Otwórz menu główne

Autobusy miejskie w Warszawie

system transportu publicznego

Autobusy miejskie w Warszawie – podstawowy element systemu komunikacyjnego obejmującego miasto stołeczne Warszawa wraz z otaczającą je aglomeracją. Linie administrowane są przez Zarząd Transportu Miejskiego podlegający miejskim władzom samorządowym. ZTM ustala trasy i rozkłady, a także wydaje bilety i organizuje ich kontrolę. Przewozy wykonywane są przez firmy wyłaniane przez ZTM poprzez przetargi.

Autobusy w Warszawie
Autobusy w Warszawie
Autobusy na krańcu Dworzec Centralny
Dane ogólne
Lokalizacja Warszawa i aglomeracja
Rodzaj transportu autobus
Data uruchomienia 1920
Infrastruktura
Liczba linii 290, w tym:
nocne: 43
Po zakończeniu II wojny światowej w Warszawie wystąpił problem braku taboru. Przepełniony tramwaj i autobus z „gronami” pasażerów wjeżdżające na most Poniatowskiego
Lata 60. XX wieku. Autobus Chausson na linii 100
Autobus Solaris Urbino 18 na linii 180 na placu Krasińskich
Autosan Sancity 9LE na węźle komunikacyjnym przy stacji metra Młociny
Autobus typu Ikarus 260 (przewoźnik: MZA) na linii 154

HistoriaEdytuj

Dwudziestolecie międzywojenneEdytuj

W 1920 roku podjęto decyzje o powstaniu Wydziału Ruchu Autobusowego przy Tramwajach Warszawskich. Na początku linie obsługiwały piętrowe autobusy marki Saurer.

W czasie obrony Warszawy w 1920 roku autobusy służyły do transportu wojska. W 1921 roku uruchomiono trzy linie. Prawdziwy rozkwit spółka przeżywała pod koniec lat dwudziestych XX wieku, pojawiło się wiele nowych połączeń, uruchomiona została nowa zajezdnia przy ul. Łazienkowskiej. W 1938 roku wprowadzono nowoczesne wzory znaków przystankowych, stosowane aż do 1988 roku.

Przed wybuchem II wojny światowej Warszawa posiadała 180 autobusów[1]. Po wybuchu wojny autobusy liniowe wyjechały na ulice miasta 10 września 1939 roku. 28 września 1939 roku ponownie zawieszono kursowanie autobusów, by wznowić je 3 października 1939 roku. Od listopada 1939 roku zaczęła się regularna likwidacja taboru, wojnę przetrwał tylko jeden autobus.

Po II wojnie światowejEdytuj

Komunikacja autobusowa pojawia się ponownie w kwietniu 1945 roku. W 1946 Warszawa otrzymała w darze od Londynu 10 używanych autobusów piętrowych wyprodukowanych przez Leyland Motors, z wejściem z lewej strony[1]. Z powodu zużycia i braku części zamiennych ostatni z nich przestał kursować w 1948[1].

W 1948 r. na tymczasową zajezdnię autobusów miejskich MZK zaadaptowano jedną z Hal Mirowskich. W skład taboru wchodziły wówczas wozy ciężarowe, które powoli wymieniano na zagraniczne wozy otrzymane w darach od europejskich miast. W lipcu 1947 na ulice Warszawy wyjechały po raz pierwszy francuskie autobusy Chausson (pierwsza zakupiona partia liczyła 90 aut)[1]. Znaczna liczba francuskich Chaussonów utrzymywała się w ruchu do lat 60. XX w.

W 1951 roku na ulice wyjechały węgierskie Ikarusy 601 z nowej zajezdni przy ulicy Inflanckiej w śródmiejskiej części Muranowa. Rok 1962 przyniósł Warszawie nowe przegubowe wozy marki Jelcz. Pierwszy nocny autobus pojawił się na ulicach Warszawy w 1963 roku, w tym samym roku przybywają nowe zajezdnie: „Redutowa” na Woli i „Woronicza” na Mokotowie. Rok 1964 naznaczył się jako rok kasowników, w tym właśnie roku zlikwidowano konduktorską sprzedaż biletów.

W 1969 roku zostaje oddana do użytku zajezdnia „Ostrobramska” na Pradze-Południe, a rok później „Kleszczowa” we Włochach oraz „Chełmska” na Mokotowie – z przebranżowienia wybudowanej w 1959 roku zajezdni trolejbusowej. W 1972 roku na komunikacyjnej mapie stolicy pojawia się zajezdnia „Pożarowa” na Targówku. W 1973 na ulice Warszawy wyjechał licencyjny 2-drzwiowy autobus Jelcz Berliet PR100, a w końcu 1975 tabor został wzbogacony o 3-drzwiową wersję Jelcz PR110. W 1979 na regularną trasę wyjechały pierwsze przegubowe Ikarusy zabierające 150 pasażerów i początkowo obsługiwały linię 192 z Dworca Południowego na Ursynów Południowy.

W 1985 roku oddana do użytku zostaje zajezdnia „Stalowa” na Pradze-Północ. W 1988 roku następuje zmiana wzorów znaków przystankowych związana z wpisaniem znaków jako informacyjnych do kodeksu drogowego, tak jak we wszystkich pozostałych krajach socjalistycznych.

11 marca 1994 roku następuje reorganizacja stołecznego transportu. Miejskie Zakłady Komunikacyjne w Warszawie zostają podzielone na:

W listopadzie 1994 roku zostaje wprowadzony do eksploatacji pierwszy niemiecki niskopodłogowy Neoplan N4020. Rok 1995 przynosi decyzje o likwidacji zajezdni „Piaseczno” i „Pożarowa”. Rok 1999 stał pod znakiem nowoczesnych i niskopodłogowych autobusów Solaris Urbino 15. W 2002 do Solarisów dołączają autobusy marki MAN. Rok 2003 przynosi likwidację zajezdni „Inflancka”. W 2005 roku wprowadzono do eksploatacji autobusy Solaris Urbino 18 z klimatyzacją. W roku 2006 zlikwidowana zostaje zajezdnia „Chełmska”.

PrzewoźnicyEdytuj

Przewozy na zlecenie ZTM świadczą:

Tylko MZA jest własnością miasta stołecznego Warszawy. Pozostałe są w sensie organizacyjnym całkowicie niezależne od ratusza i nazywane są ajentami, a obsługa linii jest im powierzana na drodze przetargów. Zainteresowane podmioty deklarują oczekiwaną stawkę za wozokilometr świadczonych usług przy danych parametrach pojazdu i długości trwania kontraktu. Jeżeli liczba ofert spełniających kryteria formalne przetargu jest większa niż trzy, wówczas ZTM organizuje aukcję elektroniczną.

Najdłużej funkcjonującym ajentem w ramach ZTM była firma Veolia Transport Warszawa (wcześniej Rapid Bus i Connex), który obsługiwał linie od 1 grudnia 1993 do 30 kwietnia 2008 roku.

TaborEdytuj

Każdy z przewoźników świadczących usługi w ramach transportu publicznego ma prawo do wyboru marki i modelu pojazdu w ramach ograniczeń narzuconych przez Zarząd Transportu Miejskiego.

Wykaz taboruEdytuj

W czerwcu 2019 po Warszawie kursowały 23 modele autobusów 8 różnych marek. Wszystkie pojazdy były niskopodłogowe.

Miejskie Zakłady Autobusowe w WarszawieEdytuj

Model Zajezdnie Liczba Zdjęcie
Jelcz M121I R-4 25  
MAN NG313 62  
MAN NG313 Lion’s City G 3  
MAN NG313 Lion’s City G CNG R-2 60[4]  
MAN NG363 Lion's City G R-4 70  
MAN NL313 Lion’s City CNG R-2 50[4]  
Mercedes Conecto 35  
Mercedes Conecto G R-2 105  
Solaris Urbino 10 R-2, R-3, R-4 36  
Solaris Urbino 12 165  
Solaris Urbino 12 Electric R-1 20  
Solaris Urbino 15 R-1, R-3 14  
Solaris Urbino 18 R-1, R-2, R-3, R-4 615  
Solaris Urbino 18 Electric[5] R-1 1  
Solaris Urbino 18 Hybrid R-3 4  
Solbus Solcity 10 R-1 40  
Solbus Solcity 12 25  
Solbus Solcity 18 R-1, R-2 47  
Solbus Solcity 18 LNG R-3 35  
Ursus CS12E R-1 9  

ArrivaEdytuj

Model Liczba Grafika
Otokar Vectio C 34  
Solaris Urbino 12 49  
Solaris Urbino 12 Hybrid 5  
Solaris Urbino 18 CNG 54

KM ŁomiankiEdytuj

Model Liczba Grafika
Jelcz M121I 3  
Jelcz M121M 5  
Solaris Urbino 12 21  
Solaris Urbino 12 Electric 2  
Ursus CS12LF 2  

MichalczewskiEdytuj

Model Liczba Grafika
Scania CN280UB CNG 29  

MobilisEdytuj

Model Liczba Grafika
MAN NL253 Lion's City Hybrid 61  
Mercedes Conecto G 54  
Solaris Urbino 8,9 LE 54  

PKS Grodzisk MazowieckiEdytuj

Model Liczba Grafika
MAN NL293 B100 Lion's City 5  
Solaris Urbino 12 49  

Począwszy od roku 2005 wprowadzany był system specjalizacji zajezdni MZA, polegający na skupianiu w nich autobusów jednej marki:

Obecnie ze względu na ilość i różnorodność dostarczanego taboru oraz na zamknięcie „Redutowej”, pełna specjalizacja nie jest możliwa, dlatego w zajezdniach znajdują się różne marki pojazdów.

Malowanie i oznakowanie autobusówEdytuj

Wszystkie autobusy, niezależnie od przewoźnika, pomalowane są w barwy miejskie: górny pas w kolorze tzw. żółtym sygnałowym (Signal yellow, RAL Classic: 1003, NCS: S 0580-Y10R), dolny – w tzw. czerwieni kubańskiej (Traffic red, RAL Classic: 3020, NCS: S 3050-Y90R). Ponadto stosuje się kolor czarny (Jet black, RAL: 9005, NCS: S 8000-N) dla maskowania słupków i klap w pasie okiennym oraz w pasie nadokiennym i biały (Traffic white, RAL: 9016, NCS: S 1002-G50Y) dla dachu, obudowy wentylatorów i klimatyzacji[6].

Wszystkie pojazdy oznaczone są logiem WTP oraz posiadają czteroznakowy numer boczny, czcionką tzw. tradycyjną warszawską zmodyfikowaną[6]:

  • cztery cyfry na pojazdach MZA i niektórych ajentów:
    • 90xx i 94xx - Arriva
    • 92xx, 95xx i 98xx - Mobilis
    • 93xx - PKS Grodzisk
    • 96xx - Michalczewski
  • trzy cyfry na pojazdach ajentów:
    • 7xx - KMŁ.

Autobusy niskopodłogoweEdytuj

 
Wysokopodłogowy Ikarus 280

Do 1994 roku trasy autobusowe w Warszawie obsługiwały wyłącznie pojazdy wysokopodłogowe. W listopadzie 1994 roku na ulice wyjechał pierwszy autobus niskopodłogowy – Neoplan N4020. Kolejne pojazdy niskopodłogowe pojawiły się dopiero w styczniu 1997 – Jelcze M121M z dostawy 50 zamówionych 12-metrowych niskopodłogowych autobusów, zrealizowanej do marca 1997. Dwa (z trzech) wejść znajdowały się na tym samym poziomie co podłoga. Dodano także oznaczenie w rozkładach jazdy realizowanych przez nie kursów – literę „n”, a następnie kwadracik. W 2006 roku osiągnięto 49,9-procentowy udział niskich podłóg wśród autobusów obsługujących stołeczne linie. W 2007 wskaźnik ten osiągnął 68,6%, w 2008 – 74,8% w 2009 – 78,9%, w 2010 – 84,7%, w 2011 – 89,7%, w 2012 – 96,1%[7]. Na przełomie 2013 i 2014 roku wskaźnik ten osiągnął 100% po wycofaniu ze służby ostatnich autobusów Jelcz 120MM/1.

Ostatniego zakupu fabrycznie nowych, wysokoopodłogowych autobusów dokonano w 1997 roku, choć pierwszy przegubowy Ikarus pojawił się w Warszawie w roku 1978. Wraz z wycofaniem z ulic Warszawy Ikarusów, te najmłodsze sprzedano w cenie po około 6-7 tysięcy złotych za sztukę między innymi do MPK Częstochowa[8][9][10][11][12][13].

LinieEdytuj

NumeracjaEdytuj

Większość należących do ZTM linii autobusowych ma trzycyfrowe numery (wyjątki to linie o oznaczeniach Cxx, E-x, L-x, Lxx, Nxx, Z-x i Zxx). Pierwszy znak numeru oznacza rodzaj linii:

  • 1xx – linie zwykłe (96 linii w ruchu)
    kursują codziennie przez cały dzień;
  • 2xx – linie zwykłe (32 linie w ruchu)
    kursują codziennie przez cały dzień;
    do 29 lutego 2008 zakres ten przeznaczony był dla linii cmentarnych (obecnie Cxx), podmiejskich (obecnie 7xx), specjalnych (obecnie 9xx) i zastępczych (obecnie Z-x i Zxx);
  • 3xx – linie zwykłe okresowe (22 liniie w ruchu)
    kursują w dni powszednie w godzinach szczytu lub przez cały dzień z wyłączeniem (dla niektórych linii) wakacji i ferii szkolnych. Linie 300 i 385 jeżdżą jedynie w sezonie letnim (300 w dni wyścigów konnych, 385 w noce piątek/sobota, sobota/niedziela oraz święta);
  • 4xx – linie przyspieszone okresowe (7 linii w ruchu)
    kursują w dni powszednie w godzinach szczytu lub przez cały dzień z wyłączeniem (dla niektórych linii) wakacji i ferii szkolnych). Zatrzymują się jedynie na wybranych przystankach;
  • 5xx – linie przyspieszone (20 linii w ruchu)
    kursują codziennie przez cały dzień. Zatrzymują się jedynie na wybranych przystankach;
  • 6xx – zakres wolny
    Po przeprowadzeniu reformy linii nocnych w nocy z 31 maja na 1 czerwca 2007 numeracja linii nocnych uległa zmianie z 6xx na Nxx;
  • 7xx – linie strefowe zwykłe (36 linii w ruchu)
    kursują codziennie przez cały dzień (przeważnie) między 1. i 2. strefą biletową. Zazwyczaj jedna z pętli usytuowana jest w ważnym węźle przesiadkowym;
  • 8xx – linie strefowe okresowe (1 linia w ruchu)
    kursują w dni powszednie w godzinach szczytu albo przez cały dzień z wyłączeniem (dla niektórych linii) wakacji i ferii szkolnych między 1. i 2. strefą biletową. Najczęściej jedna z pętli usytuowana jest w ważnym węźle przesiadkowym. Linia 800 uruchamiana sezonowo- dowóz do Palmir;
  • 9xx – linie uzupełniające, specjalne i dodatkowe (2 linie w ruchu)
    Uruchamiane na specjalne okoliczności (np. linia 900 która dowoziła zainteresowanych na Międzynarodowy Piknik Lotniczy w Góraszce i 921 do Centrum Expo XXI z ronda Daszyńskiego)
    W latach 1991–1992 w ten sposób były oznaczone linie podmiejskie prywatnych przewoźników obsługujące rejony południowo-zachodniej aglomeracji warszawskiej
  • Cxx – linie cmentarne (nie ma stałych linii w rozkładzie)
    kursują jedynie w okresie dnia Wszystkich Świętych, zapewniając dojazd do stołecznych nekropolii;
  • E-x – linie ekspresowe okresowe (4 linie w ruchu)
    kursują w dni powszednie, w godzinach szczytu z wyłączeniem (dla niektórych linii) wakacji i ferii szkolnych. Trasy tych linii obejmują bardzo mało przystanków.
  • L-x i Lxx – linie podmiejskie lokalne uzupełniające (48 linii w ruchu)
    kursują tylko między miejscowościami podwarszawskimi, dając możliwość przesiadki na linie strefowe. Nie kursują na terenie Warszawy (z wyjątkiem linii L-6, L-7 i L39 które wjeżdżają do Warszawy).
  • Nxx – linie nocne (43 linie w ruchu)
    Po przeprowadzeniu reformy linii nocnych w nocy z 31 maja na 1 czerwca 2007 numeracja linii nocnych uległa zmianie (z 6xx na Nxx), powstały też trzy linie obwodowe i jedna lokalna, (które nie przejeżdżają przez Dworzec Centralny), a także nocne linie podmiejskie;
  • Z-x i Zxx – linie zastępcze (nie ma stałych linii w rozkładzie)
    Linie te wprowadzane na czas remontów oraz wyłączeń z ruchu na danym odcinku komunikacji szynowej.

Wykaz linii dziennychEdytuj

Stan na 15 września 2019 roku.[14]

Strefa 1.Edytuj

Strefa 1. obejmuje swoim zasięgiem miasta Warszawa, Ząbki, Łomianki i Marki oraz gminy Konstancin-Jeziorna i Izabelin

Numer Trasa Uwagi
100 Pl. Zamkowy ↔ Pl. Zamkowy Linia okólna jednokierunkowa, linia turystyczna, uruchamiana tylko w sezonie letnim.
102 Młynów ↔ PKP Olszynka Grochowska
103 Metro Młociny ↔ Dworzec Zachodni (Tunelowa)
104 Żerań FSO ↔ Brzeziny
105 Osiedle Górczewska ↔ Browarna Wybrane kursy na trasie skróconej: Osiedle Górczewska ↔ Rondo Daszyńskiego.
107 Esperanto ↔ Kierbedzia
108 Plac Trzech Krzyży ↔ Metro Wilanowska
109 Osiedle Górczewska ↔ Dworzec Centralny
110 Cmentarz Północny-Brama Zachodnia ↔ Metro Marymont W dni powszednie linia dojeżdża do CH Auchan w Łomiankach
111 Esperanto ↔ Gocław
112 Karolin ↔ CH Marki
114 Młociny-UKSW ↔ Bródno-Podgrodzie
115 PKP Mokry Ług ↔ Aleksandrów Wybrane kursy w dni powszednie wykonują podjazd do przystanku Łysakowska
116 Chomiczówka ↔ Wilanów
117 Dworzec Centralny ↔ Gocław
118 Metro Politechnika ↔ Bródno-Podgrodzie
119 Rakowiecka-Sanktuarium ↔ Wiśniowa Góra
120 Olesin ↔ Dworzec Wschodni (Kijowska)
121 Chomiczówka ↔ Gwiaździsta
122 Osiedle Górczewska ↔ Gwiaździsta
123 Dworzec Wschodni (Kijowska) ↔ Dworzec Wschodni (Lubelska) Linia okólna, mająca obie pętle po obu stronach Dworca Wschodniego
124 P+R Aleja Krakowska ↔ Paluch
125 Metro Stadion Narodowy ↔ Międzylesie
126 Nowodwory ↔ CH Targówek
127 Nowe Włochy ↔ Mariensztat
128 Szczęśliwice ↔ Plac Piłsudskiego
129 Jana Olbrachta ↔ PKP Ursus
130 Rakowiecka-Sanktuarium ↔ Wilanów
131 Dworzec Centralny ↔ Wilanów Linia obsługuje kursy skrócone na trasie Dworzec Centralny ↔ Sadyba
132 Metro Marymont ↔ Grodzisk
133 Choszczówka ↔ Tarchomin
134 Żerań FSO ↔ Olesin
135 Plac Hallera ↔ PKP Olszynka Grochowska
136 Młynów ↔ Cynamonowa Trasa zmieniona z powodu zagospodarowania pętli Natolin Północny na targowisko
138 Bokserska ↔ Utrata
139 Metro Wilanowska ↔ Ogród Botaniczny
140 Dworzec Wschodni (Kijowska) ↔ Czarna Struga
141 P+R Aleja Krakowska ↔ Witolin
142 Wiatraczna ↔ Aleksandrów
143 GUS ↔ Rembertów-Kolonia
145 Żerań FSO ↔ Wiatraczna
146 Dworzec Wschodni (Lubelska) ↔ Falenica
147 Dworzec Wschodni (Lubelska) ↔ Stara Miłosna (Ułańska)
148 Lotnisko Chopina ↔ Wiatraczna
149 Groty ↔ Osiedle Górczewska
150 Metro Młociny ↔ Dziekanów Leśny Wybrane kursy na trasie: Dziekanów Leśny ↔ Metro Marymont
151 Nowowiejska ↔ Rechniewskiego
152 Białołęka Dworska ↔ Tarchomin
153 Pastuszków ↔ Rembertów-Kolonia Wybrane kursy na trasie skróconej: PKP Mokry Ług ↔ Rembertów-Kolonia.
154 Stare Bemowo ↔ P+R Aleja Krakowska W wybranych kursach podjeżdża też pod Fort Radiowo
155 Znana ↔ Rondo Daszyńskiego
156 Metro Młociny ↔ Dworzec Wschodni (Kijowska)
157 Szczęśliwice ↔ Gwiaździsta
158 CH Reduta ↔ Witolin
159 CH Blue City ↔ EC Siekierki
160 Dworzec Centralny ↔ Metro Trocka
161 Olecka ↔ Zbójna Góra
162 EC Siekierki ↔ Targówek Wybrane kursy na trasie skróconej: Chełmska ↔ Targówek
163 Wilanów ↔ Stegny
164 EC Siekierki ↔ Kępa Zawadowska
165 Metro Wilanowska ↔ Wyczółki
166 Osiedle Kabaty ↔ Plac Hallera Wybrane kursy na wydłużonej trasie: STP Kabaty ↔ Plac Hallera
167 Znana ↔ Siekierki-Sanktuarium
168 Spartańska ↔ Witolin
169 Bródno-Podgrodzie ↔ Dworzec Wschodni (Kijowska)
170 Elsnerów ↔ Rondo Starzyńskiego
171 Chomiczówka ↔ Torwar
172 CH Blue City ↔ Sadyba
173 Dworzec Wschodni (Lubelska) ↔ Stara Miłosna (Graniczna)
174 Rondo ONZ ↔ Bokserska
175 Plac Piłsudskiego ↔ Lotnisko Chopina
176 Choszczówka ↔ Plac Hallera
177 Ursus-Ratusz ↔ WKD Opacz
178 PKP Ursus ↔ Konwiktorska Wybrane kursy na trasie skróconej: PKP Ursus ↔ Rondo Daszyńskiego
179 Ursynów Północny ↔ Osiedle Kabaty
180 Chomiczówka ↔ Wilanów
181 Cmentarz Północny-Brama Główna ↔ Plac Wilsona
182 Dworzec Zachodni ↔ Witolin
183 Wiatraczna ↔ Zielona
184 Metro Młociny ↔ Szczęśliwice
185 Gwiaździsta ↔ Ursynów Zachodni
186 Szczęśliwice ↔ Nowodwory
187 Ursus-Niedźwiadek ↔ Stegny
188 Lotnisko Chopina ↔ Gocławek Wschodni
189 Osiedle Górczewska ↔ Sadyba
190 Osiedle Górczewska ↔ CH Marki
191 Regulska ↔ Plac Narutowicza
192 Metro Wilanowska ↔ Osiedle Kabaty
193 Bokserska ↔ Ursynów Północny
194 PKP Gołąbki ↔ Cmentarz Wolski
195 Pl. Trzech Krzyży ↔ Metro Natolin Trasa zmieniona z powodu zagospodarowania pętli Natolin Północny na targowisko
196 Rembertów-Kolonia ↔ Rembertów-Kolonia Linia okólna.
197 Gwiaździsta ↔ Ursus-Niedźwiadek
198 PKP Wesoła ↔ Stara Miłosna
199 Targówek ↔ Rembertów-Strzelnica
200 Dworzec Centralny - Konstancin-Jeziorna (Pańska)
201 Nowe Bemowo ↔ Koło
202 Metro Stadion Narodowy ↔ Gocławek Wschodni
203 Metro Młociny ↔ Fort Wawrzyszew
204 Osiedle Derby ↔ PKP Praga
206 Nowe Włochy ↔ Odolany
207 Regulska ↔ Skorosze
208 Bitwy Warszawskiej 1920 ↔ Bitwy Warszawskiej 1920 Linia okólna jednokierunkowa.
209 PKP Jeziorki ↔ Ursynów Północny
210 Metro Młociny - Truskaw (Skibińskiego)
211 Buków ↔ Żerań FSO
212 Plac Hallera ↔ Targówek
213 Błota ↔ Gocław W szczycie komunikacyjnym porannym na odcinku PKP Falenica - PKP Radość jednokierunkowo częstotliwość wzniesiona z 30 minut do 15 minut. W szczycie komunikacyjnym popołudniowym na odcinku PKP Radość - PKP Falenica jednokierunkowo częstotliwość wzniesiona z 30 minut do 15 minut.
217 Metro Wilanowska ↔ Sarmacka
218 Królikarnia ↔ Metro Wilanowska
219 Gocław ↔ PKP Radość
220 P+R Al. Krakowska ↔ Nowe Bemowo
221 Dworzec Gdański (Rydigera) ↔ Plac Niemena
222 Bielańska ↔ Spartańska
225 Gocław ↔ PKP Mokry Ług
227 Dworzec Centralny ↔ Bródno-Podgrodzie
228 Ursus-Ratusz ↔ Osmańska-DHL
234 Żerań Wschodni ↔ Augustów
239 Ursynów Południowy ↔ Krasnowola Wybrane kursy na trasie: Ursynów Północny ↔ Krasnowola
240 Żerań FSO ↔ Marki Pustelnik
245 PKP Olszynka Grochowska ↔ Osiedle Dudziarska
249 Os. Górczewska ↔ Os. Górczewska Linia okólna jednokierunkowa
250 Metro Młociny ↔ Dąbrowa Zachodnia
251 Metro Wilanowska ↔ Os. Grapa (Konstancin-Jeziorna)
255 Cmentarz Wolski ↔ Rondo Daszyńskiego
256 Suwalska ↔ PKP Zacisze Wilno
264 Wilanów ↔ Kępa Okrzewska-Cmentarz
269 Bródno-Podgrodzie ↔ Metro Targówek Mieszkaniowy
300 Metro Wilanowska ↔ Tor Służewiec Linia uruchamiana w sezonie letnim w dni wyścigów konnych.
303 Cmentarz Północny-Brama Główna ↔ Plac Wilsona
304 Podwójna ↔ Brzeziny
305 Strusia ↔ PKP Międzylesie
308 Królikarnia - Domaniewska Office Park /Park Postępu
311 Praga Południe-Ratusz ↔ Gocław
314 Tarchomin ↔ Osiedle Derby
317 P+R Aleja Krakowska ↔ Wilanów
318 Metro Centrum Nauki Kopernik ↔ Torwar
320 Fort Radiowo ↔ Groty
323 Oś Królewska ↔ Powsinek
326 Metro Marymont ↔ Olesin Wybrane kursy na trasie skróconej: Kupiecka ↔ Olesin
327 CH Targówek ↔ Powązki - Cmentarz Wojskowy
328 Hynka - Popularna
331 Lotnisko Chopina ↔ Metro Wilanowska
338 Plac Hallera ↔ Utrata
339 Metro Wilanowska - Osiedle Kabaty
340 Dworzec Wileński ↔ Pustelnik
345 Bródno-Podgrodzie ↔ Maczka
365 Bokserska ↔ Metro Wilanowska
376 Choszczówka ↔ Budowlana
379 Sarmacka ↔ Wilanów Linia wykonuje jeden kurs w jednym kierunku realizowany w dni nauki szkolnej w godzinach porannego szczytu (ok. godz. 7:30)
385 Plac Wilsona - Plac Konstytucji Linia uruchamiana w sezonie letnim.
397 Metro Stare Bielany ↔ Koło
400 Powązki-Cm. Wojskowy ↔ Powsin Park Kultury Linia turystyczna, uruchamiana tylko w sezonie letnim
401 Ursus-Niedźwiadek ↔ Ursynów Południowy Wybrane kursy na trasie: PKP Ursus / WKD Raków ↔ Natolin Północny
402 Wynalazek ↔ Marysin
409 Cmentarz Północny-Brama Zachodnia ↔ Bródno-Podgrodzie
411 Metro Politechnika ↔ Stara Miłosna (Graniczna) Wybrane kursy (w godzinach szczytu) na trasie skróconej: Metro Politechnika ↔ Gocław
412 Rondo Żaba → Dworzec Wileński Linia jednokierunkowa kursująca w godzinach porannego szczytu w kierunku Dworca Wileńskiego
414 Szczęśliwice ↔ Bródno-Podgrodzie
500 Rondo Radosława ↔ Bródno-Podgrodzie
501 Dworzec Centralny ↔ Stegny
502 Metro Politechnika ↔ Stara Miłosna (Graniczna)
503 Konwiktoska ↔ Natolin Północny Trasa zmieniona z powodu zagospodarowania pętli Natolin Północny na targowisko
504 Dworzec Centralny ↔ Osiedle Kabaty
507 Dworzec Centralny ↔ Gocław
509 Nowodwory ↔ Gocław
511 Metro Młociny ↔ Dąbrówka Wiślana
512 Dworzec Wileński ↔ Zacisze Trasa zmieniona z powodu budowy II linii metra
514 Metro Politechnika ↔ Wola Grzybowska
516 Nowodwory ↔ Żerań FSO
517 Ursus-Niedźwiadek ↔ Witebska
518 Pl. Trzech Krzyży↔ Nowodwory
519 Dworzec Centralny ↔ Wilanów Wybrane kursy na wydłużonej trasie: Dworzec Centralny ↔ Powsin-Park Kultury oraz na trasach skróconej Wilanów ↔ Plac Konstytucji i Powsin Park Kultury ↔ Wilanów
520 Płocka-Szpital ↔ Marysin
521 Szczęśliwice ↔ Falenica Wybrane kursy na trasie skróconej: Wiatraczna ↔ Falenica
522 Dworzec Centralny ↔ Branickiego Wybrane kursy na trasie skróconej: Plac Konstytucji ↔ Branickiego
523 Stare Bemowo ↔ PKP Olszynka Grochowska
525 Dworzec Centralny ↔ Międzylesie
527 Esperanto ↔ Osiedle Derby
921 Rondo Daszyńskiego ↔ Rondo Daszyńskiego Przewozi pasażerów przez Expo XII
E–1 Metro Stadion Narodowy ↔ Gocław
E–2 Płocka-Szpital ↔ Wilanów
E–7 Dworzec Wileński ↔ Osiedle Derby Linia wykonuje kursy tylko w jednym kierunku: w szczycie porannym w kierunku Dworca Wileńskiego, a w szczycie popołudniowym w kierunku Osiedla Derby.
E–9 Metro Marymont ↔ Osiedle Derby Linia wykonuje kursy tylko w jednym kierunku: w szczycie porannym w kierunku Metra Marymont, a w szczycie popołudniowym w kierunku Osiedla Derby.

Strefa 2.Edytuj

Numer Trasa Uwagi
702 Wiatraczna ↔ Otwock (Orla)
703 P+R Al. Krakowska ↔ Kosów
704 Wiatraczna ↔ Hipolitów (PKP Halinów)
705 Żerań FSO ↔ Białobrzegi Niektóre kursy dojeżdżają do Rynii
706 P+R Al. Krakowska ↔ Janki (Pl. Szwedzki)
707 P+R Al. Krakowska ↔ Piaseczno (Nadarzyńska)
709 Metro Wilanowska ↔ PKP Piaseczno
710 Os. Kabaty ↔ Piaseczno (Szkolna)
711 P+R Al. Krakowska ↔ Nadarzyn (Warszawska)
712 Metro Młociny ↔ Stare Babice (Rynek)
713 Cmentarz Wolski ↔ Koprki (Agricoop)
714 Os. Górczewska ↔ Lipków-Muzeum
715 P+R Al. Krakowska ↔ Metro Wilanowska Linia ma obie pętle w Warszawie, ale jej trasa przebiega w obu strefach.
716 Cmentarz Wolski ↔ Piastów (Ogińskiego)
717 Dworzec Zachodni ↔ Piastów (Ogińskiego)
719 Os. Górczewska ↔ Leszno
720 Wiatraczna ↔ Rzakta
721 P+R Al. Krakowska ↔ Kosów
722 Wiatraczna ↔ Radiówek
723 Żerań FSO ↔ PKP Legionowo Przystanek
724 Os. Kabaty ↔ Piaseczno (Gerbera)
727 Metro Wilanowska ↔ Głosków-Szkoła Niektóre kursy dojeżdżają do Antoninowa (Cmentarz Południowy-Brama Południowa)
728 P+R Al. Krakowska ↔ Złotokłos
729 Os. Górczewska ↔ Mariew
730 Wiatraczna ↔ Duchnów
731 Żerań FSO ↔ Legionowo (Os. Młodych) Niektóre kursy dojeżdżają do Starostwa Powiatowego w Legionowie
733 P+R Al. Krakowska ↔ Młochów
734 Żerań FSO ↔ Nowe Załubice
735 Żerań FSO ↔ Zegrze Południowe
736 Żerań FSO ↔ Legionowo (Mickiewicza)
737 Ursynów Płd. ↔ Antoninów (Cmentarz Południowy-Brama Południowa)
738 Dworzec Wschodni (Kijowska) ↔ Radzymin (Os. Victoria)
739 Metro Wilanowska ↔ Piaseczno (Julianowska-Cmentarz)
741 Nowodwory ↔ Chotomów
742 Os. Kabaty ↔ Góra Kalwaria (Rynek)
743 Cmentarz Wolski ↔ Wolica k. Płochocina
750 Metro Młociny ↔ Dębina Niektóre kursy dojeżdżają do Dziekanówka i Palmir
800 Metro Młociny ↔ Palmiry Linia jest uruchamiana w sezonie letnim

Linie nocneEdytuj

Numer Trasa Uwagi
N01 Nowodwory ↔ Ursynów Płn. Jeden kurs skrócony do Metra Młociny
N02 Metro Młociny ↔ Marysin
N03 Nowodwory ↔ Ursynów Płn.
N11 Dworzec Centralny ↔ Os. Derby
N12 Dworzec Centralny ↔ Targówek
N13 Dworzec Centralny ↔ Nowodwory
N14 Dworzec Centralny ↔ Olesin
N16 Dworzec Centralny ↔ PKP Zacisze-Wilno
N21 Dworzec Centralny ↔ Stara Miłosna
N22 Dworzec Centralny ↔ Aleksandrów
N24 Dworzec Centralny ↔ Rembertów-Akademia
N25 Dworzec Centralny ↔ Międzylesie
N31 Dworzec Centralny ↔ Wilanów
N32 Centrum ↔ Lotnisko Chopina
N33 Dworzec Centralny ↔ Zajezdnia Woronicza
N34 Dworzec Centralny ↔ Os. Kabaty
N35 Centrum ↔ PKP Ursus Niedźwiadek
N36 Dworzec Centralny ↔ Bokserska
N37 Dworzec Centralny ↔ Os. Kabaty
N38 Centrum ↔ P+R Al. Krakowska
N41 Dworzec Centralny ↔ Młociny-UKSW
N42 Dworzec Centralny ↔ Os. Górczewska
N43 Dworzec Centralny ↔ Chomiczówka
N44 Dworzec Centralny ↔ Zajezdnia Żoliborz
N45 Dworzec Centralny ↔ Karolin
N46 Dworzec Centralny ↔ Metro Młociny
N50 Metro Wilanowska ↔ Waflowa Niektóre kursy w weekendy na trasie wydłużonej Metro Wilanowska ↔ Skolimów[15]
N52 Cmentarz Wolski ↔ Ożarów Mazowiecki (Umiastkowska) Linia kursuje tylko w weekendy.[16]
N56 Metro Młociny ↔ Dziekanów Leśny
N58 Metro Młociny ↔ Truskaw (Skibińskiego) Linia kursuje tylko w weekendy.[17]
N61 Dworzec Centralny ↔ Marki (Struga)
N62 Dworzec Centralny ↔ Wołomin (Os. Niepodległości) Niektóre kursy skrócone do Pratulińskiej
N63 Dworzec Centralny ↔ Chotomów Po jednym kursie skróconym do Legionowa (Os. Jagiellońska) oraz do Nowodworów
N64 Dworzec Centralny ↔ Choszczówka
N66 Dworzec Centralny ↔ Ząbki (Sosnkowskiego)
N71 Dworzec Centralny ↔ Wola Grzybowska
N72 Dworzec Centralny ↔ Falenica Trzy kursy wydłużone do Józefowa (Jarosławska)
N81 Dworzec Centralny ↔ Sarmacka
N83 Dworzec Centralny ↔ PKP Piaseczno
N85 Centrum ↔ Pruszków (Os. Staszica/Pętla)
N88 Centrum ↔ Janki (Pl. Szwedzki)
N91 Dworzec Centralny ↔ Cmentarz Północny-Brama Zachodnia
N95 Dworzec Centralny ↔ Os. Górczewska

Linie lokalneEdytuj

Numer Trasa Strefa
L-1 PKP Piaseczno ↔ Janki Pl. Szwedzki II
L-2 Piaseczno Urząd Miasta ↔ Złotokłos
L-3 PKP Piaseczno ↔ Jastrzębiec
L-4 Mysiadło ↔ Stefanowo Sosnowa
L-5 Piaseczno Urząd Miasta ↔ Bobrowiec
L-6 Stare Bemowo ↔ Borzęcin Mały Dzikiej Róży I+II
L-7 Dziekanów Leśny ↔ Ożarów Maz. Starostwo
L-8 PKP Legionowo ↔ PKP Dąbkowizna II
L-9 PKP Legionowo ↔ Komornica-Szkoła
L10 PKP Legionowo ↔ Wieliszew-Plaża
L11 PKP Legionowo ↔ Nowy Dwór Maz. Urząd Miasta
L12 Piaseczno Urząd Miasta ↔ POD Szczaki
L13 Piaseczno Urząd Miasta ↔ PKP Zalesie Górne
L14 Bielawa-Pętla ↔ Gassy-Pętla I
L15 Słomczyn-Kościół ↔ Klarysew
L16 Kępa Okrzewska-Cmentarz ↔ Czarnów
L17 Piaseczno Urząd Miasta ↔ Prażmów Urząd Gminy II
L18 Stare Babice Rynek - Truskaw Skibińskiego I+II
L19 Piaseczno Urząd Miasta ↔ Gabryelin Akacjowa II
L20 Otwock Kupiecka ↔ Rzakta
L21 Klarysew - Góra Kalwaria Rynek I+II
L22 Otwock Kupiecka ↔ Wiązowna II
L23 PKP Pruszków ↔ Raszyn Stadionowa
L24 Piaseczno Urząd Miasta ↔ Chylice I+II
L25 Piaseczno Urząd Miasta ↔ Góra Kalwaria Rynek II
L26 Kobyłka Rondo Cudu Nad Wisłą ↔ Zielonka Urząd Miasta
L27 Nadma Szkolna ↔ Kobyłka Turów
L28 Klarysew ↔ Baniocha I+II
L29 Leszno ↔ Kampinos II
L30 Góra Kalwaria Rynek ↔ Czarny Las
L31 Radzymin Traugutta ↔ PKP Dąbkowizna
L32 Piaseczno Urząd Miasta ↔ Jazgarzew-Szkoła
L33 Marki Rejtana ↔ Legionowo Mickiewicza I+II
L34 Legionowo Pl. Kościuszki ↔ Olszewnica Stara II
L35 Wołomin Szpital Powiatowy ↔ Stare Grabie
L36 Wołomin Sokola ↔ PKP Zagościniec
L37 Wołomin Szpital Powiatowy ↔ Kobyłka Turów
L38 Wołomin Szpital Powiatowy ↔ Majdan
L39 PKP Jeziorki ↔ Piaseczno Szkolna I+II
L40 Marki Pustelnik ↔ PKP Wołomin
L41 Legionowo Pl. Kościuszki ↔ Nowy Dwór Maz. Urząd Miasta II
L42 Słomczyn-Kościół ↔ Klarysew I
L43 CH Marki ↔ Zielonka 11 Listopada I+II
L44 Kobyłka Hubala ↔ Zielonka Pustelnicka II
L45 CH Marki ↔ PKP Dąbkowizna I+II
L46 Otwock Danuty ↔ Otwock Kupiecka II
L47 Sulejówek Łomżyńska ↔ Sulejówek Miłosna-Pomnik
L48 PKP Sulejówek Miłosna ↔ Michałówek

Pozostałe informacjeEdytuj

  • Najkrótszymi dziennymi liniami autobusowymi na dzień 29 czerwca 2019 były linie: 124 (P+R Al. Krakowska – Paluch) i 153 (Rembertów-Kolonia – Mokry Ług) – obie liczą 4,7 km, najdłuższymi zaś: 720 (Wiatraczna – Rzakta) – ok. 35km. oraz 733 (Młochów – Okęcie p. Krakowiany, Parole) – długość ponad 33 km. Najkrótsze linie nocne to: N32 (Centrum – Lotnisko Chopina) oraz N38 (Centrum – P+R Al. Krakowska) – trasa obydwu liczy ok. 7,7 km. Linia nocna o najdłuższej trasie to N63, która w drodze z Chotomowa przez Legionowo i warszawską Białołękę pokonuje ok. 40 km.
  • Najdłuższą w historii linią autobusową była nieistniejąca już linia nocna 601, której trasa – w drodze z Woli Grzybowskiej na Stare Bemowo – z powodu remontu w Rembertowie i objazdów w dn. 3 VI – 20 VII 2005 liczyła ok. 46,1 km.
  • Najczęściej kursującymi autobusami są/były: 508 (Nowodwory – Metro Marymont) oraz strefowa linia 709 (Metro Wilanowska – PKP Piaseczno) – do Warszawy w szczycie porannym nawet co 2-3 minuty; najdłużej pasażerowie muszą czekać na autobus linii: 730 – 180 minut (w soboty i niedziele),720 – 150 minut (w soboty i niedziele), 245 (Olszynka – Os. Dudziarska) – 80 minut i 200 (Dw. Centralny – Konstancin-Jeziorna (Pańska))- ok. 80 minut.
  • Jedna linia strefowa ma swoje obie pętle w Warszawie, a większość trasy poza miastem. Jest to linia 715 (P+R Al. Krakowska – Metro Wilanowska). Do 1 marca 2011 roku podobny układ miała linia 712 (Metro Młociny – Os. Górczewska), ale skrócono ją do relacji Metro Młociny - Stare Babice (Rynrk).
  • Jedna linia strefowa miała swoją pętlę w centrum Warszawy. Była to linia 700 (Dw. Centralny – Konstancin-Jeziorna (Pańska)). 1 września 2018 roku zmieniła numer na 200.
  • Są linie zwykłe, które mają swoje pętle poza miastem, np. 190 (CH MARKI w Markach pod Warszawą) i 150 (Dziekanów Leśny), albo takie linie, których fragment trasy przebiega poza miastem, lecz obie pętle mają w mieście, np. 145 i 199 (przez podwarszawskie Ząbki); 139 (przez Bielawę); 173 (przez Sulejówek); 177, 178 (przez gminę Michałowice) oraz 220 (przez Opacz). Wynika to z umowy pomiędzy gminą a Zarządem Transportu Miejskiego, dotyczącej podziału kosztów komunikacji miejskiej pomiędzy pasażerów (mieszkańców gminy) oraz samorząd.
  • Przystanek „Metro Centrum Nauki Kopernik” dla linii 185 znajduje się w środku tunelu Wisłostrady. Ze względu na nieznośny hałas, pasażerowie raczej wykorzystują ten przystanek przy wysiadaniu – czas od wyjścia z pojazdu, do wyjścia na powierzchnię (około 30 sekund), wystarczy by dostać przykrego szumu w uszach.
  • Istnieją przystanki, w różnych dzielnicach, o takiej samej nazwie, np. „Czarnieckiego” na Żoliborzu oraz w Wesołej czy „Przy Parku” na Ochocie i w Lipkowie. Przypadek szczególny to dwa przystanki o nazwie „Postępu” na trasie linii 737 (d. 809), jeden w Nowej Woli, a drugi w Lesznowoli, występują jeden po drugim.
  • W obrębie jednego „zespołu przystankowego” (grupy przystanków o tej samej nazwie wokół jednego miejsca, np. ronda czy skrzyżowania) autobusy czasem zatrzymują się dwa razy – np. przed rondem i za rondem. Przykładem jest zespół,,Rondo Zesłańców Syberyjskich".
  • Linia 742 jest tą, która pojawia się najwcześniej rano na przystanku: o 03:30 na przystanku „Os.Kabaty”.
  • Linia 164 jest tą, która pojawiała się najpóźniej w nocy na przystanku: o 01:44 na przystanku „Vogla”.
  • Linia 123 jest tą, która ma pętle najbliżej siebie – Dworzec Wschodni (Lubelska) na Pradze Płd. i Dworzec Wschodni (Kijowska) na Pradze Północ; pętle znajdują się po obydwu stronach dworca, pokonanie tego dystansu zajmuje autobusom tej linii ok. 45 minut.
  • Linia 900 jest tą, która pokonuje swoją trasę w najkrótszym czasie, przejazd z pętli Poetów do przystanku Chlubna zajmuje około 3 minuty (przystanek Dom Samotnej Matki jest przystankiem technicznym).
  • Po ostatniej reformie linii nocnych kilka podmiejskich miejscowości jest obsługiwanych przez linie nocne, podczas gdy nie posiadają one dziennej komunikacji publicznej z Warszawą, realizowanej przez ZTM, jak Zielonka, Kobyłka i Wołomin (N62).
  • Są linie, które mają takie same krańce, ale różne przebiegi np. 703 i 721 (P+R Al. Krakowska – Kosów), 723 i 736 (Żerań FSO – Legionowo Mickiewicza), 411 i 502 (Metro Politechnika – Stara Miłosna), 116 i 180 (Chomiczówka – Wilanów); 181,303 (Pl.Wilsona - Cm.Północny Brama Gł.) 504, N34 oraz N37 (Osiedle Kabaty – Dworzec Centralny); N01,N03 (Nowodwory - Ursynów Płn.); 192,339 (Osiedle Kabaty - Metro Wilanowska).
  • W dniach 5 i 6 kwietnia 2008 roku, z powodu remontu południowej jezdni Al. Jerozolimskich na odcinku od Dworca Centralnego do Ronda Dmowskiego, z przystanku Metro Świętokrzyska 03, który stał na trasie objazdu, odjeżdżało 31 linii autobusowych : 102, 105, 118, 125, 127, 131, 150, 155, 158, 174, 175, 178, 501, 502, 505, 506, 507, 512, 514, 517, 519, 521, 525, N11, N13, N21, N41, N44, N61, N63, N71.
  • Linią o najwyższym numerze była linia 985, uruchomiona w dniach 19-20 maja 2012 roku, jako dowozowa na Święto Wisły na Płycie Desantu Czerniakowskiego przy ul. Solec. Kursowała na trasie z przystanku Pomnik Sapera do Centrum w obu kierunkach z częstotliwością 20 minut.
  • Tzw. przystanki graniczne dla linii strefowych (dziennych i nocnych) z reguły są ulokowane na granicy Warszawy z innymi miastami. Wyjątkiem od tej zasady jest przystanek Kołłątaja w Ząbkach dla linii nocnej N62, który z powodu braku przystanku na granicy miasta ma przystanek graniczny ulokowany jeszcze kilka kilometrów przed wyjazdem ze strefy biletowej 1.[18].
  • Podobna sytuacja panuje na granicznych stacjach kolejowych. Stacja PKP „Ząbki” zalicza się do strefy biletowej 2., chociaż miejscowość Ząbki leży w strefie 1. Zaś stacje, które są położone w głębi strefy biletowej 1., a mimo to są przystankami granicznymi to:
    • PKP Warszawa Falenica
    • PKP Warszawa Ursus Niedźwiadek
    • PKP Warszawa Jeziorki
    • PKP Warszawa Zacisze-Wilno[18]
  • Autobus MAN Lion's City G o numerze #3383 jest pomalowany w barwy ZKM Gdańsk.
  • Linia lokalna L-7 zatrzymuje się również w Warszawie, a L-6 i L39 mają w Warszawie jeden ze swoich krańców (odpowiednio: Stare Bemowo i PKP Jeziorki). Dodatkowo 7 kolejnych (L18, L21, L24, L28, L33, L40 i L43) wjeżdżają do strefy 1., ale nie do Warszawy, z kolei linie L14, L15, L16 i L42 od 1 września 2018 są pierwszymi, które są w całości w strefie 1.
  • W Warszawie znajdują się linie, które jadą w różnych kierunkach odpowiednio w danym szczycie (porannym lub wieczornym). Są to E-7 i E-9.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Marian Gajewski: Odbudowa warszawskich urządzeń komunalnych (1944–1951) [w: Warszawa stolica Polski Ludowej. Zeszyt 2]. Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 1972, s. 109.
  2. Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie. Raport 2015. Warszawa: Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie, luty 2016.
  3. Jakub Dybalski: Warszawa. Jak będzie wyglądać nowa zajezdnia Redutowa [wizualizacje]. Transport-publiczny.pl, 2016-04-21. [dostęp 2016-04-27].
  4. a b Trwają dostawy
  5. Pojazd testowy
  6. a b Księga identyfikacji wizualnej pojazdów obsługujących linie organizowane przez Zarząd Transportu Miejskiego (wyciąg) oraz samochodów mobilnej służby zabezpieczenia ruchu. Zarząd Transportu Miejskiego. [dostęp 2016-04-01].
  7. informacje prasowe - informacje - ZTM Warszawa, www.ztm.waw.pl [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  8. Ikarusy już tylko w szczycie i w nocy :: Informacje :: Informacje :: Start :: TVN Warszawa, tvnwarszawa.tvn24.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  9. Weź Ikarusa za 6 tysięcy, www.tvn24.pl [dostęp 2017-11-22].
  10. Wyborcza.pl, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-22].
  11. Powarszawskie Ikarusy nadjeżdżają | Częstochowski Serwis Komunikacyjny, komunikacja.czest.cz [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  12. Chaotyczna kasacja taboru (wersja do druku), www.zw.com.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  13. IKARUS ( pokolenia Autobusów ) - Rozmowy o autobusach - omnibussimulator.pl, omnibussimulator.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  14. ZTM Warszawa, www.ztm.waw.pl [dostęp 2019-08-03] (ang.).
  15. szukaj według linii - rozkłady jazdy - ZTM Warszawa, www.ztm.waw.pl [dostęp 2019-08-03] (ang.).
  16. szukaj według linii - rozkłady jazdy - ZTM Warszawa, www.ztm.waw.pl [dostęp 2019-08-03] (ang.).
  17. szukaj według linii - rozkłady jazdy - ZTM Warszawa, www.ztm.waw.pl [dostęp 2019-08-03] (ang.).
  18. a b Schemat linii strefowych (podmiejskich) ZTM

Linki zewnętrzneEdytuj