia – 30 czerwca 1985
24.   Jacques Santer   Luksemburg 1 lipca – 31 grudnia 1985
25.   Ruud Lubbers   Holandia 1 stycznia – 30 czerwca 1986
26.   Margaret Thatcher   Wielka Brytania 1 lipca – 31 grudnia 1986
27.   Wilfried Martens   Belgia 1 stycznia – 30 czerwca 1987
28.   Poul Schlüter   Dania 1 lipca – 31 grudnia 1987
29.   Helmut Kohl   Niemcy 1 stycznia – 30 czerwca 1988
30.   Andreas Papandreu   Grecja 1 lipca – 31 grudnia 1988
31.   Felipe González   Hiszpania 1 stycznia – 30 czerwca 1989
32.   François Mitterrand   Francja 1 lipca – 31 grudnia 1989
33.   Charles Haughey   Irlandia 1 stycznia – 30 czerwca 1990
34.   Giulio Andreotti   Włochy 1 lipca – 31 grudnia 1990
35.   Jacques Santer   Luksemburg 1 stycznia – 30 czerwca 1991
36.   Ruud Lubbers   Holandia 1 lipca – 31 grudnia 1991
37.   Aníbal Cavaco Silva   Portugalia 1 stycznia – 30 czerwca 1992
38.   John Major   Wielka Brytania 1 lipca – 31 grudnia 1992
39.   Poul Schlüter   Dania 1–25 stycznia 1993
40.   Poul Nyrup Rasmussen 25 stycznia – 30 czerwca 1993
41.   Jean-Luc Dehaene   Belgia 1 lipca – 31 grudnia 1993
42.   Andreas Papandreu   Grecja 1 stycznia – 30 czerwca 1994
43.   Helmut Kohl   Niemcy 1 lipca – 31 grudnia 1994
44.   François Mitterrand   Francja 1 stycznia – 17 maja 1995
45.   Jacques Chirac 17 maja – 30 czerwca 1995
46.   Felipe González   Hiszpania 1 lipca – 31 grudnia 1995
47.   Lamberto Dini   Włochy 1 stycznia – 17 maja 1996
48.   Romano Prodi 17 maja – 30 czerwca 1996
49.   John Bruton   Irlandia 1 lipca – 31 grudnia 1996
50.   Wim Kok   Holandia 1 stycznia – 30 czerwca 1997
51.   Jean-Claude Juncker   Luksemburg 1 lipca – 31 grudnia 1997
52.   Tony Blair   Wielka Brytania 1 stycznia – 30 czerwca 1998
53.   Viktor Klima   Austria 1 lipca – 31 grudnia 1998
54.   Gerhard Schröder   Niemcy 1 stycznia – 30 czerwca 1999
55.   Paavo Lipponen   Finlandia 1 lipca – 31 grudnia 1999
56.   António Guterres   Portugalia 1 stycznia – 30 czerwca 2000
57.   Jacques Chirac   Francja 1 lipca – 31 grudnia 2000
58.   Göran Persson   Szwecja 1 stycznia – 30 czerwca 2001
59.   Guy Verhofstadt   Belgia 1 lipca – 31 grudnia 2001
60.   José María Aznar   Hiszpania 1 stycznia – 30 czerwca 2002
61.   Anders Fogh Rasmussen   Dania 1 lipca – 31 grudnia 2002
62.   Kostas Simitis   Grecja 1 stycznia – 30 czerwca 2003
63.   Silvio Berlusconi   Włochy 1 lipca – 31 grudnia 2003
64.   Bertie Ahern   Irlandia 1 stycznia – 30 czerwca 2004
65.   Jan Peter Balkenende   Holandia 1 lipca – 31 grudnia 2004
66.   Jean-Claude Juncker   Luksemburg 1 stycznia – 30 czerwca 2005
67.   Tony Blair   Wielka Brytania 1 lipca – 31 grudnia 2005
68.   Wolfgang Schüssel   Austria 1 stycznia – 30 czerwca 2006
69.   Matti Vanhanen   Finlandia 1 lipca – 31 grudnia 2006
70.   Angela Merkel   Niemcy 1 stycznia – 30 czerwca 2007
71.   José Sócrates   Portugalia 1 lipca – 31 grudnia 2007
72.   Janez Janša   Słowenia 1 stycznia – 30 czerwca 2008
73.   Nicolas Sarkozy   Francja 1 lipca – 31 grudnia 2008
74.   Mirek Topolánek   Czechy 1 stycznia – 8 maja 2009
75.   Jan Fischer 8 maja – 30 czerwca 2009
76.   Fredrik Reinfeldt   Szwecja 1 lipca – 1 grudnia 2009

Po traktacie lizbońskim (od 2009)Edytuj

Lp. Przewodniczący Objęcie urzędu Złożenie urzędu Partia
1.   Herman Van Rompuy 1 grudnia 2009 30 listopada 2014 Europejska Partia Ludowa
Narodowa: CD&V
2.   Donald Tusk 1 grudnia 2014 Sprawuje urząd Europejska Partia Ludowa
Narodowa: PO

PrzypisyEdytuj