Equus (rodzaj)

Koń[3] (Equus) – rodzaj ssaków z rodziny koniowatych. W stanie dzikim jego przedstawiciele występują w Azji i Afryce, w Europie wymarłe. Dzięki introdukcji stały się rodzajem kosmopolitycznym.

Koń
Equus[1]
Linnaeus, 1758[2]
Okres istnienia: plejstocenholocen
Ilustracja
Osioł sfotografowany w Red Rock Canyon National Conservation Area w stanie Nevada
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd nieparzystokopytne
Podrząd koniokształtne
Rodzina koniowate
Rodzaj koń

SystematykaEdytuj

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 1758 w systema Naturae. Jako gatunek typowy wybrał konia domowego (Equus caballus), prócz niego opisał także osła zwyczajnego (E. asinus) i zebrę górską (E. zebra)[2]. Rodzinę koniowatych, w której jedynym niewymarłym rodzajem jest Equus[4], opisał John Edward Gray w 1821[5]. Systematyka jest sporna. Poniżej przedstawiono systematykę rodzaju zaprezentowaną w Polskim nazewnictwie ssaków świata[3] (2015):

W Mammal Species of the World (2005) przedstawiono nieco odmienną systematykę – zebra damarska (E. q. burchelli) widnieje jako osobny gatunek. Autorzy wskazują również na możliwe do wyodrębnienia podrodzaje[6], podobnie jak autorzy Ungulate Taxonomy (2011). Ci dodatkowo uznają tarpana i konia Przewalskiego za odrębne gatunki. Do rangi gatunku podnoszą również kułana indyjskiego (Equus (hemionus) khur), wymarłego kułana syryjskiego (Equus (hemionus) hemippus) oraz zebrę namibską (Equus (zebra) hartmannae)[4]. Liczba żyjących gatunków w obrębie rodzaju zależnie od źródła podawana jest jako 6–8[7][3][6] lub 11[4]. Według MacFaddena (1994) razem z wymarłymi taksonami rodzaj Equus liczy 20–25 gatunków[7].

Ze względu na bogaty zapis kopalny na przykładzie przedstawicieli Equus przedstawia się modelowo proces ewolucji[8]. Od końca XIX wieku uznawane są również za skamieniałości przewodnie[9]. Jedno z badań wskazuje na powstanie linii rozwojowej Equus dającej początek wszystkim współczesnym gatunkom około 4–4,5 mln lat temu. Jest to okres dwukrotnie dłuższy, niż dotychczas przyjmowany[8]. Systematyka żyjących w plejstocenie przedstawicieli Equus jest szczególnie skomplikowana. Wiele taksonów opisano wyłącznie na podstawie pojedynczych zębów[10].

PrzypisyEdytuj

  1. Equus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b Karol Linneusz: Systema Naturae. T. 1. s. 73. (łac.)
  3. a b c d e Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska-Jurgiel, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165–166. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c Colin Groves, Peter Grubb: Ungulate Taxonomy. JHU Press, 2011, s. 13–17. ISBN 978-1-4214-0093-8.
  5. J. E. Gray. Natural Arrangement of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 307, 1821. 
  6. a b Don E. Wilson, DeeAnn M. Reeder: Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference. T. 1. JHU Press, 2005, s. 629–633. ISBN 978-0-8018-8221-0.
  7. a b Bruce J. MacFadden: Fossil Horses: Systematics, Paleobiology, and Evolution of the Family Equidae. Cambridge University Press, 1994, s. 179–180.
  8. a b Ludovic Orlando, Aurélien Ginolhac & Eske Willerslev. Recalibrating Equus evolution using the genome sequence of an early Middle Pleistocene horse. „Nature”. 499. s. 74–78. 
  9. Max K. Hecht, Bruce Wallace, Sir Ghillean T. Prance: Evolutionary Biology. T. 22. Springer, 2012, s. 150.
  10. Paul S. Martin, Richard G. Klein: Quaternary Extinctions: A Prehistoric Revolution. University of Arizona Press, 1989, s. 65.