Otwórz menu główne

Tadeusz Żenczykowski

polski prawnik, działacz polityczny i publicysta

Tadeusz Żenczykowski, ps. „Kania”, „Kowalik”, przybrane nazwisko Tadeusz Zawadzki (ur. 2 stycznia 1907 w Warszawie, zm. 30 marca 1997 w Londynie) – polski prawnik, działacz polityczny i publicysta. Kawaler Orderu Orła Białego.

Tadeusz Żenczykowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 2 stycznia 1907
Warszawa
Data i miejsce śmierci 30 marca 1997
Londyn
Poseł V kadencji Sejmu (II RP)
Okres od 6 listopada 1938
do 2 października 1939
Przynależność polityczna Obóz Zjednoczenia Narodowego
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi
Powstanie warszawskie: generał Antoni Chruściel „Monter” (pośrodku) oraz oficerowie Wydziału Propagandy Komendy Głównej AK na dziedzińcu Poczty Głównej przy placu Napoleona, podczas powstania warszawskiego, 10 sierpnia 1944. Od lewej stoją: por. Zygmunt Ziółek „Sawa” (w tle), przed nim stoi Jan Rzepecki „Wolski”, zasłonięty przez Lecha Sadowskiego „Wasyla” (na pierwszym planie z lewej). Następnie gen. Chruściel i obok niego z prawej Tadeusz Żenczykowski „Kania”

ŻyciorysEdytuj

Od 1922 członek Związku Strzeleckiego, jeden z przywódców Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej. Od listopada 1938 poseł na Sejm V kadencji z listy Obozu Zjednoczenia Narodowego.

We wrześniu 1939 brał udział w obronie Warszawy, po ucieczce z niemieckiej niewoli był organizatorem i przewodniczącym konspiracyjnego Związku Odbudowy Rzeczypospolitej (ZOR). Od 1940 pracował w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ/AK. Kierował Akcją N, a od 1943 był kierownikiem Podwydziału „Antyk”, zajmującego się propagandą antysowiecką („Wolność Robotnicza” i „Głos Ludu”), i „Rój”, przygotowującego propagandę powstańczą.

Brał udział w powstaniu warszawskim, pełniąc funkcję szefa Wydziału Propagandy AK. Po upadku powstania znalazł się w niewoli niemieckiej, po uwolnieniu został redaktorem konspiracyjnego pisma antykomunistycznego „Głos Wolności”. W listopadzie 1945 opuścił kraj.

Na emigracji prowadził działalność polityczną i publicystyczną. W latach 1954–1975 był redaktorem, następnie zastępcą dyrektora Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Należał do Rady Powierników Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie, przez wiele lat współpracował z „Dziennikiem Polskim i Dziennikiem Żołnierza”. Był autorem wielu prac historycznych.

Stanisław Cat-Mackiewicz w swej publicystyce Tadeusza Żenczykowskiego nazywał ozonowskim Goebbelsem[1].

OdznaczeniaEdytuj

Odznaczony Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi[2], a za działalność konspiracyjną Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. W 1996 otrzymał Medal Polonia Mater Nostra Est, oraz w uznaniu znamienitych zasług dla niepodległości RP – Order Orła Białego[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Sławomir Cenckiewicz: Pomiędzy kompromisem a zdradą. Stanisława Mackiewicza powroty do Polski, w: Śladami bezpieki i partii, Łomianki 2009, s. 247
  2. Tadeusz Żenczykowski. W: Powstańcze biogramy [on-line]. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2014-08-08].
  3. M.P. z 1996 r. nr 13, poz. 165

Wybrane publikacjeEdytuj

  • Generał Grot. U kresu walki, Wydawnictwo Polonia, Londyn, 1983
  • Polska lubelska 1944, Editions Spotkania, Paryż 1987, Warszawa 1990
  • Samotny bój Warszawy. Pisma historyczne, Wydawnictwo LTW, 2005, ​ISBN 83-88736-69-8​.
  • Dramatyczny rok 1945, w drugim obiegu Wydawnictwo Głos, 1981, Wydawnictwo LTW, 2005, ​ISBN 83-88736-74-4​.
  • Edward Raczyński, Tadeusz Żenczykowski Od Genewy do Jałty. Rozmowy radiowe, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1991, ​ISBN 83-85291-19-9​.
  • Dwa komitety 1920, 1944. Polska w planach Lenina i Stalina, Editions Spotkania, Paryż 1983

BibliografiaEdytuj

Filmy dokumentalneEdytuj

  • Telewizyjny Słownik Biograficzny – Tadeusz Żenczykowski. Opowieści, 1992