Kwisa (niem. Queis) – rzeka w południowo-zachodniej Polsce, płynie przez województwo dolnośląskie i lubuskie, lewy (najdłuższy) dopływ Bobru, długość 126,8 km, powierzchnia zlewni 1026 km² (z czego na terenie kraju 994,9 km²), źródła na wysokości ok. 1020 m n.p.m., ujście – ok. 110 m n.p.m.

Kwisa
Ilustracja
Kwisa w Ławszowej
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Rzeka
Długość 126,8 km
Powierzchnia zlewni

1026 km²

Źródło
Miejsce Góry Izerskie,
Izerskie Garby
Wysokość

1020 m n.p.m.

Współrzędne

50°51′07,9″N 15°24′09,0″E/50,852200 15,402500

Ujście
Recypient

Bóbr

Miejsce okolice Żelisławia
Wysokość

110 m n.p.m.

Współrzędne

51°34′32,9″N 15°23′39,1″E/51,575800 15,394200

Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast po lewej znajduje się punkt z opisem „ujście”
Kwisa na wysokości Gryfowa Śląskiego

Płynie przez Pogórze Izerskie i kompleks leśny Borów Dolnośląskich. Zasila Bóbr w okolicach Żagania. Od Świętoszowa na 5,5 km odcinku stanowi granicę między województwami dolnośląskim i lubuskim.

OpisEdytuj

Wypływa z północnych zboczy Izerskich Garbów (Wysoki Grzbiet Gór Izerskich). Płynie głęboko wciętą doliną pomiędzy Wysokim Grzbietem a Grzbietem Kamienickim na północny zachód. W Świeradowie skręca na północny wschód (NNE). W KrobicyOrłowicach opuszcza Góry Izerskie, nie zmieniając kierunku. Płynie przez Pogórze Izerskie. W Gryfowie Śląskim skręca na zachód, a w Leśnej na północ z lekkim odchyleniem ku wschodowi (NNE). W głębokiej, wąskiej i krętej dolinie między Gryfowem a Leśną wybudowano dwie zapory i utworzono malownicze jeziora. Za Nowogrodźcem skręca na północ i wpływa na Nizinę Śląsko-Łużycką. W jej obrębie płynie przez Bory Dolnośląskie, a następnie przez Równinę Szprotawską. w obrębie której wpada do Bobru[1].

DopływyEdytuj

Najważniejszymi dopływami są[2][1][3]:

MiejscowościEdytuj

Ważniejsze miejscowości leżące nad Kwisą: Świeradów-Zdrój, Mirsk, Gryfów Śląski, Leśna, Lubań i Nowogrodziec.

 
Mapa Górnych Łużyc z 1635 roku z rzeką graniczną Kwisą

HistoriaEdytuj

Od połowy XIII wieku (1241), po klęsce Polaków z Mongołami w bitwie pod Legnicą, stanowi historyczną, zachodnią granicę Dolnego Śląska, a dawniej również Polski. Wówczas granica Milska przesunięta została z zachodniego wododziału Nysy Łużyckiej na zachodni wododział Kwisy lub na samą Kwisę. Błędnie na mapach Polski z czasów Mieszka I granica Milska rysowana jest na Kwisie. Wówczas granica wschodnia Milska przebiegała zachodnim wododziałem Nysy Łużyckiej. Przyjmuje się, że leżące na zachód od Kwisy tereny aktualnie należą już do Łużyc Górnych.[potrzebny przypis]

Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku w rzece żyły małże perłoródki, z których pozyskiwano perły. Muszle wykorzystywano do przyrządzania leczniczego proszku. Z powodu zanieczyszczenia po 1945 roku małże były spotykane coraz rzadziej, wreszcie wymarły[4].

Po włączeniu rzeki w granice Polski w 1945 przez krótki czas używano równolegle nazwy Gwizd[5].

Jeziora zaporoweEdytuj

W początkach XX wieku powstały na niej dwa sztuczne zbiorniki retencyjne: Jezioro Złotnickie i Jezioro Leśniańskie.

InfrastrukturaEdytuj

Nad rzeką (jako nad jedną z niewielu rzek w kraju) prowadzą dwie autostrady: A4 i A18.

Przez Kwisę przerzuconych jest 7 mostów kolejowych:

Miejscowość Linia kolejowa Rok otwarcia
Orłowice Świeradów – Mirsk (nieczynna) 1909[6]
Mirsk Gryfów Śląski – Mirsk (nieczynna) 1884[7]
Kościelniki Dolne Leśna – Lubań 1896[8]
Lubań Wrocław Świebodzki – Zgorzelec
Nowogrodziec Jelenia Góra – Żagań 1904[9]
Zebrzydowa/Kierżno Miłkowice – Jasień 1846[10]
Żelisław Wrocław Muchobór – Gubinek 1875[11]

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj