Otwórz menu główne

Rada Europejska

instytucja Unii Europejskiej
Logo Rady Europejskiej

Rada Europejska – instytucja Unii Europejskiej mająca za zadanie wyznaczanie kierunków jej rozwoju i polityki.

Unia Europejska
Flaga UE
Ten artykuł jest częścią serii:
Polityka i instytucje
Unii Europejskiej
Portal Portal Unia Europejska

Rady Europejskiej nie należy mylić z Radą Unii Europejskiej ani Radą Europy.

SkładEdytuj

Rada Europejska składa się z głów państw lub szefów rządów państw członkowskich (większość państw jest aktualnie reprezentowana przez premierów, z wyjątkiem Cypru, Francji, Litwy i Rumunii, które są reprezentowane przez prezydentów[1]) oraz jej przewodniczącego (wybieranego przez Radę Europejską na 2,5-letnią kadencję) i przewodniczącego Komisji Europejskiej. W jej pracach bierze też udział wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. Jeśli wymaga tego porządek obrad, członkowie Rady Europejskiej mogą podjąć decyzję, by każdemu z nich towarzyszył minister, a w przypadku przewodniczącego Komisji jeden z członków Komisji. Rada Europejska może zaprosić na swe posiedzenie przewodniczącego Parlamentu Europejskiego.

Członkowie Rady Europejskiej (stan na 1 grudnia 2019)
Osoba Zdjęcie Funkcja Partia europejska Partia krajowa
Charles Michel   przewodniczący Rady Europejskiej Odnówmy Europę Ruch Reformatorski
Ursula von der Leyen   przewodniczący Komisji Europejskiej Europejska Partia Ludowa Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna
Brigitte Bierlein   kanclerz Austrii Europejska Partia Ludowa Austriacka Partia Ludowa
Sophie Wilmès   premier Belgii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Ruch Reformatorski
Bojko Borisow   premier Bułgarii Europejska Partia Ludowa Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii
Andrej Plenković   premier Chorwacji Europejska Partia Ludowa Chorwacka Wspólnota Demokratyczna
Nikos Anastasiadis   prezydent Cypru Europejska Partia Ludowa Zgromadzenie Demokratyczne
Andrej Babiš   premier Czech Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy ANO 2011
Mette Frederiksen   premier Danii Partia Europejskich Socjalistów Socialdemokraterne
Jüri Ratas   premier Estonii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Estońska Partia Centrum
Antti Rinne   premier Finlandii Partia Europejskich Socjalistów Socjaldemokratyczna Partia Finlandii
Emmanuel Macron   prezydent Francji niezrzeszony En Marche!
Kyriakos Mitsotakis   premier Grecji Europejska Partia Ludowa Nowa Demokracja
Pedro Sánchez   premier Hiszpanii Partia Europejskich Socjalistów Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza
Mark Rutte   premier Holandii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Partia Ludowa na rzecz Wolności i Demokracji
Leo Varadkar   taoiseach (premier) Irlandii Europejska Partia Ludowa Fine Gael
Gitanas Nausėda   prezydent Litwy niezrzeszony niezależny
Xavier Bettel   premier Luksemburga Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Partia Demokratyczna
Arturs Krišjānis Kariņš   premier Łotwy Europejska Partia Ludowa Jedność
Joseph Muscat   premier Malty Partia Europejskich Socjalistów Partia Pracy
Angela Merkel   kanclerz Niemiec Europejska Partia Ludowa Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna
Mateusz Morawiecki   premier Polski Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów Prawo i Sprawiedliwość
António Costa   premier Portugalii Partia Europejskich Socjalistów Partia Socjalistyczna
Klaus Iohannis   prezydent Rumunii Europejska Partia Ludowa niezależny
Peter Pellegrini   premier Słowacji Partia Europejskich Socjalistów Kierunek – Socjalna Demokracja
Marjan Šarec   premier Słowenii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Lista Marjana Šarca
Stefan Löfven   premier Szwecji Partia Europejskich Socjalistów Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza
Viktor Orbán   premier Węgier Europejska Partia Ludowa Fidesz
Boris Johnson   premier Wielkiej Brytanii Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów Partia Konserwatywna
Giuseppe Conte   premier Włoch niezrzeszony niezależny

Przewodniczący Rady EuropejskiejEdytuj

Tryb działaniaEdytuj

Rada Europejska zbiera się dwa razy w ciągu półrocza. Gdy wymaga tego sytuacja, przewodniczący Rady Europejskiej może podjąć decyzję o zwołaniu nadzwyczajnego posiedzenia. Rada Europejska podejmuje decyzje zazwyczaj w drodze konsensusu, jednak traktaty przewidują kilka sytuacji, kiedy podejmuje decyzje w drodze głosowania. Przewodniczący Rady Europejskiej i przewodniczący Komisji nie biorą udziału w głosowaniu. W razie głosowania każdy z członków Rady Europejskiej może otrzymać pełnomocnictwo od co najwyżej jednego pozostałego członka. Rada Europejska podejmuje większością zwykłą decyzje w sprawach proceduralnych i uchwala regulamin wewnętrzny.

UprawnieniaEdytuj

Głównym zadaniem Rady Europejskiej jest nadawanie impulsów do rozwoju i określanie ogólnych kierunków i priorytetów politycznych. Ma więc w tym zakresie charakter stricte polityczny. Traktaty przyznały jednak Radzie Europejskiej szereg uprawnień szczegółowych, nie tylko politycznych.

Rada Europejska określa strategiczne cele w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz podejmuje w tym zakresie niezbędne decyzje. Rada Europejska może jednomyślnie podjąć decyzję o ustanowieniu wspólnej europejskiej obrony[2]. Rada Europejska posiada także uprawnienia decyzyjne w niektórych kwestiach związanych z przestrzenią wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

Państwo uznające, że projekt aktu prawnego Unii mógłby naruszyć podstawowe aspekty jego systemu zabezpieczenia społecznego lub wymiaru sprawiedliwości, może zażądać przedłożenia tej kwestii Radzie Europejskiej. Procedura prawodawcza ulega wtedy zawieszeniu. Jeśli Rada Europejska nie znajdzie rozwiązania kompromisowego w tym zakresie, procedura prawodawcza ulega zakończeniu.

Rada Europejska ma też istotny wpływ na proces przyjmowania nowych członków – określa bowiem ogólne wytyczne co do negocjacji z państwem kandydującym. Analogiczne wytyczne formułuje w przypadku negocjacji z państwem pragnącym z Unii wystąpić.

Rada Europejska stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji lub 1/3 państw członkowskich, po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, może stwierdzić poważne i stałe naruszenie wartości demokratycznych lub praw człowieka w jednym z państw członkowskich. Państwo zainteresowane nie bierze udziału w głosowaniu. W takim przypadku Rada Unii Europejskiej może zawiesić niektóre prawa takiego państwa.

Rada Europejska określa również kolejność sprawowania prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Ma również prawo określenia kolejności rotacji stanowisk komisarzy w sytuacji, gdy komisarzy jest mniej niż państw członkowskich.

Rada Europejska posiada także istotne kompetencje kreacyjne – władzę wybierania pewnych organów i instytucji UE. M.in.

  • wybiera przewodniczącego Rady Europejskiej
  • mianuje wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (za zgodą przewodniczącego Komisji)
  • wskazuje, biorąc pod uwagę wynik wyborów do Parlamentu Europejskiego, kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej (wybieranego przez Parlament Europejski)
  • mianuje zatwierdzony przez Parlament Europejski skład Komisji
  • wybiera prezesa, wiceprezesa i członków Zarządu Europejskiego Banku Centralnego

Rada Europejska nie pełni funkcji prawodawczych.

Historia Rady EuropejskiejEdytuj

Rada Europejska wywodzi się z nieformalnych spotkań szefów rządów państw członkowskich wspólnot europejskich (tzw. spotkania na szczycie) odbywanych nieregularnie od 1961 roku. Ich inicjatorem był Charles de Gaulle. W czasie konferencji na szczycie w Paryżu w dniach 9 i 10 grudnia 1974 roku zdecydowano o zinstytucjonalizowaniu tych spotkań i nazwano je Radą Europejską, pod silnym wpływem Valéry’ego Giscarda d’Estainga (ówczesnego prezydenta Francji). Pierwsze posiedzenie Rady miało miejsce w Dublinie w marcu 1975 roku. Spotkania Rady odbywały się odtąd średnio 2 lub 3 razy w roku: raz na pół roku w państwie sprawującym aktualnie prezydencję, zaś ewentualne dodatkowe obrady zwykle w Brukseli.

Kolejnym krokiem w formalizacji spotkań na szczycie była Deklaracja londyńska przyjęta podczas obrad Rady Europejskiej w 1977 roku. Określono wtedy między innymi liczebność delegacji towarzyszących głowom państw lub rządów, sposób wydawania oficjalnych komunikatów i przygotowywania porządku dziennego obrad. Ważne postanowienia dotyczące Rady zawierała również uroczysta deklaracja o Unii Europejskiej, uchwalona 19 czerwca 1983 w Stuttgarcie.

Rada Europejska początkowo nie miała umocowania międzynarodowoprawnego. Podstawę traktatową jej funkcjonowania stworzył dopiero Jednolity akt europejski, który wszedł w życie w 1987 roku. Traktat z Maastricht, ustanawiający Unię Europejską, zmienił umocowanie Rady, która w 1993 roku stała się organem UE, a nie wspólnot. Z formalnego punktu widzenia Rada Europejska była wtedy jedynym organem Unii Europejskiej – inne główne instytucje były nadal organami wspólnot europejskich, z których Unia jedynie korzystała.

Traktat lizboński[3] potwierdził status Rady Europejskiej jako instytucji Unii Europejskiej, dokonał jednak pewnych zmian proceduralnych.

PrzypisyEdytuj

  1. Members of the European Council - Consilium, www.consilium.europa.eu [dostęp 2018-10-25].
  2. K. Wojtaszczyk, Integracja europejska. Wstęp, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2006, s. 95-98, ​ISBN 83-60501-05-X​.
  3. Instytucje Unii Europejskiej [dostęp 2017-11-26].

Linki zewnętrzneEdytuj