Sandałowce

(Przekierowano z Santalales)

Sandałowce (Santalales R. Br. ex Bercht. & J. Presl) – grupa roślin okrytonasiennych wyróżniana w randze rzędu o problematycznej wciąż pozycji filogenetycznej. Wyniki analiz kilkudziesięciu genów z DNA chloroplastydowego opublikowane w 2008 roku świadczą o tym, że rząd obejmuje rośliny stanowiące klad bazalny dla linii rozwojowej prowadzącej do kladu astrowych, po oddzieleniu linii prowadzącej do różowych[3][1]. Do rzędu zaliczanych jest 8 rodzin z blisko dwoma tysiącami gatunków występujących głównie w obszarze tropikalnym i subtropikalnym. Cechą charakterystyczną wielu roślin z tego rzędu jest wytwarzanie pestkowca z twardą łupiną nasienną oraz przystosowanie wielu z nich do pasożytnictwa. Liście zwykle są całobrzegie, z asterosklereidami.

Sandałowce
Ilustracja
Jemioła pospolita
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd Santalanae
Rząd sandałowce
Nazwa systematyczna
Santalales R. Br. ex Bercht. & J. Presl
Přir. Rostlin: 234. Jan-Apr 1820

SystematykaEdytuj

 
Olax phyllanthi

Rząd wskazywany był jako jeden z kladów bazalnych w obrębie linii prowadzącej do astrowych. Kolejność rozdzielania się linii rozwojowych jest jednak niejasna i grupa ta często przedstawiana jest w politomii z astrowymi, goździkowcami Caryophyllales i Berberidopsidales[1]. W systemie Ruggiero i in. (2015) wszystkie te grupy mają rangę nadrzędów. Rząd sandałowców tworzy w pojedynkę jeden z 18 nadrzędów okrytonasiennych – Santalanae[2].

Pozycja rzędu w kladogramie dwuliściennych właściwych według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[1]

jaskrowce Ranunculales




srebrnikowce Proteales




trochodendronowce Trochodendrales




bukszpanowce Buxales




parzeplinowce Gunnerales




ukęślowce Dilleniales




skalnicowce Saxifragales




winoroślowce Vitales


klad różowych






Berberidopsidales




sandałowce Santalales




goździkowce Caryophyllales


klad astrowych











Podział według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
sandałowce

Erythropalaceae



Strombosiaceae




Coulaceae




Ximeniaceae



Aptandraceae



przemierżlowate Olacaceae




Octoknemaceae





gązewnikowate Loranthaceae




Misodendraceae



Schoepfiaceae






Opiliaceae



sandałowcowate Santalaceae (w tym dawne jemiołowate Viscaceae)








+ gałecznicowate (Balanophoraceae) – rodzina o nieokreślonej pozycji filogenetycznej w obrębie rzędu.

W systemie APG II (2003) do rzędu zaliczanych było pięć rodzin: Loranthaceae, Misodendraceae, Olacaceae, Opiliaceae i Santalaceae. Ponieważ rodzina Olacaceae (sensu APG II) stanowiła grupę parafiletyczną – została podzielona w systemie APG III (2009).

Podział według systemu Cronquista (1981)
  • rząd Santalales
    • rodzina: Medusandraceae
    • rodzina: Dipentodontaceae
    • rodzina: Olacaceae
    • rodzina: Opiliaceae
    • rodzina: Santalaceae
    • rodzina: Misodendraceae
    • rodzina: Loranthaceae
    • rodzina: Viscaceae
    • rodzina: Eremolepidaceae
    • rodzina: Balanophoraceae

Rodziny Viscaceae i Eremolepidaceae włączane były od czasu publikacji systemu APG do rodziny Santalaceae. Rodziny Dipentodontaceae i Medusandraceae w systemie APG II określone są jako niesklasyfikowane. W systemie APG III pierwsza włączona została do rzędu Huerteales. Do rodziny Medusandraceae zaliczano dwa rodzaje: Soyauxia i Medusandra. Badania molekularne wykazały przynależność pierwszego do rodziny Peridiscaceae z rzędu skalnicowców, drugiego do rzędu malpigiowców (do kladu Passifloraceae-Turneraceae-Malesherbiaceae). Takie też zmiany zaakceptował system APG III (2009)[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-08] (ang.).
  2. a b Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-08] (ang.).
  3. Moore, M., Bell, C., Soltis, P. S., & Soltis, D. E.. Analysis of an 83-gene, 86-taxon plastid genome data set resolves relationships among several deep-level eudicot lineages. „Botany 2008. Botany without Borders, Botanical Society of America”. 97, 2008.