Otwórz menu główne

Szklary (województwo małopolskie)

wieś w województwie małopolskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie małopolskim, powiecie krakowskim. Zobacz też: Szklary.

Szklarywieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia.

Szklary
Dolina Szklarki
Dolina Szklarki
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Jerzmanowice-Przeginia
Liczba ludności ok. 850 mieszkańców
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-048[1]
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0321572
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Szklary
Szklary
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szklary
Szklary
Ziemia50°10′16″N 19°42′47″E/50,171111 19,713056

Wieś królewska w tenucie ojcowskiej w powiecie proszowskim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[2]. W latach 1975–1998 w województwie krakowskim.

Wieś ma ok. 3,5 km długości. Najwyższym szczytem Szklar jest wapienna skała Brodło. Pod nią stoi niedawno wybudowany kościół rzymskokatolicki pw. św. Maksymiliana Kolbe. W miejscowości znajduje się również szkoła podstawowa oraz cmentarz.

Spis treści

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Szklary[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0321589 Dół część wsi
0321595 Góra część wsi
0321603 Na Brodle część wsi
0321610 Pod Brodłem część wsi
 
Kościół
 
Brodło w centrum Szklar
 
Wilisowe Skały w północno-zachodniej części wsi
 
Witkowe Skały

HistoriaEdytuj

Osada wzmiankowana w 1329 roku jako Hutnica; od 1400 pod obecną nazwą. Prawdopodobnie działała w niej huta szkła. Od ok. 1470 r. była wsią królewską. W 1590 r. została wyłączona ze starostwa ojcowskiego i przekazana w samodzielną dzierżawę Marcinowi Borzęckiemu. W końcu XVI w. 16 kmieci uprawiało we wsi 9 łanów ziemi. W 1792 r. we wsi mieszkało 290 osób, w tym 5 Żydów. Stał dwór, browar, młyn i karczma. 5 kwietnia 1863 r. oddział ochotników przekraczających kordon austriacko-rosyjski stoczył potyczkę z Rosjanami, zakończoną rozproszeniem prawie 500-osobowego oddziału powstańców. W 1914 r. karczma została zniszczona w wyniku działań wojennych.

TurystykaEdytuj

Miejscowość położona jest w środkowej części Doliny Szklarki przecinającej Wyżynę Olkuską (część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej). Dnem doliny płynie potok Szklarka, miejscami w głębokim wąwozie o stromych zboczach, w których znajdują się liczne skały wapienne. Potok zasilany jest przez duże wywierzysko zwane Piórem. Ze względu na piękno krajobrazu i walory przyrodnicze tereny te włączone zostały w obszar Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Przez miejscowość przebiegają szlaki turystyczne umożliwiające zwiedzenie tych atrakcyjnych turystycznie i rekreacyjnie dolinek. Na terenie miejscowości utworzono na wschodnich zboczach leśny rezerwat przyrody Dolina Szklarki (n.p. Jaskinia Ciasny Awen). W niej też znajduje się jeden z punktów Małopolskiego Szlaku Geoturystycznego, jako przykład rozwoju i sedymentacji wapieni płytowych i bioherm gąbkowych. Na południe od wsi znajdują się dwa kompleksy leśne: Las Pisarski i Las Knopówka.

Szlaki turystyczne

  czerwony – atrakcyjny widokowo czerwony szlak okrężny przez najciekawsze obszary Doliny Szklarki. Wychodząc nim ze Szklar w kierunku wschodnim przejdziemy cały leśny rezerwat. Szlak wspina się na górę i wyprowadza na pola uprawne wierzchowiny Wyżyny Olkuskiej skąd roztaczają się szerokie widoki w południowo-wschodnim kierunku. Następnie szlak schodzi z powrotem do dna doliny, przekracza drogę, przechodzi na zachodnie zbocze doliny i prowadzi odkrytymi w większości terenami w pobliżu dużych ostańców wierzchołkowych: Witkowe Skały, Łyse Skały, Chochołowe Skały, Cisówki, Kozłowe Skały. Obok Bukowej Góry w ramach projektu Małopolski Szlak Geoturystyczny ustawiono tablicę informacyjną opisującą mechanizm powstania znajdującej się w niej Jaskini Szeroki Aven.

  żółty – z Ojcowskiego Parku Narodowego przez Dolinę Bolechowicką, Karniowice, Dolinę Kobylańską, Będkowice, Bramę Będkowską, fragment Doliny Będkowskiej, Szklary, rezerwat przyrody Dolina Racławki do Paczółtowic.

  czarny – z Radwanowic do Szklar.

  niebieski szlak rowerowy – z Ojcowskiego Parku Narodowego przez Jerzmanowice (obok ostańców jerzmanowickich), Dolinę Będkowską, Łazy, Szklary, Racławice.

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 95.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT

BibliografiaEdytuj

  • Julian Zinkow, Krzeszowice i okolice Wyd. PTTK „Kraj” Warszawa, Kraków 1988
  • Osadnictwo i krajobraz pod red. Z. Nogi, ZZJPK Kraków 1997