Otwórz menu główne

Wasilij Blücher

radziecki wojskowy

Wasilij Konstantynowicz Blücher, ros. Василий Константинович Блюхер (ur. 19 listopada?/1 grudnia 1889 w Barszczince, gubernia jarosławska, zm. 9 listopada 1938 w Moskwie) – działacz partii bolszewickiej, wyższy dowódca Armii Czerwonej, marszałek Związku Radzieckiego (1935).

Wasilij Konstantynowicz Blücher
Василий Константинович Блюхер
Ilustracja
marsz. Wasilij Blücher
Marszałek Związku Radzieckiego Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 1 grudnia 1889
Barszczinka
Data i miejsce śmierci 9 listopada 1938
Lefortowo, Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 19141915 (armia carska),
19171938 (RKKA)
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg armia carska
Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska dowódca: Armii Uralskiej,
30. i 51. Dywizji Strzelców, nacz. d-ca Armii Republiki Dalekiego Wschodu
d-ca Specjalnej Armii Dalekowschodniej (ODWA)
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Wojna domowa w Rosji
Odznaczenia
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonej Gwiazdy Medal XX-lecia RKKA
Krzyż Gieorgijewski III stopnia Krzyż Gieorgijewski IV stopnia Medal Gieorgijewski IV stopnia
Wasilij Blücher w 1923
Opancerzona salonka Wasilija Blüchera na dziedzińcu Muzeum Historii Wojskowości w Chabarowsku

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo i młodośćEdytuj

Z pochodzenia Rosjanin, wywodził się z rodziny chłopskiej. Niemiecko brzmiące nazwisko było przezwiskiem jego przodka, uczestnika wojny krymskiej, nadanym mu przez dziedzica po powrocie z wojny, w nawiązaniu do nazwiska pruskiego feldmarszałka Gebharda Leberechta von Blüchera; z czasem pseudonim ten nabrał charakteru nazwiska.

Przed I wojną światową Blücher pracował jako ślusarz w Piotrogradzie i pod Moskwą, aresztowany za udział w strajku już w wieku 12 lat; w latach 1910–1913 więziony za wzywanie do strajków.

I wojna światowaEdytuj

W I wojnie światowej szeregowy, następnie podoficer. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Zasługi Wojskowego Orderu św. Jerzego, w styczniu 1915 ciężko ranny i zdemobilizowany w 1915. Po demobilizacji pracował jako ślusarz w Samarze i Kazaniu. Od 1916 w SDPRR (frakcja bolszewików). Po rewolucji lutowej 1917 i obaleniu caratu wstąpił jako ochotnik do 102. pułku zapasowego w Samarze w celu prowadzenia agitacji bolszewickiej. Został wybrany zastępcą przewodniczącego komitetu pułkowego, członkiem Samarskiej Rady Deputatów Żołnierskich. Organizator przewrotu bolszewickiego (rewolucji październikowej) w Samarze. W końcu października 1917 skierowany do Czelabińska jako komisarz oddziału Czerwonej Gwardii. Tam został wybrany na przewodniczącego komitetu rewolucyjnego, a w marcu 1918 na przewodniczącego rady rewolucyjnej.

Dwudziestolecie międzywojenneEdytuj

Po buncie Korpusu Czechosłowackiego dowódca okrążonych w rejonie Orenburga oddziałów czerwonych, dowódca południowo–uralskiego zgrupowania partyzanckiego (następnie Armii Uralskiej) w czasie wojny domowej w Rosji, przeprowadził legendarny rajd wzdłuż Uralu na trasie liczącej 1500 km i połączył się z siłami 3 Armii Czerwonej. 28 września 1918 za ten czyn był nagrodzony jako pierwszy w Rosji Sowieckiej Orderem Czerwonego Sztandaru. Następnie był dowódcą 30. i 51. Dywizji Strzeleckiej, zastępcą dowódcy 3 Armii. Walczył na Krymie, biorąc udział w bitwie o Perekop. Rozgromił wojska „białych” na Dalekim Wschodzie. W latach 1921–1922 wojenny minister[potrzebny przypis], naczelny dowódca armii i członek Ludowo-Rewolucyjnego Komitetu marionetkowej Republiki Dalekiego Wschodu). W latach 1921–1924 członek Wszechrosyjskiego Komitetu Wykonawczego (rząd Rosji Sowieckiej). W latach 1924–1927 pod pseudonimem „Galin” był głównym sowieckim doradcą wojskowy Kuomintangu w Chinach. W latach 1929–1938 dowódca Specjalnej Armii Dalekowschodniej (ODWA). Rozbił wojska chińskie w czasie zbrojnego konfliktu o Kolej Wschodniochińską w 1929. Marszałek Związku Radzieckiego od 1935. W okresie wielkiej czystki został zmuszony do jej poparcia (przewodniczący specjalnego trybunału, który skazał Michaiła Tuchaczewskiego i innych wysokich dowódców).w latach 1930–1938 deputowany Rady Najwyższej I kadencji.

Aresztowanie i śmierćEdytuj

Po operacji nad jeziorem Chasan w 1938 został aresztowany i oskarżony o udział w spisku. Podczas przesłuchań w Więzieniu Lefortowskim, gdy oprawcy Ławrientija Berii (Wsiewołod Mierkułow, Bogdan Kobułow i Boris Rodos) tłukli go na przemian stalowymi pałkami, marsz. Blücher wołał: „Stalinie! Czy słyszysz, co oni ze mną robią?”. Blüchera skatowano tak bestialsko, że później zmarł z powodu odniesionych obrażeń[1].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara, Warszawa 2008, s. 278-279

BibliografiaEdytuj

  • Adam Krzyżanowski, Raj doczesny komunistów, Zuzanna Dawidowicz (red.), Kraków: Wyd. Arcana, 2008, ISBN 978-83-60940-24-2, OCLC 233506549.
  • Bolesław Potyrała, Hieronim Szczegóła, Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Zielona Góra: Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, 1997, ISBN 83-86832-23-1, OCLC 835148265.
  • Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. I, Koszalin 2004
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t. I, Wyd. MON, Warszawa 1971
  • (ros.) W. Safonow – Ostatnie dni Marszałka Blüchera, Moskwa 1991
  • (ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
  • (ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
  • (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa
  • (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 3, s. 435, Moskwa 1969-1978
  • (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
  • Василий Константинович Блюхер – Проект ХРОНОС (ros.)