Wyliny-Ruś

wieś w województwie podlaskim

Wyliny-Ruświeś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Szepietowo[4][5].

Artykuł 52°48′20″N 22°38′57″E
- błąd 38 m
WD 52°48'20"N, 22°38'57"E
- błąd 38 m
Odległość 6 m
Wyliny-Ruś
wieś
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Szepietowo
Liczba ludności (2011) 219[1][2]
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 18-210[3]
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0407598[4]
Położenie na mapie gminy Szepietowo
Mapa konturowa gminy Szepietowo, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Wyliny-Ruś”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Wyliny-Ruś”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Wyliny-Ruś”
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa konturowa powiatu wysokomazowieckiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Wyliny-Ruś”
Ziemia52°48′20″N 22°38′57″E/52,805556 22,649167

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

W miejscowości: szkoła podstawowa, leśniczówka, sklep spożywczo-przemysłowy oraz remiza Ochotniczej Straży Pożarnej. Wieś dzieli się na starszą część oraz nowszą, wybudowaną po II wojnie światowej, zwaną potocznie Budowa (miał to być kołchoz).

Historia wsiEdytuj

Miejscowość nad rzeczką Dzierżą[6].

W 1827 r. Wiliny Ruś, wieś prywatna, 14 domów i 139 mieszkańców. Powierzchnia użytków rolnych 1411 mórg. W roku 1867 awuls Wyliny należał do dóbr Wyszonki[7].

Pod koniec XIX w. Wilinyruś albo Wyliny, wieś i folwark w powiecie mazowieckim, gminie Piekuty, parafii Wyszonki[8]

2 stycznia 1919 r. w pobliżu wsi polscy żandarmi zamordowali 4 z 5 członków misji Rosyjskiego Czerwonego Krzyża; 5 osoba zdołała zbiec[9].

W 1921 r. wyszczególniono:

  • wieś Wyliny-Ruś. Było tu 41 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 224 mieszkańców (108 mężczyzn i 116 kobiet). Narodowość polską podało 221 osób, a 3 inną
  • folwark Wyliny-Ruś, gdzie naliczono 4 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 87 mieszkańców (47 mężczyzn i 40 kobiet). Wszyscy podali narodowość polską[10].

ZabytkiEdytuj

Obszary i obiekty chronione znajdujące się na terenie wsi:[11][12]

Obiekty znajdujące się w ewidencji zabytków:

Stanowiska archeologiczne objęte ochroną konserwatorską:

  • osada, ślady osadnicze średniowiecze, okres nowożytny[11]

ŚrodowiskoEdytuj

Niedaleko od wsi przepływa rzeka Mianka.

W leśnictwie Wyliny Ruś duży udział stanowią drzewostany w średnich i starszych klasach wieku. W kompleksie leśnym Wyliny (fragment przewidziany do ochrony jako rezerwat przyrody) występuje 15 gatunków chronionych roślin naczyniowych i kilkanaście gatunków chronionych porostów oraz kilka siedlisk podlegających ochronie.

Chronione gatunki flory:

Chronione gatunki fauny:

We wsi znajdują się złoża żwiru kategorii B1[11].

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Wyliny-Ruś w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2021-02-05] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Dzierża, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 292.
  7. Wyszonki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 156.
  8. Wylinyruś al. Wyliny, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 473.
  9. Stefan Król, Cytadela Warszawska, Warszawa 1978
  10. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Piekuty
  11. a b c d Ośrodek Naukowo-Konsultacyjny Piotr Fogel: Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy Szepietowo. Burmistrz Szepietowa, 2006-12-28. [dostęp 2013-02-10].
  12. Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego Nr 21 z dnia 25 stycznia 2008 r., poz. 238, str. 1457