Otwórz menu główne

Andrzej Werblan (ur. 30 października 1924 w Tarnopolu) – polski historyk, politolog i polityk, działacz komunistyczny, profesor nauk politycznych.

Andrzej Werblan
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 30 października 1924
Tarnopol
Wicemarszałek Sejmu V kadencji (PRL)
Okres od 13 lutego 1971
do 15 lutego 1972
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Wicemarszałek Sejmu VI kadencji (PRL)
Okres od 28 marca 1972
do 19 marca 1976
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Wicemarszałek Sejmu VII kadencji (PRL)
Okres od 25 marca 1976
do 21 marca 1980
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Wicemarszałek Sejmu VIII kadencji (PRL)
Okres od 2 kwietnia 1980
do 21 lipca 1982
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Poseł na Sejm PRL I, III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji, w latach 1971–1982 wicemarszałek Sejmu V, VI, VII i VIII kadencji. Wykładowca Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji.

ŻyciorysEdytuj

Syn Jana i Eugenii. W latach 1940–1943 był robotnikiem w radzieckich kołchozach, następnie służył w Wojsku Polskim (do 1947). Od sierpnia 1946 członek Polskiej Partii Socjalistycznej (w 1948 zasiadał w Radzie Naczelnej partii i pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego w Białymstoku), od grudnia 1948 członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zaliczany do byłych członków PPS zbliżonych do „puławian” podczas walki o władzę w kierownictwie PZPR w latach pięćdziesiątych[1].

W aparacie PZPR pełnił funkcje II sekretarza Komitetu Wojewódzkiego w Kielcach (1948–1952), zastępcy członka (1948–1956) i członka (1956–1981) Komitetu Centralnego PZPR, od 1974 do 1980 jego sekretarza, a w 1980 członka Biura Politycznego KC PZPR. W Sekretariacie KC inspektor (1954–1956) i jego członek (1971–1974), ponadto był kierownikiem wydziałów: propagandy i agitacji (1956), propagandy i prasy (1956), propagandy (1956–1960) oraz nauki i oświaty (1960–1963, 1964–1971). W latach 1971–1982 pełnił funkcję wicemarszałka Sejmu V, VI, VII i VIII kadencji.

Początkowo studiował na Uniwersytecie Warszawskim, w latach 50. kontynuował studia w Instytucie Nauk Społecznych przy KC PZPR. Historyk (magister od 1954), profesor doktor i autor licznych prac naukowych z najnowszej historii Polski. W 1974 objął stanowisko profesora zwyczajnego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, wykładał nauki polityczne. Był redaktorem naczelnym czasopisma KC PZPR „Nowe Drogi” (1972–1974) i dyrektorem Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu (1974–1981). Przez wiele lat był głównym ideologiem partyjnym. W marcu 1968 analizował szkodliwy wpływ Żydów na polski ruch komunistyczny, szczególnie w okresie stalinizmu. W czerwcu tego samego roku wszedł w skład Komitetu Honorowego obchodów 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika[2].

W latach 1974–1985 wchodził w skład Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W latach 1981–1983 członek prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu.

W okresie legalnego działania „Solidarności”, w latach 1980–1981 uchodził w ramach kierownictwa PZPR za protektora ruchu struktur poziomych[3].

Zięć Bolesława Podedwornego.

Ostatni żyjący członek rady naczelnej PPS z lat 40.

Najważniejsze odznaczeniaEdytuj

Wybrane publikacjeEdytuj

  • Szkice i polemiki, Warszawa, „Książka i Wiedza”, 1970.
  • Rewolucja naukowo-techniczna w warunkach socjalizmu, praca zbiorowa pod red. Andrzeja Werblana, Warszawa, „Książka i Wiedza”, 1978.
  • W tyglu polskich przemian, Warszawa, „Książka i Wiedza”, 1981.
  • Władysław Gomułka sekretarz generalny PPR, Warszawa, „Książka i Wiedza”, 1988.
  • Stalinizm w Polsce, Warszawa, „Fakt”, 1991; wydanie II – „Przegląd”, 2009.

PrzypisyEdytuj

  1. Październik i „Mała stabilizacja”. W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944–1989. Warszawa: POW „BGW”, 1992, s. 62. ISBN 83-7066-208-0.
  2. Urania”, nr 3, marzec 1969, s. 84.
  3. Eugeniusz Duraczyński, PZPR w kryzysie — kryzys w PZPR (lato 1980–lato 1981), „Dzieje najnowsze, Rocznik XXIX — 1997, 4”, 1997, s. 84.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj