Otwórz menu główne

Nikołaj Bułganin

wojskowy i polityk radziecki

Nikołaj Aleksandrowicz Bułganin ros. Николай Александрович Булганин (ur. 11 czerwca 1895 w Niżnym Nowgorodzie, zm. 24 lutego 1975 w Moskwie) – radziecki wojskowy, działacz partyjny i polityk, uczestnik rewolucji październikowej, marszałek Związku Radzieckiego (26 listopada 1958 zdegradowany do stopnia generała pułkownika), minister sił zbrojnych ZSRR (1947–1949), minister obrony ZSRR (1953–1955), prezes Banku Państwowego ZSRR (1938–1940), członek Komitetu Centralnego KPZR i Biura Politycznego KC KPZR, premier RFSRR (1937–1938), wicepremier (1938–1940) i premier ZSRR (1955–1958).

Nikołaj Aleksandrowicz Bułganin
Николай Александрович Булганин
Ilustracja
Nikołaj Bułganin
generał-pułkownik generał-pułkownik
Data i miejsce urodzenia 11 czerwca 1895
Niżny Nowogród, gubernia niżnonowogrodzka, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 24 lutego 1975
Moskwa, Rosyjska FSRR, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 19171960
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska minister obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji
Późniejsza praca polityk
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Pracy Socjalistycznej
Order LeninaOrder LeninaOrder Czerwonego SztandaruOrder Czerwonego SztandaruOrder Suworowa I klasy (ZSRR)Order Suworowa II klasy (ZSRR)Order Kutuzowa I klasy (ZSRR)Order Kutuzowa I klasy (ZSRR)Order Czerwonej GwiazdyOrder Czerwonej GwiazdyMedal 100-lecia urodzin LeninaMedal „Za Obronę Moskwy”Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945”Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945Medal za Zwycięstwo nad Japonią30 years saf rib.png40 years saf rib.png50 years saf rib.pngMedal 800-lecia Moskwy
Krzyż Wielki Orderu Virtuti MilitariOrder Krzyża Grunwaldu I klasy
Nikołaj Bułganin
Ilustracja
Nikołaj Bułganin (1955)
Data i miejsce urodzenia 30 maja 1895
Niżny Nowogród
Data i miejsce śmierci 24 lutego 1975
Moskwa
Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych RFSRR
Okres od 22 lipca 1937
do 17 września 1938
Przynależność polityczna Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików)
Poprzednik Daniił Sulimow
Następca Wasilij Wachruszew
Przewodniczący Rady Ministrów ZSRR
Okres od 8 lutego 1955
do 27 marca 1958
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Poprzednik Gieorgij Malenkow
Następca Nikita Chruszczow
Przewodniczący Zarządu Państwowego Banku Związku Radzieckiego
Okres od 2 października 1938
do 17 kwietnia 1940
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Poprzednik Aleksiej Griczmanow
Następca Nikołaj Sokołow
Okres od 12 października 1940
do 23 maja 1945
Poprzednik Nikołaj Sokołow
Następca Jakow Golew
Okres od 31 marca 1958
do 15 sierpnia 1958
Poprzednik Wasilij Popow
Następca Aleksandr Korowuszkin
Minister sił zbrojnych Związku Radzieckiego
Okres od 3 marca 1947
do 24 marca 1949
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Poprzednik Józef Stalin
Następca Aleksandr Wasilewski
Minister obrony Związku Radzieckiego
Okres od 15 marca 1953
do 9 lutego 1955
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Poprzednik Aleksandr Wasilewski (Minister spraw wojskowych)

Nikołaj Kuzniecow (Minister sił morskich)

Następca Gieorgij Żukow

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo i młodośćEdytuj

Urodził się 11 czerwca (30 maja według kalendarza juliańskiego) 1895 w Niżnym Nowogrodzie w rodzinie urzędniczej. W 1917 wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. W następnym roku został powołany do Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Sabotażem i Kontrrewolucją, gdzie służył do 1922.

Dwudziestolecie międzywojenneEdytuj

Po zakończeniu wojny domowej w Rosji i ustabilizowaniu władzy bolszewików pełnił nomenklaturowe funkcje kierownicze w zarządzie sieci elektrycznych. W latach 1927–1931 pełnił funkcję dyrektora odpowiedzialnego za zaopatrzenie Moskwy w prąd elektryczny. W latach 1931–1937 był przewodniczącym egzekutywy Moskiewskiego Komitetu WKP(b). Od 1937 pełnił funkcję premiera Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Od 1938 członek Komitetu Centralnego WKP(b), a od sierpnia 1938 wicepremier Związku Radzieckiego. W tym okresie był również prezesem Banku Państwowego ZSRR.

II wojna światowaEdytuj

W czasie II wojny światowej Bułganin odgrywał istotną rolę w rządzie radzieckim, a także w Armii Czerwonej. Nadano mu stopień wojskowy generała pułkownika (generała trzygwiazdkowego), mimo iż nigdy nie był dowódcą frontowym. Zasiadał w Państwowym Komitecie Obrony. Pełnił też funkcję zastępcy Ludowego Komisarza Obrony. Był de facto głównym agentem Józefa Stalina w Sztabie Generalnym Armii Czerwonej. W 1944 był pełnomocnikiem rządu radzieckiego przy PKWN.

Schyłkowy okres stalinizmuEdytuj

Nikołaj Bułganin uchodził za zaufanego człowieka Józefa Stalina. W 1946 został mianowany Marszałkiem Związku Radzieckiego. Został też wówczas zastępcą członka Biura Politycznego KC WKP(b). W 1947 zastąpił Józefa Stalina na stanowisku ministra obrony ZSRR. W następnym roku został członkiem Biura Politycznego KC KPZR. Obok Nikity Chruszczowa i Gieorgija Malenkowa mógł wziąć udział w kierowanym przez Ławrientija Berię spisku na życie dyktatora, zakończonym jego śmiercią na przełomie lutego i marca 1953. Miał wówczas zapewnić dla spiskowców co najmniej życzliwą neutralność armii.

Okres poststalinowskiEdytuj

Po śmierci Józefa Stalina w 1953 roku Bułganin pełnił funkcję ministra obrony w rządzie Gieorgija Malenkowa. Potem jednak poparł Nikitę Chruszczowa w lutym 1955 w jego walce o władzę z „malenkowcami”. Bułganin zastąpił usuniętego z władz państwowych Malenkowa na stanowisku premiera w lutym 1955, gdy Chruszczow odniósł zwycięstwo. Początkowo popierał Chruszczowa w jego polityce umiarkowanej destalinizacji[1]. W połowie lat pięćdziesiątych odbył z Chruszczowem podróże dyplomatyczne do Wielkiej Brytanii, Indii i Jugosławii. Później jednak Bułganin sprzymierzył się z przeciwną destalinizacji, kierowaną przez Wiaczesława Mołotowa tzw. „starą gwardią bolszewicką” starającą się o usunięcie Chruszczowa[2]. W czerwcu 1957, w okresie największego nasilenia walki o władzę w Związku Radzieckim zajmował stanowisko chwiejne. W marcu 1958 na sesji Rady Najwyższej ZSRR Chruszczowowi udało się ugruntować swoje stanowisko w radzieckim aparacie partyjno-państwowym. W rezultacie Bułganina zwolniono z funkcji premiera. Został wówczas mianowany prezesem Banku Państwowego ZSRR, tj. na to samo stanowisko, które pełnił przed dwudziestu laty. Jednakże we wrześniu tego roku Bułganin został usunięty z Komitetu Centralnego KPZR i pozbawiony stopnia marszałka Związku Radzieckiego, a następnie zesłany do Stawropola, gdzie przydzielono mu mało znaczącą funkcję przewodniczącego Regionalnego Komitetu Ekonomicznego. Niedługo ją jednak pełnił, gdyż w lutym 1960 wysłano go na „zasłużoną emeryturę”. Zmarł 24 lutego 1975 w Moskwie i został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym.

AwanseEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

Ponadto odznaczony 9 medalami ZSRR oraz 5 orderami zagranicznymi.

PrzypisyEdytuj

  1. Taubman 2003, s. 266.
  2. Tompson 1995, s. 141, 176–83.
  3. a b Булганин Николай Александрович (ros.). W: Патриотический интернет-проект „Герои Страны” [on-line]. 2000-2013. [dostęp 2014-05-30].

Bibliografia, linkiEdytuj