Tommy Lee Jones

aktor amerykański

Tommy Lee „Tom” Jones (ur. 15 września 1946 w San Saba) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy, laureat Oscara i Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego za rolę szeryfa Samuela Gerarda w thrillerze Ścigany (The Fugitive, 1993)[1]. Ma swoją gwiazdę na 6925 Hollywood Boulevard.

Tommy Lee Jones
Ilustracja
Tommy Lee Jones na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Tokyo (2017)
Data i miejsce urodzenia 15 września 1946
San Saba
Zawód aktor, reżyser, producent filmowy, scenarzysta
Współmałżonek

Katherine Lardner
(1971–1978; rozwód)
Kimberlea Gayle Cloughley
(1981–1996; rozwód)
Dawn Laurel
(od 2001)

Lata aktywności od 1968

ŻyciorysEdytuj

 
T.L. Jones, 1964

Wczesne lataEdytuj

Urodził się w San Saba[2][3] w Teksasie jako syn Lucille Marii (z domu Scott), policjantki, i Clyde’a C. Jonesa, pracownika pól naftowych w Teksasie[4][5]. W 3/4 jest Walijczykiem, a w 1/4 Indianinem Cherokee[6]. Jego rodzice pobrali się oraz rozwiedli dwa razy. Wychowywał się w Midland[7][8], gdzie uczęszczał do Robert E. Lee High School. W 1965, dzięki stypendium, ukończył prestiżową szkołę dla chłopców St. Mark's School of Texas w Dallas[9] (tę samą szkołę ukończył Luke Wilson). Później studiował na Uniwersytecie Harvarda, mając stypendium sportowe. Mieszkał w pokoju z przyszłym wiceprezydentem Alem Gorem. W 1968 grał jako napastnik w słynnym meczu futbolowym, zakończonym remisem, między Uniwersytetem Harvarda a Uniwersytetem Yale’a. W 1969 otrzymał tytuł bakałarza (licencjat) literatury angielskiej Uniwersytetu Harvarda[10].

KarieraEdytuj

W 1969 przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie rozpoczął karierę teatralną na Broadwayu w spektaklu Johna Osborne A Patriot for Me w Imperial Theatre i sztuce Fortune and Men's Eyes na nowojorskiej scenie Stage 73[11]. Rok potem zadebiutował jako Hank w melodramacie Arthura Hillera Love Story (1970) z Ali MacGraw i Ryanem O’Nealem. W tym czasie jednak ciągle występował na Broadwayu w przedstawieniach: Wykapany ojciec (Delivery Man, 1971) w House of Dunkelmayer, Broadhurst Theatre, Toreador (1971) jako Joel w Broadhurst Theatre, Four on a Garden (1971) w Broadhurst Theatre, Simpson and Papa, Blue Boys (1972) w Martinique Theatre i Ulysses in Nighttown (1974) jako Stephen Dedalus w Winter Garden Theatre.

Występował na szklanym ekranie jako dr Mark Toland w operze mydlanej ABC Tylko jedno życie (One Life to Live, 1971–77), a także pojawił się gościnnie w serialu CBS Barnaby Jones (1975) jako dr Jim Melford i pilotowym odcinku serialu ABC Aniołki Charliego (Charlie’s Angels, 1976) jako Aram Kolegian. Kreacja „Mooneya” Lynna, męża piosenkarki country Loretty Lynn (w tej roli Sissy Spacek) w filmie biograficznym Michaela Apteda Córka górnika (Coal Miner’s Daughter, 1980) przyniosła mu nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu. W 1981, podczas New York Shakespeare Festival, wystąpił z Public Theatre w produkcji off-Broadwayowskiej True West autorstwa Sama Sheparda jako hollywoodzki scenarzysta Austin[12]. Za postać mordercy Gary’ego Marka Gilmore’a w telewizyjnym dramacie biograficznym NBC Pieśń kata (The Executioner’s Song, 1982) otrzymał nagrodę Emmy[13].

Kolejne role wyrobiły mu reputację silnego, wybuchowego i twardego aktora, który doskonale sprawdza się zarówno w rolach pierwszo, jak i drugoplanowych. W 1990 w Josephine Street Theatre w San Antonio wyreżyserował spektakl The Authentic Life of Billy the Kid. Jako Clay Shaw / Clay Bertrand w thrillerze Olivera Stone’a JFK (1991) z Kevinem Costnerem odebrał nagrodę Dallas–Fort Worth Film Critics Association Award dla najlepszego aktora oraz był nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego i Nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej dla najlepszego aktora drugoplanowego. W thrillerze sensacyjnym Andrew Davisa Liberator (Under Siege, 1992) napisał teksty do piosenek „Love You to Death” i „Rap Mama Goose”.

Za rolę szeryfa Samuela Gerarda w dreszczowcu Andrew Davisa Ścigany (The Fugitive, 1993) z Harrisonem Fordem, w roku 1994 został uhonorowany nagrodą Oscara i Złotym Globem dla najlepszego aktora drugoplanowego[14]. W 1995 zadebiutował jako reżyser westernu Zacni kowboje (Good Old Boys).

Życie prywatneEdytuj

31 grudnia 1971 ożenił się z aktorką Katherine „Kate” Lardner[15]. Następnie wraz z żoną i jej dwojgiem dzieci z poprzedniego małżeństwa przeniósł się do Los Angeles. 9 lutego 1978 doszło do rozwodu. Podczas zdjęć do komedii romantycznej Back Roads (1981) z Sally Field, poznał i zakochał się w fotografce Kimberlei Gayle Cloughley, którą później poślubił 30 maja 1981. Mają dwójkę dzieci: syna Austina Leonarda (ur. 9 listopada 1982) i córkę Victorię (ur. 3 września 1991)[16]. 23 marca 1996 rozwiódł się. 19 marca 2001 po raz trzeci się ożenił, z fotografką Dawn Marią Laurel[17].

FilmografiaEdytuj

Aktor


Aktor gościnnie

Reżyser

Scenarzysta

Producent

PrzypisyEdytuj

  1. Tommy Lee Jones (ang.). Listal. [dostęp 2016-04-29].
  2. Personalidade: Tommy Lee Jones (EUA) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2017-07-29].
  3. Bernard Weinraub: Tommy Lee Jones Snarls His Way to the Pinnacle (ang.). „The New York Times”, 1993-08-01. [dostęp 2021-04-17].
  4. Tommy Lee Jones Biography (1946-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2017-07-29].
  5. Lucille Marie Scott Braden (1928-2013) (ang.). Find a Grave. [dostęp 2021-04-17].
  6. Tommy Lee Jones – What Nationality Ancestry (ang.). Ethnicity of Celebs. [dostęp 2016-04-29].
  7. John Nova Lomax: The Ultimate Tommy Lee Jones Texas Road Trip (ang.). Texas Highways, 15 września 2020. [dostęp 2021-04-17].
  8. Skip Hollandsworth: Tommy Lee Jones Is Not Acting (ang.). Texas Monthly, 10 lutego 2006. [dostęp 2021-04-17].
  9. Tommy Lee Jones Is Not Acting by Skip Hollandsworth (ang.). Byliner, 2013-10-02. [dostęp 2021-04-17].
  10. Artista Tommy Lee Jones (15 de Setembro de 1946) (port.). Filmow. [dostęp 2017-07-29].
  11. Tommy Lee Jones (ang.). Internet Broadway Database. [dostęp 2021-04-17].
  12. Tommy Lee Jones (ang.). Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2021-04-17].
  13. Hal Erickson: Tommy Lee Jones Biography (ang.). AllMovie. [dostęp 2021-04-17].
  14. Tommy Lee Jones Awards (ang.). AllMovie. [dostęp 2021-04-17].
  15. Tommy Lee Jones Dating History (ang.). FamousFix. [dostęp 2021-04-17].
  16. Stephen M. Silverman: Tommy Lee Jones: Wife No. 3 (ang.). „People”. [dostęp 2021-04-17].
  17. Tommy Lee Jones Fired His Daughter From a Movie (ang.). Rare.us. [dostęp 2021-04-17].

Linki zewnętrzneEdytuj