Otwórz menu główne

Barbara Engelking

polska psycholog i socjolog

Barbara Teresa Engelking (ur. 22 kwietnia 1962 w Warszawie) – polska psycholog i socjolog. Profesor i kierownik Centrum Badań nad Zagładą Żydów Instytutu Filozofii i Socjologii PAN (IFiS PAN). Od 2014 przewodnicząca Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.

Barbara Engelking
Ilustracja
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 22 kwietnia 1962
Warszawa
profesor nauk humanistycznych
Specjalność: studia nad Holokaustem
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 17 listopada 1993
Habilitacja 27 listopada 2002
Profesura 21 grudnia 2012
profesor zwyczajny
Instytut Instytut Filozofii i Socjologii PAN

ŻyciorysEdytuj

Jest córką Ryszarda Engelkinga. Absolwentka VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie. W 1988 ukończyła studia na Wydziale Psychologii UW. W 1993 uzyskała w IFiS PAN stopień doktora w zakresie nauk humanistycznych po obronie pracy doktorskiej pt. Doświadczenie Holocaustu i jego konsekwencje w relacjach autobiograficznych, przygotowanej pod kierunkiem Aldony Jawłowskiej-Konstanciak. Była asystentem i adiunktem w IFiS PAN oraz objęła tam stanowisko docenta. W 2002 uzyskała w IFiS PAN stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie socjologii (specjalność: socjologia kultury) na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy habilitacyjnej Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Zajmuje się m.in. badaniem historii i codzienności getta warszawskiego i okupacyjnej Warszawy, doświadczeniem Holocaustu w relacjach ocalałych i dylematami moralnymi w okresie Zagłady[1]. Jest autorką i współautorką książek związanych z tymi zagadnieniami, a także (wspólnie z Jackiem Leociakiem) opiekunem naukowym galerii Zagłada w Muzeum Historii Żydów Polskich Polin[2]. Od 2012 jest członkiem Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej (w latach 2012–2014 wiceprzewodniczącą, a od 2014 jej przewodniczącą[3]). Jest także zastępcą redaktora naczelnego czasopisma naukowego „Zagłada Żydów. Studia i Materiały[4]”. W 2003 otrzymała Nagrodę im. Jerzego Giedroycia (za książkę Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście)[5], a w 2013 Nagrodę Jana Karskiego i Poli Nireńskiej[6]. W 2019 roku otrzymała Medal świętego Jerzego przyznawany przez Tygodnik Powszechny[7]. Jej mężem był Michał Boni.

Dyskusja książki Dalej jest nocEdytuj

Dwutomowe wydawnictwo pod redakcją Barbary Engelking i Jana Grabowskiego Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski, stanowiące podsumowanie kilkuletniego projektu badawczego realizowanego przez Centrum Badań nad Zagładą Żydów pt. Strategie przetrwania Żydów podczas okupacji w Generalnym Gubernatorstwie, 1942–1945. Studium wybranych powiatów[8], spotkała się z krytyką ze strony pracowników Instytutu Pamięci Narodowej m.in. Piotra Gontarczyka i Tomasza Domańskiego. Zarzucili oni publikacji liczne nieścisłości wypaczające obraz relacji polsko-żydowskich podczas okupacji niemieckiej[9][10][11]. W wydanym oświadczeniu Instytut Filozofii i Socjologii PAN, w skład którego wchodzi Centrum Badań nad Zagładą Żydów, wezwał Piotra Gontarczyka do zaprzestania medialnej kampanii oszczerstw wobec zespołu autorów publikacji i przedstawienia recenzji naukowej, zgodnie ze standardami obowiązującymi w świecie akademickim[12]. Autorzy książki (Jan Grabowski, Dagmara Swałtek-Niewińska, Dariusz Libionka, Anna Zapalec, Alina Skibińska, Karolina Panz, Tomasz Frydel, oraz Barbara Engelking) w odpowiedzi na opublikowaną przez Instytut Pamięci Narodowej broszurę Tomasza Domańskiego Korekta obrazu? zamieścili odpowiedzi na stronie Centrum Badań nad Zagładą Żydów[13].

PublikacjeEdytuj

  • Na łące popiołów, Ocaleni z Holocaustu, Wydawnictwo Cyklady, 1993
  • Zagłada i pamięć (na podstawie rozprawy doktorskiej), Wydawnictwo IFiS PAN 1994, II wydanie 2001
  • Czas przestał dla mnie istnieć (analiza doświadczania czasu w sytuacji ostatecznej), Wydawnictwo IFiS PAN 1996
  • Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście (wspólnie z Jackiem Leociakiem), Wydawnictwo IFiS PAN 2001, II wydanie rozszerzone 2013
  • The Warsaw Ghetto. A Guide to the Perished City (wspólnie z Jackiem Leociakiem), Yale University Press 2009, ​ISBN 978-03-001-1234-4​.
  • Holocaust and memory (angielski przekład „Zagłady i pamięci”), Leicester University Press, London, New York, 2001
  • Rozdział pt. Psychological differences between Poles and Jews during World War II from a Warsaw Perspective w książce Contested Memories: Poles and Jews during the Holocaust and Its Aftermath p. red. J. Zimmermana, Rutgers University Press, 2003
  • „Szanowny panie gistapo”: donosy do władz niemieckich w Warszawie i okolicach w latach 1940–1941, Wydawnictwo IFiS PAN 2003, 2014 ​ISBN 978-83-63444-38-9​.
  • Pamięć: historia Żydów polskich przed, w czasie i po zagładzie, pod red. nauk. Feliksa Tycha, Fundacja Shalom, Warszawa 2004
  • Prowincja noc. Życie i zagłada Żydów w dystrykcie warszawskim, red. wspólnie z Dariuszem Libionką i Jackiem Leociakiem, Wydawnictwo IFiS PAN – Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-7388-142-6​.
  • Żydzi w powstańczej Warszawie (wspólnie z Dariuszem Libionką), Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2009 ​ISBN 978-83-926831-1-7​.
  • Żydów łamiących prawo należy karać śmiercią! „Przestępczość” Żydów w Warszawie, 1939-1942 (wspólnie z Janem Grabowskim), Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2010 ​ISBN 978-83-926831-7-9​.
  • Jest taki piękny słoneczny dzień... Losy Żydów szukających ratunku na wsi polskiej 1942-1945, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2011 ​ISBN 978-83-932202-1-2​.
  • Ewa Wiatr, Barbara Engelking, Alina Skibińska (oprac.), Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy. Tom 13. Ostatnim etapem przesiedlenia jest śmierć. Pomiechówek, Chełmno Nad Nerem, Treblinka, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2013, ​ISBN 978-83-235-1240-0​.
  • «On ne veut rien vous prendre...Seulement la vie»: DesJuifs cachés dans les campagnes polonaises 1942-1945, Calmann Levy, Paris 2015, ​ISBN 978-27-021-5234-8​.
  • Such a beautiful sunny day. Jews seeking refuge in the Polish coutryside, 1942-1945, Jerusalem, Yad Vashem 2017 ​ISBN 978-96-530-8541-1​.
  • Mietek Pachter, Umierać też trzeba umieć... (oprac. i wstęp), Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2015 ​ISBN 978-83-634-4439-6​.
  • Adam Kamienny, Brandla Siekierka, Chajcia Goldsztejn z domu Bursztyn i Eli Goldsztejn, Sny chociaż mamy wspaniałe ... Okupacyjne dzienniki Żydów z okolic Mińska Mazowieckiego (oprac. i wstęp), Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2016 ​ISBN 978-83-634-4446-4​.
  • Mirka i Kopel Piżycowie, Po wojnie, z pomocą bożą, już niebawem … Pisma Kopla i Mirki Piżyców o życiu w getcie i okupowanej Warszawie (oprac. i wstęp), Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2017 ​ISBN 978-83-634-4449-5​.
  • Barbara Engelking, Jan Grabowski (red.), Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2018 ​ISBN 978-83-63444-60-0​.

PrzypisyEdytuj

  1. Adam Sitarek, Michał Trębacz, Ewa Wiatr (red.): Zagłada Żydów na polskiej prowincji. Łódź: Instytut Pamięci Narodowej. Oddział w Łodzi, 2013, s. 537. ISBN 978-83-63695-02-6.
  2. Barbara Engelking, Jan Grabowski (red.): Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski. Tom II. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2018, s. 827. ISBN 978-83-63444-63-1.
  3. Członkowie MRO / Międzynarodowa Rada Oświęcimska / Muzeum / Auschwitz-Birkenau, auschwitz.org [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  4. Zagłada Żydów. Studia i Materiały. zagladazydow.org. [dostęp 2018-06-22].
  5. Nagrodzeni. W: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej [on-line]. umcs.pl. [dostęp 2018-06-22].
  6. Nagroda im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej dla Barbary Engelking. W: Polska Agencja Prasowa [on-line]. naukawpolsce.pap.pl, 14 września 2009. [dostęp 2018-06-21].
  7. Medal św. Jerzego A.D. 2019. Tygodnik Powszechny, 2019-11-18.
  8. Barbara Engelking, Jan Grabowski: Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski. W: Centrum Badań nad Zagładą Żydów [on-line]. holocaustresearch.pl. [dostęp 2019-04-18].
  9. Piotr Gontarczyk zarzuca publikacji Centrum Badań nad Zagładą Żydów „naukową mistyfikację”. polskieradio.pl, 10 marca 2019. [dostęp 2019-03-10].
  10. P. Gontarczyk, Czy bracia Hryć byli polskimi mordercami Żydów? Czyli uwagi na temat naukowej wiarygodności badań prof. Barbary Engelking, „Dzieje Najnowsze”, 50, 2018, 4, s. 203 i n., przypis nr 14.
  11. T. Domański, Korekta obrazu? Refleksje źródłoznawcze wokół książki Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski, t. 1–2, red. Barbara Engelking, Jan Grabowski, Warszawa 2018, Warszawa 2019, s. 6.
  12. Natalia Skipietrow: W sprawie wypowiedzi dr. Piotra Gontarczyka na temat książki „Dalej jest noc…”. W: Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk [on-line]. ifispan.pl. [dostęp 2019-04-18].
  13. Jan Grabowski, Dagmara Swałtek-Niewińska, Dariusz Libionka, Anna Zapalec, Alina Skibińska, Karolina Panz, Tomasz Frydel, Barbara Engelking: Nieudana Korekta obrazu. W: Centrum Badań nad Zagładą Żydów [on-line]. 27 luty 2019.

Linki zewnętrzneEdytuj