Otwórz menu główne

I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego (Tomaszów Mazowiecki)

najstarsza szkoła ponadgimnazjalna w Tomaszowie Mazowieckim

I LO im. J.Dąbrowskiego – najstarsza szkoła ponadgimnazjalna w Tomaszowie Mazowieckim. Jedna z dwóch w mieście od lat odnotowywanych w rankingu liceów ogólnokształcących miesięcznika „Perspektywy”[4][5][6].

I LO im. J. Dąbrowskiego
liceum ogólnokształcące
Ilustracja
Meden agan (wszystko w miarę)[1]
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Miejscowość Tomaszów Mazowiecki
Adres ul. Mościckiego 22/24
97-200 Tomaszów Mazowiecki
Data założenia 1903
Patron Jarosław Dąbrowski
Liczba uczniów 684[2]
Liczba nauczycieli 35[3]
Dyrektor Ewa Męcina
Wicedyrektorzy Anna Dudek
Położenie na mapie Tomaszowa Mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna Tomaszowa Mazowieckiego
I LO im. J. Dąbrowskiego
I LO im. J. Dąbrowskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
I LO im. J. Dąbrowskiego
I LO im. J. Dąbrowskiego
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
I LO im. J. Dąbrowskiego
I LO im. J. Dąbrowskiego
Położenie na mapie powiatu tomaszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tomaszowskiego
I LO im. J. Dąbrowskiego
I LO im. J. Dąbrowskiego
Ziemia51°31′48,349″N 20°00′54,040″E/51,530097 20,015011
Strona internetowa
Herb I LO, jego zminiaturyzowaną formę noszą licealistki i licealiści w klapie mundurka
Sala gimnastyczna
Stołówka szkolna
Boiska za szkołą

HistoriaEdytuj

W 1903 roku została otworzona pierwsza szkoła średnia w Tomaszowie. Składała się z siedmiu klas i nosiła nazwę Szkoły Handlowej Stowarzyszonych Kupców Handlowych. Budowa głównego budynku została sfinansowana przez tomaszowskich fabrykantów z rodzin:

Do strajku szkolnego w 1905 roku byli oni głównymi darczyńcami szkoły.

Po inauguracji utworzona została Rada Opiekuńcza Szkoły. Pierwszym jej prezesem został dr Jan Rode. Szkoła do 1905 roku posiadała dotację państwową. Warunkiem jej przyznania było utrzymanie języka rosyjskiego jako wykładowego. Również pierwszym dyrektorem szkoły został Rosjanin - J. Dobrowolski.

Strajk szkolny przeciwko rusyfikacjiEdytuj

Zaledwie dwa lata po utworzeniu szkoły doszło w niej do strajku. Zainicjował go uczeń Lucjan Szuster. Młodzież protestowała przeciwko językowi rosyjskiemu jako językowi wykładanemu. Postulowała również wprowadzenie do programu nauczania historii Polski i zniesienie dozoru policyjnego nad młodzieżą. Z pomocą uczniom pospieszył konserwatywny działacz katolicki - Juliusz hrabia Ostrowski - potomek założycieli miasta. Zadeklarował władzom oświatowym, że wpłaci 2 tysiące rubli w srebrze, jeśli wydadzą zgodę na wprowadzenie języka polskiego.[7] Władze ugięły się pod presją społeczeństwa i wprowadzono do szkół język polski jako główny. Szkoła straciła jednak dotacje państwową. Po falach strajków z 1905 roku zmieniono również dyrektora - pierwszym polskim dyrektorem został Ludwik Kowalczewski. Po wprowadzeniu języka polskiego jako wykładanego, oraz wymianie dyrekcji na polską - część darczyńców wycofała się ze sprawowania opieki nad szkołą. Zaczęła się ona borykać z trudnościami finansowymi. W 1912 zrezygnowano z koedukacyjnych klas tworząc jedynie klasy żeńskie.

U progu niepodległościEdytuj

 
Tablica upamiętniająca uczniów poległych w I wojnie światowej i wojnie z Rosją z 1919 roku

W roku szkolnym 1914/1915, w roku wybuchu I wojny światowej, szkoła nie została otworzona, ponieważ było zbyt mało uczniów. Na krótko budynek szkolny został przekształcony na szpital. Szkołę udało się uruchomić się w rok później. W 1917 zmieniono ją w ośmioklasowe Gimnazjum Filologiczne. Od 1922 dyrektorem został Adam Pawłowski, który tę funkcję pełnił do wybuchu II wojny światowej. W 1922 roku została przekształcona na Gimnazjum Humanistyczne Stowarzyszenia Kupców. W 1937 uzyskano koncesję na prowadzenie Liceum Ogólnokształcącego – humanistycznego i matematyczno-fizycznego.

Podczas II wojny światowejEdytuj

 
Tablica pamiątkowa przed liceum, upamiętniająca część inteligencji tomaszowskiej (w tym nauczycieli szkoły), wymordowanych przez Niemców między 1939 a 1945 rokiem

Po wybuchu II wojny światowej profesorowie szkoły prowadzili tajne nauczanie. W 1940 został aresztowany wraz z rodziną dyrektor Adam Pawłowski. Zginął w 1942 roku zamordowany przez Niemców w obozie Dachau. W Dachau Niemcy zamordowali także profesora Leona May'a.

Po wojnieEdytuj

Tomaszów Mazowiecki został zajęty przez Armię Czerwoną 18 stycznia 1945 roku[8] A już 21 lutego 1945 roku dyrektor Antoni Jargocki powołał pierwszą jawną radę pedagogiczną. 27 czerwca 1945 roku rozdano pierwsze siedemnaście świadectw dojrzałości licealistom których edukacja odbywała się jeszcze podczas tajnego nauczania.

W 1972 roku utworzono klasy o profilu sportowym, a w 1977 roku szkoła wzbogaciła się o salę gimnastyczną.

W 2013 roku szkoła uroczyście obchodziła 110 lat istnienia[9][10][11].

Nazwy szkoły od 1903Edytuj

  • 1903–1914 – Siedmioklasowa Szkoła Handlowa w Tomaszowie Rawskim
  • 1914–1917 – Szkoła Handlowa Stowarzyszenia Kupców w Tomaszowie Rawskim
  • 1917–1922 – Ośmioklasowe Koedukacyjne Gimnazjum Filologiczne Stowarzyszenia Kupców w Tomaszowie Rawskim
  • 1923–1924 – Ośmioklasowe Humanistyczne Koedukacyjne Gimnazjum Stowarzyszenia Kupców w Tomaszowie Mazowieckim
  • 1924–1933 – Gimnazjum Humanistyczne Stowarzyszenia Kupców w Tomaszowie Mazowieckim
  • 1933–1939 – Gimnazjum i Liceum Humanistyczne Stowarzyszenia Szkolnego w Tomaszowie Mazowieckim
  • 1940–1944 – Konspiracyjne Gimnazjum i Liceum Humanistyczne w Tomaszowie Mazowieckim (tajne nauczanie)
  • 1945–1948 – I Państwowe Koedukacyjne Gimnazjum i Liceum
  • 1948–1950 – I Państwowe Gimnazjum Koedukacyjne
  • 1950–1972 – I Liceum Ogólnokształcące
  • 1972 – I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego

RankingEdytuj

Ogólnopolski Ranking Liceów Ogólnokształcących „Perspektyw[12][13][14][15][16][17][18][19]
Rok 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
Województwo łódzkie 33 29 38 30 22 34 37 31
Polska 424 398 459 364 252 381 468 433

Profile kształceniaEdytuj

  • Newton” - matematyka, fizyka, informatyka (przedmioty z rozszerzonym programem nauczania)
  • Erasmus” - język polski, język angielski, język niemiecki
  • Darwin” - biologia, chemia, język angielski / język niemiecki
  • Seneka” - WOS, geografia, język angielski / język niemiecki
  • Gates” - matematyka, geografia, język angielski / jęz.niemiecki[20]

W każdej klasie jeden język obcy nauczany jest na poziomie rozszerzonym, a drugi na poziomie podstawowym.

OsiągnięciaEdytuj

Każdego roku wielu uczniów bierze udział w olimpiadach przedmiotowych i konkursach. Niemal każdego roku wśród licealistek i licealistów ILO jest również stypendysta lub stypendystka Prezesa Rady Ministrów.

  • II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Matematycznym „Preteksty”[21];
  • III miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Ekologicznym „Eko-planeta”;
  • III miejsce w konkursie „Konstytucja Rzeczpospolitej, moja Konstytucja”;
  • I i II miejsce w konkursie informatycznym „Moja strona www” organizowanym przez WSG w Bydgoszczy;
  • II miejsce w konkursie na najlepszy uczniowski program komputerowy organizowanym przez WCKZ i PN w Łodzi;
  • II miejsce w konkursie „Grafkom 2008” w kategorii grafiki komputerowej organizowanym przez MDK w Bydgoszczy;
  • X miejsce w V edycji dyktanda z języka angielskiego organizowanego przez WSHE w Łodzi;
  • I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Literackim „O literacki laur Arbuza” w kategorii poezji;
  • V miejsce w V edycji Ogólnopolskiego Konkursu Wiedzy o Niemczech i Języku Niemieckim „Niemcy bez tajemnic”;
  • I miejsce w Ogólnopolskim Finale konkursu marynistycznego w kategorii „Wiedza o Pomorzu Zachodnim” na szczeblu województwa;
  • II miejsce w Ogólnopolskim Finale konkursu marynistycznego w kategorii „Wiedza o Morzu”;
  • III miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Prawniczym „Ile praw, ile obowiązków, ile wolności dla małolatów”;
  • „Szkoła roku 2018” w powiecie tomaszowskim, w plebiscycie organizowanym przez „Dziennik Łódzki[22]
  • Finalista Ogólnopolskiego Konkursu Wiedzy o Podatkach[23];

Wśród uczniów szkoły są także:

  • stypendyści projektu „Łódzki Regionalny Program Wspierania Młodzieży Szczególnie Uzdolnionej” współfinansowanego przez Unię Europejską;
  • reprezentantka województwa na II Kongresie „Młodych Matematyków Polskich”;
  • finaliści Olimpiady Naukowej „Cyberindeks”;
  • zwycięzca III edycji Ogólnopolskiego Konkursu Informatycznego „Mapa zabytków sakralnych Polski" organizowanego przez Regionalne Centrum Innowacji Microsoft w Lublinie;
  • finalista XXXI ogólnopolskiego turnieju recytatorskiego literatury regionalnej;
  • laureatka nagrody Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie za scenariusz i reżyserię spektaklu „Stres”, który otrzymał Złotą Maskę na Tomaszowskich Teatraliach;
  • Finalista III Wojewódzkiego Konkursu Matematycznego im. prof. Włodzimierza Krysickiego, organizowanego przez Politechnikę Łódzką;
  • złoci medaliści Mistrzostw Polski Szkół w E-Sporcie[24];
  • laureat stypendium naukowego III stopnia Marszałka Województwa Łódzkiego Grzegorza Schreibera[25]
  • brązowa medalistka podczas Pucharu Świata w łyżwiarstwie szybkim we włoskim Collalbo - Aleksandra Kapruziak, wcześniej wielokrotna złota medalistka Mistrzostw Polski Juniorów. Uczestniczka olimpiady młodzieży w Innsbrucku w 2012 roku[26][27][28]. W 2015 roku jeszcze jako licealistka, Kapruziak została najpopularniejszym sportowcem w plebiscycie portalu NaszTomaszów.pl[29].

Krzyż Pro Mari Nostro. 10 lutego 2010 roku odbyły się w Pucku obchody 90. rocznicy zaślubin Polski z morzem. Podczas uroczystości I Liceum w Tomaszowie zostało uhonorowane Krzyżem Pro Mari Nostro. Wyróżnienie szkoła otrzymała z rąk Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego na wniosek Kapituły Wyróżnień Zarządu Głównego Ligi Morskiej i Rzecznej w „dowód uznania i szacunku za wspólne dzieło na rzecz Polski Morskiej”. Przy szkole działa Szkolne Koło LMiR, prowadzone przez historyka i żeglarza - Wojciecha Małagockiego[30][31].

Współpraca międzynarodowaEdytuj

Wymiana młodzieży z IzraelemEdytuj

Liceum uczestniczy w programie obejmującym wymianę młodzieży z izraelskim Petah Tykva[32][33][34][35]. W 2011 roku szkołę odwiedził były amabasador Izraela w Polsce, profesor Szewach Weiss[36][37][38].

Doskonalenie zawodowe nauczycieli za granicąEdytuj

W ramach programu Erasmus+ nauczyciele I LO uczestniczą w wyjazdach studyjnych w Niemczech, Irlandii i Wielkiej Brytanii[39][40].

Korpus PokojuEdytuj

W latach dziewięćdziesiątych oprócz polskich nauczycielek, języka angielskiego w I LO uczyły również lektorki z Wielkiej Brytanii. Ich pobyt w Tomaszowie obywał się ramach programu Korpusu Pokoju[41][42] Zajęcia z native speakerami w I LO odbywały się podczas niektórych godzin lekcyjnych oraz podczas bezpłatnych, grupowych konwersacji po lekcjach. Współpraca przebiegała na tyle dobrze, że szkoła zorganizowała wówczas kilka wycieczek do Anglii na zaproszenie wolontariuszek Korpusu. Podczas wakacji młodzież mieszkała w angielskich szkołach i w domach brytyjskich rodzin.

Łączy nas EuropaEdytuj

Od 2019 roku uczniowie liceum biorą udział w programie „Łączy nas Europa” w ramach którego zorganizowano dotychczas spotkania z młodzieżą z Czech[43].

Ogólnopolskie projekty realizowane przez szkołęEdytuj

 
Licealistki ILO w 2019 roku
  • Program Leonardo Da Vinci pt. „Nowe trendy w zakresie wykorzystania mediów na rynku niemieckim” realizowany w ramach projektu „Uczenie się przez całe życie”
  • Projekt „Me, my school, my town, my region” – realizowany w ramach programu „Uczenie się przez całe życie” na platformie internetowej e-Twinning
  • Projekt e-Pogotowie Matematyczne współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
  • Porozumienie o współpracy przy projekcie „Enter Your Future” z organizacją pożytku publicznego AIESEC Polska
  • Konkurs Piosenki Rosyjskiej[44]
  • „Zdolny uczeń, świetny student” (we współpracy z Uniwersytetem Łódzkim)[45]
  • „Młodzieżowy Parlament Europejski” - wizyty studyjne w instytucjach Unii Europejskiej[46]
  • „Sadzimy las pełen energii” (we współpracy z Polską Grupą Energetyczną)[47]
  • Memoriał szachowy im. Jana Wijaczki[48]
  • Akademickie Targi Edukacyjne (w 2019 roku na terenie I LO, z udziałem 18 uczelni z Warszawy, Łodzi, Poznania, Kielc i Tomaszowa Mazowieckiego)[49]
  • Szkolne Koło Ligi Morskiej i Rzecznej[50]
  • Szkolne Koło Polskiego Czerwonego Krzyża[51]
  • Festiwal Nauki[52]
  • „Kompetencje XXI wieku” wraz z Wydziałem Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego[53]

Współpraca ze światem akademickimEdytuj

Uniwersytet Łódzki i PolitechnikaEdytuj

Szkoła ma podpisane porozumienie z Uniwersytetem Łódzkim oraz z Wydziałem Fizyki Technicznej, Informatyki i Matematyki Politechniki Łódzkiej, dzięki którym uczniowie klas matematyczno-informatycznych są objęci patronatem tych uczelni.

Uniwersytet im A.Mickiewicza w PoznaniuEdytuj

I LO jest również jedną ze szkół partnerskich Wydziału Anglistyki[54] i Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych[55] Uniwersytetu im.A.Mickiewicza w Poznaniu.

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w WarszawieEdytuj

Szkoła blisko współpracuje również z Wydziałem Nauk Ekonomicznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie[56][57].

Dyrektorzy i dyrektorki szkołyEdytuj

  • 1903– 1905 – J.P. Dobrowolski
  • 1905–1906 – Ludwik Kowalczewski
  • 1906–1908 – Paweł Byczkowski
  • 1908–1910 – Zawadzki (imię nieznane)
  • 1910–1914 – Eugeniusz Kiernożycki, Rada Opiekuńcza,
  • 1914–1916 – Paweł Byczkowski
  • 1916–1919 – Michał Pokrzywnicki
  • 1919–1922 – Wacław Antosiewicz
  • 1922–1939 – Adam Pawłowski
  • 1939 – Maksymilian Lembke (podczas okupacji szkoła działała od października do grudnia)
  • 1939–1945 – Tadeusz Grębecki (tajne nauczanie)
  • 1945–1948 – Antoni Jargocki
  • 1948–1951 – Zdzisław Sosnowski
  • 1951–1953 – Józef Ceglarz
  • 1953 – Zofia Grębecka
  • 1953–1954 – Stefania Zabiegała
  • 1954–1959 – Ryszard Rudolf
  • 1959–1967 – Zdzisław Piotrowski
  • 1967–1970 – Helena Świtkowska
  • 1970–1976 – Antoni Kozik
  • 1976–1989 – Tadeusz Kawka
  • 1989–1994 – Zbigniew Knap
  • 1994–1995 – p.o. dyr. Janina Glinka
  • 1995–2006 – Marek Hertel
  • od roku 2006 – Ewa Męcina

Znani uczniowie i absolwenciEdytuj

 
Tomaszów Mazowiecki, tabliczka upamiętniająca statystyka Ludwika Landaua
 
Pomnik Oskara Langego przed Uniwersytetem Ekonomicznym we Wrocławiu, przez wiele lat Lange był patronem całej uczelni
 
Janusz Bylczyński (po prawej) ze Stanisławem Mikulskim na planie fimu „Ostatni świadek” (1969)
 
Tabliczka upamiętniająca matematyka Anzelma Iwanika przed aulą jego imienia w filii Uniwersytetu Łódzkiego w Tomaszowie Mazowieckim

Zobacz równieżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Nasza kochana 100-letnia buda. zbiorowa praca absolwentów I Liceum Ogólnokształcącego w Tomaszowie Mazowieckim, Tomaszów Mazowiecki 2003, ​ISBN 83-919659-0-2
  • Tadeusz Kawka, Szkoła, która przeszła do historii. Encyklopedyczny słownik znanych absolwentów, nauczycieli i rodziców uczniów I Liceum Ogólnokształcącego w Tomaszowie Mazowieckim 1901-2001, Tomaszów Mazowiecki 2001, ​ISBN 83-910695-1-6​.
  • Tadeusz Kawka, Leksykon I Liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim 1903-1998. Sławni absolwenci, nauczyciele i rodziców uczniów szkoły, Tomaszów Mazowiecki: [Tadeusz Kawka], 1998, ISBN 83-910695-0-8, OCLC 751411631.
  • Tadeusz Kawka, I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, Tomaszów Mazowiecki 1977.
  • Tadeusz Kawka, Zarys historii I Liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim 1903-1980, Tomaszów Mazowiecki 1980.
  • Tadeusz Kawka, I Liceum Ogólnokształcące im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim (1903-1993), Tomaszów Mazowiecki 1993
  • Maria K. Leszczyńska, Nauczyciele Tomaszowa Mazowieckiego w tajnym nauczaniu, Tomaszów Mazowiecki 2005.
  • Barbara Wachowska, Z dziejów I Liceum Ogólnokształcącego w Tomaszowie Mazowieckim (1903-1983), „Rocznik Łódzki” 35, 1985, s. 69-84.

PrzypisyEdytuj

  1. Wikom, Herb, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-10-21] (pol.).
  2. Wikom, O szkole, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-10-21] (pol.).
  3. Wikom, O szkole, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  4. Rankingi Wojewódzkie - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-05-21] (pol.).
  5. Ranking Liceów Ogólnokształcących 2018 - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-05-21] (pol.).
  6. Ranking Liceów 2016 - łódzkie - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-05-21] (pol.).
  7. Krzysztof Chrzanowski, Jedynka na piątkę, „Gazeta Wyborcza”, 5 stycznia 1999 [dostęp 2019-06-24].
  8. Andrzej Kobalczyk, Wyzwolenie Tomaszowa Mazowieckiego 18 stycznia 1945 roku, Nasz Tomaszów, 18 stycznia 2019 [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  9. Jubileusz I LO w Tomaszowie: Szkoła świętowała 110-lecie, Nasze Miasto, Polska Press, http://tomaszowmazowiecki.naszemiasto.pl/artykul/jubileusz-i-lo-w-tomaszowie-szkola-swietowala-110-lecie,2012594,artgal,t,id,tm.html
  10. Obchody 110-lecia istnienia I LO w Tomaszowie Mazowieckim, Powiat Tomaszowski, http://www.powiat-tomaszowski.pl/aktualnosci/obchody-110-lecia-istnienia-i-lo-w-tomaszowie-mazowieckim.html
  11. Jubileusz 110- lecia I Liceum, Strona I LO w Tomaszowie Mazowieckim, http://www.1lo-tomaszow.com.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=500:jubileusz110-leciailiceum&catid=2&Itemid=101&lang=pl
  12. Przemysław Siwiński, Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  13. Rankingi Wojewódzkie - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  14. Ranking Liceów 2014 - woj. łódzkie - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  15. Partner Rankingu Liceów woj. łódzkiego - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  16. Ranking Liceów 2016 - łódzkie - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  17. Ranking Liceów 2017 - łódzkie - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  18. Ranking Liceów 2018 - łódzkie - Portal edukacyjny Perspektywy, www.perspektywy.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  19. Ranking Liceów Perspektywy 2019, licea.perspektywy.pl [dostęp 2019-01-10] (pol.).
  20. Wikom, Oferta, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  21. matpret.pl - Matematyczne Preteksty, www.matpret.pl [dostęp 2019-06-24].
  22. Wikom, Nasza szkoła pierwsza w plebiscycie ,,Szkoła Roku 2018", ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-10] (pol.).
  23. :: Krajowa Izba Doradców Podatkowych Oddział Łódzki :: KIDP :: - Czwarty Łódzki Konkurs Wiedzy o Podatkach, www.lodzki.kidp.pl [dostęp 2019-06-24].
  24. Uczniowie I LO złotymi medalistami Mistrzostw Polski Szkół w E-Sporcie, www.tomaszow-maz.pl [dostęp 2018-06-19] (pol.).
  25. Wikom, Mamy stypendystę!, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-10] (pol.).
  26. Redakcja, Tomaszowianka Aleksandra Kapruziak na podium w Pucharze Świata we Włoszech, Tomaszów Mazowiecki Nasze Miasto, 19 stycznia 2015 [dostęp 2019-10-21] (pol.).
  27. Redakcja, Tomaszowianka Aleksandra Kapruziak na podium w Pucharze Świata we Włoszech, Tomaszów Mazowiecki Nasze Miasto, 19 stycznia 2015 [dostęp 2019-10-20] (pol.).
  28. Redakcja, Ola Kapruziak jedzie na olimpiadę młodzieży do Innsbrucku, Tomaszów Mazowiecki Nasze Miasto, 13 stycznia 2012 [dostęp 2019-10-21] (pol.).
  29. Aleksandra Kapruziak: Moje stypendium wynosi 300zł, Nasz Tomaszów, 6 marca 2015 [dostęp 2019-10-20] (pol.).
  30. 98. rocznica zaślubin Polski z morzem, „oficynamorska.pl” [dostęp 2018-06-20] (pol.).
  31. K. Hoffmann, Zaślubiny Polski z Morzem. W Pucku świętowano 98. rocznicę [zdjęcia, wideo], „Dziennikbaltycki.pl” [dostęp 2018-06-20] (pol.).
  32. Administrator, Wizyta gości z Izraela w I Liceum w ramach Programu Twin Schools - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-19] (pol.).
  33. Trol InterMedia, Program Twins Schools spotkanie Polska - Izrael w I LO oraz odwiedziny w Starostwie Powiatowym - Galeria - Powiat Tomaszowski, www.powiat-tomaszowski.pl [dostęp 2018-06-19] (pol.).
  34. Beata Dobrzyńska, Młodzież z Izraela w I Liceum Ogólnokształcącym w Tomaszowie [ZDJĘCIA], „tomaszowmazowiecki.naszemiasto.pl”, 11 października 2015 [dostęp 2018-06-19] (pol.).
  35. Administrator, I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-19] (pol.).
  36. Marek Obszarny, Zapaliliśmy małe pozytywne ognisko, czyli z Szewachem Weissem o wizycie w Tomaszowie, „tomaszowmazowiecki.naszemiasto.pl”, 18 czerwca 2011 [dostęp 2018-06-20] (pol.).
  37. TOP - Tygodnik Opoczyński - przegląd artykułu, www.opoczno-top.pl [dostęp 2018-06-20].
  38. TIT - Tomaszowski Informator Tygodniowy - przegląd artykułu, www.tomaszow-tit.pl [dostęp 2018-06-20].
  39. Administrator, Erasmus+ - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-19] (pol.).
  40. Tomaszów Mazowiecki: Nauczyciele z ILO doskonalą się za granicą, „NaszTomaszow.pl” [dostęp 2018-06-19] (pol.).
  41. Map with destinations of volunteers | Amerykański Korpus Pokoju w Polsce, korpus.karta.org.pl [dostęp 2018-06-20] (ang.).
  42. Miejscowości, w których pracowali wolontariusze Korpusu Pokoju: 4 czerwca 1989 Lipiec 1989 wrzesień Lutego 1990 Marzec 1990 czerwiec PDF, docplayer.pl [dostęp 2018-06-20].
  43. Wikom, Witamy gości z Czech!, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-14] (pol.).
  44. Wikom, Konkurs Piosenki Rosyjskiej, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  45. Wikom, Podsumowanie projektu "ZDOLNY UCZEŃ ŚWIETNY STUDENT", ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  46. Wikom, Młodzieżowy Parlament Europejski, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  47. Wikom, Sadzimy las pełen energii, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  48. 63 szachistów w XVIII Memoriale Jana Wijaczki, Nasz Tomaszów, 12 kwietnia 2016 [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  49. Wikom, Akademickie Targi Edukacyjne, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  50. Ślubowali w Kołobrzegu, Nasz Tomaszów, 23 marca 2016 [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  51. Wyróżnienia dla krwiodawców w I LO, Nasz Tomaszów, 9 maja 2017 [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  52. Wikom, IX Festiwal Nauki w I Liceum, ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-06-14] (pol.).
  53. Wikom, Projekt ,,Kompetencje XXI wieku", ILO im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim [dostęp 2019-10-20] (pol.).
  54. I LO w Tomaszowie Mazowieckim na IFA | Wydział Anglistyki UAM :: AMU Faculty of English, wa.amu.edu.pl [dostęp 2018-06-24].
  55. Szkoły partnerskie | Oferta dla Szkół - Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstaw UAM, web.archive.org, 25 czerwca 2018 [dostęp 2019-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-25].
  56. Wizyta WNE w Liceum Ogólnokształcącym im. J. Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim – Akademia Przedsiębiorczości, akademiaprzedsiebiorczosci.sggw.pl [dostęp 2018-06-25] (ang.).
  57. Administrator, Finał Akademii Przedsiębiorczości i Dni SGGW - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  58. Krzysztof Chrzanowski, Jedynka na piątkę, „Gazeta Wyborcza”, 5 stycznia 1999 [dostęp 2019-06-24].
  59. a, Profesor Paweł Chmielewski (1946?2013) | Kronika UŁ, kronika.uni.lodz.pl [dostęp 2018-06-25].
  60. Barbara Wandelt, Wydział Chemiczny, Politechnika Łódzka [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  61. Frazik Józef Tomasz - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2018-06-24] (pol.).
  62. Administrator, Nasi wybitni absolwenci - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-24] (pol.).
  63. Jan Gajda - Studenci, pracownicy - USOSweb, usosweb.uni.lodz.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  64. Skład, web.archive.org, 25 czerwca 2018 [dostęp 2019-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-25].
  65. Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Posiedzenie Komitetu Statystyki i Ekonometrii PAN, „Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach” [dostęp 2018-06-25] (ang.).
  66. Z Systems, Galwas Bogdan Andrzej / G.. / Nauczyciele akademiccy WEiTI (1951-2011) / Pracownicy / Wydział / WEITI - Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej, www.elka.pw.edu.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  67. Wacław Struk, production, repo.bg.pw.edu.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  68. Redakcja, Tomaszowianka Aleksandra Kapruziak na podium w Pucharze Świata we Włoszech, Tomaszów Mazowiecki Nasze Miasto, 19 stycznia 2015 [dostęp 2019-09-09] (pol.).
  69. Spotkanie z Aleksandrą Kapruziak, Pracownie Orange, 28 kwietnia 2013 [dostęp 2019-09-09] (pol.).
  70. „Przegląd Sportowy” [dostęp 2019-09-09].
  71. Ola Kapruziak: Mistrzostwa na Stegnach to najważniejsza impreza! - wideo - Polsat Sport.
  72. Tomaszowianka wiceprezydentką Łodzi, Nasz Tomaszów, 4 listopada 2019 [dostęp 2019-11-04] (pol.).
  73. ..:: zespol akrobacyjny orlik, orlik team, polish air force aerobatic team orlik :: Piloci zespołu ::.., orlik.wp.mil.pl [dostęp 2019-06-24].
  74. Zespół Akrobacyjny Orlik, radom.wyborcza.pl [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  75. Sebastian Pawlik - bohater drugiego planu. Kandydat na trenera roku, Polsat Sport [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  76. Wirtualna Polska Media, Sebastian Pawlik - trener wschodzących gwiazd polskiej siatkówki. "Mają wszystko, żeby być na topie" - WP SportoweFakty, sportowefakty.wp.pl, 26 grudnia 2015 [dostęp 2019-06-24] (pol.).
  77. Katedra_Oświecenia_i_Literatury_Stosowanej_UŁ, www.klito.uni.lodz.pl [dostęp 2018-06-25].
  78. Katedra_Oświecenia_i_Literatury_Stosowanej_UŁ, klito.uni.lodz.pl [dostęp 2018-06-25].
  79. Administrator, Nasi wybitni absolwenci - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  80. Redakcja, Były trener reprezentacji Polski Andrea Anastasi i tomaszowski dziennikarz Kamil Składowski promowali wspólnie napisaną książkę (FOTO), Tomaszów Mazowiecki Nasze Miasto, 19 września 2019 [dostęp 2019-09-19] (pol.).
  81. PLS, www.pls.pl [dostęp 2019-06-24].
  82. Paweł Zagumny w nowej roli. Mistrz świata prezesem Polskiej Ligi Siatkówki, PolskieRadio24.pl [dostęp 2019-06-24].
  83. Tomaszowski Informator Tygodniowy, pajpress.com.pl [dostęp 2019-06-14].
  84. "Bracia Stępniewscy po stu latach" - Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim, www.piotrkow-tryb.ap.gov.pl [dostęp 2019-06-14].
  85. Paweł Nowicki, J. Szmidt, Krzysztof, www.swps.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  86. Krzysztof Szmidt - Studenci, pracownicy - USOSweb, usosweb.uni.lodz.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  87. Administrator, Nasi wybitni absolwenci - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  88. Neonila Szeszenia-Dabrowska | Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź | Department of Environmental Epidemiology, ResearchGate [dostęp 2018-06-25] (ang.).
  89. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health - Articles by Neonila Szeszenia-Dąbrowska, ijomeh.eu [dostęp 2018-06-25] (ang.).
  90. Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera :: Dane o zapadalności, www.imp.lodz.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  91. Medycyna Pracy - Artykuły autora Neonila Szeszenia-Dąbrowska, medpr.imp.lodz.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  92. Administrator, Nasi wybitni absolwenci - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  93. dr W. Świątkowska - Katedra Performatyki na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, www.performatyka.polonistyka.uj.edu.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  94. Tomaszów Mazowiecki: "Emdek" mój drugi dom, „NaszTomaszow.pl” [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  95. Wanda Świątkowska | grotowski.net, www.grotowski.net [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  96. Wanda Świątkowska - Studenci, pracownicy - Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, www.usosweb.uj.edu.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  97. Administrator, Nasi wybitni absolwenci - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).
  98. Encyklopedia - Puszcza Białowieska, www.encyklopedia.puszcza-bialowieska.eu [dostęp 2018-06-25].
  99. Administrator, Nasi wybitni absolwenci - I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, www.1lo-tomaszow.com.pl [dostęp 2018-06-25] (pol.).