Otwórz menu główne

Erazm Łobaczewski[1] (ur. ok. 1835 we Lwowie, zm. 9 sierpnia 1899 w Zagórzu) – doktor praw, adwokat, burmistrz Sanoka i Przemyśla, właściciel Zagórza, działacz społeczny.

Erazm Łobaczewski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia ok. 1835
Lwów
Data i miejsce śmierci 9 sierpnia 1899
Zagórz
Zawód, zajęcie adwokat
Tytuł naukowy doktor
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Rodzice Wawrzyniec, Apolonia
Małżeństwo Helena Ritterschild
Dzieci Stanisław, Zygmunt, Wawrzyniec, Maria
Erazm Łobaczewski
Data i miejsce urodzenia 1835
Lwów
Data i miejsce śmierci 9 sierpnia 1899
Zagórz
Burmistrz Sanoka
Okres od 14 marca 1867
do 29 października 1868
Poprzednik Jerzy Rapf
Następca Jan Okołowicz
Burmistrz Przemyśla
Okres od 1870
do 1872
Poprzednik Ignacy Frankowski
Następca Jan Zezulka

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z rodu Łobaczewskich używających przydomku „Wnuczek”[2]. Urodził się w polsko-austriackiej rodzinie we Lwowie. Jego rodzicami byli Wawrzyniec[3] i Apolonia z domu Aliser.

Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego uzyskując tytuł naukowy doktora praw. 30 października 1861 został mianowany adwokatem w Złoczowie[4]. Następnie przybył do Sanoka i od około 1865 był tam adwokatem[5]. W 1867 został radnym w Sanoku i w tym roku 14 marca 1867 został wybrany przewodniczącym Rady Miasta (burmistrzem Sanoka)[6][7][8]. W okresie pełnienia urzędu, Rada Miasta uchwaliła, że „językiem urzędowym Zwierzchności Miasta Sanoka i Rady Miejskiej jest język polski”. Burmistrz Łobaczewski wprowadził regulamin policyjny porządku i czystości w mieście ustanawiając policję miejską. Pod jego kierownictwem wytyczono i nazwano 24 ulice i 5 placów miejskich. Z jego inicjatywy powstały również: Czytelnia Miejska, w 1867 Fundusz Pożyczek dla Rzemieślników (został jego prezesem[9]) oraz Towarzystwo Oszczędności. Łobaczewski był również prezesem Towarzystwa Pedagogicznego. Funkcję burmistrza Sanoka pełnił do 29 października 1868, a jego następcą został dotychczasowy zastępca, Jan Okołowicz[10]. W uznaniu zasług dla Sanoka 23 grudnia 1868 Rada Miasta przyznała mu tytuł honorowego obywatela.

Był wybierany do Rady c. k. powiatu sanockiego: w 1867 jako przedstawiciel gmin miejskich, pełnił funkcję zastępcy prezesa wydziału[11], w 1877 wybrany z grupy większych posiadłości[12][13][14][15][16][17][18], w wyborze uzupełniającym w sierpniu 1888 wybrany z grupy miast[19][20], później ponownie wybrany z grupy gmin miejskich, pełnił funkcję zastępcy członka wydziału (1890)[21].

Jego pracę w samorządzie doceniły władze krajowe we Lwowie powołując go w 1868 na urząd radcy prawnego w Urzędzie Namiestnikowskim. Wówczas ustąpił z posady burmistrza Sanoka. Następnie, od stycznia 1869 przeniósł swoją działalność adwokacką do Przemyśla[22] i tam funkcjonował jako adwokat[23]. Był jednym z inicjatorów, a następnie członkiem Zarządu powołanego w 1872 roku Towarzystwa Prawniczego w Przemyślu[24]. W Przemyślu został wybrany członkiem rady miejskiej, a w latach 1870-1872 pełnił urząd burmistrza Przemyśla[25][26][27].

Był doradcą prawnym Kolei Łupkowskiej, przebiegającej przez Przełęcz Łupkowską jako część Pierwszej Węgiersko-Galicyjskiej Kolei Żelazna. W 1886 ponownie przeniósł się do Sanoka. Został tam radnym miejskim. W 1888 otworzył w Sanoku kancelarię adwokacką[28][29] (praktykantem był w niej Natan Nebenzahl[30]). W radzie miasta Sanoka wybranej w 1890 był asesorem[31][32]. Jako adwokat pracował przy C. K. Sądzie Powiatowym od 1886[33], następnie przy ustanowionym tamże w 1887 C. K. Sądzie Obwodowym w Sanoku[34][35][36][37][38][39][40][41][42][43][44][45]. 9 września 1889 został członkiem wydziału założonego wówczas w Sanoku oddziału Towarzystwa Prawniczego[46]. Należał do Przemyskiej Izby Adwokatów[47][48]. Był członkiem i zastępcą prezydenta rady dyscyplinarnej Izby Adwokatów Przemysko-Samborsko-Sanockiej[49][50].

W 1890, 1891, 1892, 1893, 1894, 1895, 1896 był zastępcą burmistrza Cyryla Jaksa Ładyżyńskiego[51][52][53][54][55][56][57].

W latach 70. XIX wieku nabył od rodziny Rylskich wsie Zagórz i Wielopole. Słynął z dobroczynności. Był patronem kościoła parafialnego w Zagórzu, wspierał finansowo miejscową szkołę powszechną. Wyjednał u władz krajowych we Lwowie zgodę na otwarcie gimnazjum męskiego w Sanoku, a następnie wyłożył sporą sumę pieniędzy na budowę budynku szkoły. Jako posiadacz dóbr tabularnych był uprawniony do wyboru posła na Sejm Krajowy w kurii wielkich posiadłości okręgu wyborczego sanockiego: w 1884 jako właściciel Zagórza, Klasztornego i Wielopola)[58], w 1893 jako właściciel Zagórza i Klasztornego[59][60].

Został członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[61] oraz członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[62]. Działał w Towarzystwie „Kasyno” w Sanoku[63]. Był członkiem przedsiębiorstwa Gwarectwo Naftowe „Kraków”[64].

Jego żoną była Helena, córka Franciszka Ritterschilda i Franciszki, z domu Kostrzyckiej. Ich dziećmi byli: synowie Stanisław (prawnik z tytułem doktora), Zygmunt (1869-, pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, Wawrzyniec (1875-1940, pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej[65][66]) i córka Maria Celestyna Helena. Dobra w Zagórzu posiadali synowie Stanisław (ok. 1905 – 531,7 ha[67])[68][69], następnie Zygmunt i wspólnicy (w 1911 – 525 ha[70])[71][72][73].

Od 1897 Erazm Łobaczewski chorował i wówczas przeniósł się do swojego majątku w Zagórzu. Tam zmarł 9 sierpnia 1899 w wieku 64 lat. Jego pogrzeb odbył się 12 sierpnia 1899 w kościele parafialnym w Zagórzu. Grobowiec rodziny Łobaczewskich znajduje się na Starym Cmentarzu w Zagórzu.

PrzypisyEdytuj

  1. W ewidencji urzędników Austro-Węgier był określany w języku niemieckim jako „Erasm Łobarzewski”.
  2. Zagadnienia i odpowiedzi. „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie”. 8, s. 215, 1926-1927. Polskie Towarzystwo Heraldyczne we Lwowie. 
  3. Rzecz urzędowa. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 17 z 21 stycznia 1850. 
  4. Rzecz urzędowa. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 300 z 28 grudnia 1861. 
  5. Handbuch des Statthalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1866. Lwów: 1866, s. 153.
  6. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, s. 373, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995.
  7. Marta Szramowiat. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Samorząd miejski Sanoka okresu galicyjskiego. Główne zadania i działalność Rady Miejskiej w Sanoku. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 18, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  8. Galizisches Provinzial-Handbuch für das Jahr 1868. Lwów: 1868, s. 68.
  9. Galizisches Provinzial-Handbuch für das Jahr 1868. Lwów: 1868, s. 848.
  10. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 374.
  11. Galizisches Provinzial-Handbuch für das Jahr 1868. Lwów: 1868, s. 399-400.
  12. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1878. Lwów: 1878, s. 266-267.
  13. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 255.
  14. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1880. Lwów: 1880, s. 261.
  15. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1881. Lwów: 1881, s. 261-262.
  16. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 263-264.
  17. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1883. Lwów: 1883, s. 268.
  18. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1884. Lwów: 1884, s. 247.
  19. Kronika. „Gazeta Przemyska”. Nr 36, s. 4, 2 września 1888. 
  20. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1889. Lwów: 1889, s. 273-274.
  21. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1890. Lwów: 1890, s. 273, 274.
  22. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 22 z 28 stycznia 1869. 
  23. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 6 z 9 stycznia 1871. 
  24. Zenon Andrzejewski, Towarzystwo Prawnicze w Przemyślu 1872-1939 w: Palestra - Pismo Adwokatury Polskiej 11-12 2012
  25. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1871. Lwów: 1871, s. 49.
  26. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1872. Lwów: 1872, s. 48.
  27. Burmistrzowie miasta Przemyśla. „Ziemia Przemyska”, s. 2, Nr 40 z 15 września 1928. 
  28. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, s. 362, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995.
  29. Sanoczanie 1. sokolsanok.pl, 18 listopada 2011. [dostęp 28 września 2014].
  30. Kronika. Wiadomości osobiste. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 67 z 12 lipca 1896. 
  31. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 380.
  32. Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 47. ISBN 83-909787-8-4.
  33. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1887. Lwów: 1887, s. 61, 66.
  34. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1888. Lwów: 1888, s. 65.
  35. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1889. Lwów: 1889, s. 68.
  36. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1890. Lwów: 1890, s. 68.
  37. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1891. Lwów: 1891, s. 68.
  38. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1892. Lwów: 1892, s. 68.
  39. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1893. Lwów: 1893, s. 68.
  40. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1894. Lwów: 1894, s. 68.
  41. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 68.
  42. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1896. Lwów: 1896, s. 68.
  43. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1897. Lwów: 1897, s. 68.
  44. Illustrowany Kalendarz Djabelski na rok 1897. Kraków: 1897, s. 168.
  45. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1898. Lwów: 1898, s. 71.
  46. Kronika. Towarzystwo Prawnicze. „Gazeta Przemyska”, s. 3, Nr 65 z 15 września 1889. 
  47. Kronika. „Gazeta Przemyska”, s. 3, Nr 10 z 1 lutego 1891. 
  48. Krakowianka. Kalendarz Ilustrowany dla Rodzin Polskich na rok 1892. Kraków: Drukarnia Aleksandra Słomskiego, 1892, s. 80.
  49. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1890. Lwów: 1890, s. 62.
  50. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 62.
  51. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1891. Lwów: 1891, s. 315.
  52. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1892. Lwów: 1892, s. 315.
  53. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1893. Lwów: 1893, s. 315.
  54. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1894. Lwów: 1894, s. 315.
  55. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 315.
  56. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1896. Lwów: 1896, s. 315.
  57. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1897. Lwów: 1897, s. 315.
  58. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 8, Nr 112 z 14 maja 1884. 
  59. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 264 z 19 listopada 1893. 
  60. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 242.
  61. Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 12 marca 2014].
  62. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziewiątego roku jej istnienia tj. 1894 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 4 maja 1895. s. 9.
  63. Kronika. Obchód jubileuszowy. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 19 z 11 sierpnia 1895. 
  64. Ogłoszenie. „Gazeta Lwowska”, s. 11, Nr 98 z 29 kwietnia 1900. 
  65. Andrzej Brygidyn: Sanocka Lista Katyńska. Jeńcy Kozielska, Ostaszkowa, Starobielska oraz innych obozów i więzień Polski kresowej pomordowani w Rosji Sowieckiej. Sanok: 2000, s. 47.
  66. Uroczystość rocznicowa wspaniałą lekcją historii i patriotyzmu (pol.). esanok.pl, 2013-04-16. [dostęp 2013-07-27].
  67. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  68. Ruch członków. „Okólnik Rybacki”, s. 160, Nr 7 z lipca 1905. Krajowe Towarzystwo Rybackie. 
  69. Druga Sokolnia w Ziemi Sanockiej. „Gazeta Sanocka”, s. 1, Nr 118 z 1 kwietnia 1906. 
  70. Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 24.
  71. Wykaz posiadaczy dóbr tabularnych, uprawnionych do wyboru posła na Sejm krajowy w ciele wyborczym większych posiadłości okręgu wyborczego sanockiego. „Gazeta Lwowska”, s. 9, Nr 100 z 4 maja 1909. 
  72. Zagórz (pol.). truskolascy.info. [dostęp 2013-07-27].
  73. Historia. zagorz.pl. [dostęp 2016-10-29].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj