Osiedle im. Leona Kruczkowskiego (Kłodzko)

Osiedle im. Leona Kruczkowskiego – największe osiedle mieszkaniowe w Kłodzku, położone w zachodniej części miasta. Zamieszkuje je około 9 tys. mieszkańców.

Osiedle im. Leona Kruczkowskiego
Osiedle Kłodzka
Ilustracja
Wieżowce przy ul. Spółdzielczej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Miasto Kłodzko
Data założenia 1974
W granicach Kłodzka 1880
Powierzchnia 0,47 km²
Wysokość 311-343 m n.p.m.
Populacja (2001)
• liczba ludności

9210
• gęstość 19596 os./km²
Kod pocztowy 57-300
Tablice rejestracyjne DKL
Położenie na mapie Kłodzka
Położenie na mapie
50°26′19″N 16°38′56″E/50,438611 16,648889
Portal Polska
Falowiec przy ul. Rodzinnej
Północna część osiedla
Wschodnia część osiedla
Wschodnia część osiedla
Falowiec przy ul. Rodzinnej
Zabudowa jednorodzinna w centrum osiedla
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Elektrociepłownia i południowa część osiedla widziana z ul. Objazdowej
Supermarket "Chata Polska"
Elektrociepłownia na osiedlu
Wieżowce przy ul. Wyszyńskiego
Kryta pływalnia przy Szkole Podstawowej nr 3
Główny budynek Szkoły Podstawowej nr 3 im. kpt. Betleja

GeografiaEdytuj

Położenie geograficzneEdytuj

Osiedle im. Kruczkowskiego położone jest w zachodniej części Kłodzka. Graniczy na zachodzie z Kościelnikami, na północy z osiedlem im. św. Wojciecha, na wschodzie ze Starym Miastem i Przedmieściem Zielonym oraz Książkiem na południu. Od centrum miasta oddalone jest o ok. 1 km.[1]

Warunki naturalneEdytuj

Osiedle położone jest na wzniesieniu, z którego rozpościera się piękna panorama na środkową i wschodnią część Kłodzka. Charakteryzuje się dość dużym zróżnicowaniem terenu licząc w najniższym punkcie 311, zaś w najwyższym 343 m n.p.m.[2]

HistoriaEdytuj

Od czasów średniowiecza na terenie osiedla nie koncentrowała się poważniejsza zabudowa. W rejonie ul. Kościuszki znajdowały się luźne zabudowania mieszkalne – tzw. Przedmieście za Bramą Czeską, które ulegało zniszczeniom przy okazji kolejnych wojen jakie przetoczyły się przez hrabstwo kłodzkie. Po rozbiórce bram miejskich przyłączono ten obszar do Kłodzka[3]. W dwudziestoleciu międzywojennym przy obecnej ul. Jana Pawła II wzniesiono kilka budynków jednorodzinnych w 1936 roku[4]. Dalszą rozbudowę w kierunku zachodnim utrudniało dosyć strome położenie[5].

Od lat 60. XX wieku zaczęło się rozwijać w Kłodzku budownictwo mieszkaniowe, wobec wzrostu liczby ludności i niedostatecznej liczby mieszkań. Jako pierwsze powstały osiedla: Nyskie, potem Morcinka. W kolejnej dekadzie wybudowano osiedle im. św. Wojciecha. Nie zaspokajało to wszystkich potrzeb mieszkaniowych wobec czego władze zdecydowały się na budowę blokowiska z modnej wówczas wielkiej płyty, która znalazła swoje zastosowanie po raz pierwszy w NRD[6]. Klatkowiec wzniesiono w technologii wielkiego bloku. Płyty dowożono z fabryki domów z Wrocławia.

Inwestorem była Kłodzka Spółdzielnia Mieszkaniowa. Gotowe prefabrykaty wyrabiano w Kłodzkiej Fabryce Domów. Budowę miano realizować etapami, której koniec przewidywano na lata 90. XX wieku. Docelowo na osiedlu miało zamieszkać kilkanaście tysięcy mieszkańców. Według ówczesnych przewidywań kilka tysięcy z nich miało znaleźć prace w całej gamie usług i administracji, przede wszystkim spółdzielczej[7].

Pierwotny plan zakładał budowę osiedla złożonego z pięciu klatkowców zamykających z każdej strony osiedle oraz punktowców położonych w jego środkowej części. W centrum urbaniści miejscy przewidzieli miejsce dla nowej świątyni katolickiej. We wschodnim krańcu zamierzano zbudować krytą pływalnię. Plan ten kilkakrotnie modyfikowano, m.in. w latach 80. XX wieku, kiedy zmieniono lokalizację kościoła, który przeniesiono w miejsce basenu, a w jego pierwotnym miejscu stanąć miał tzw. "Nowy Rynek". Osiedle otrzymało roboczą nazwę Nowego Miasta[8].

Na 1974 roku przypadł początek inwestycji, którą rozpoczęto od realizacji długiego klatkowca przy ul. Rodzinnej[9]. w kolejnych latach wybudowano powyżej na wzniesieniach 11-kondygnacyjne punktowce. Dalsza budowa została zahamowana w wyniku kryzysu gospodarczego 2 połowy lat 70. i pogłębiającej się stagnacji lat 80. XX wieku[10]

Planowej budowy nigdy nie ukończono. W latach 1990–1993 wzniesiono ostatnie dwa bloki mieszkalne przy ul. Wiosennej, wybudowane w nowej technologii nie z prefabrykatów. Niestety zbyt długi czas ich budowy oraz nierentowność nowej technologii doprowadził ostatecznie do zaprzestania dalszej realizacji rozbudowy osiedla[11]. W 2 połowie lat 90. XX wieku w środkowej części, gdzie miały powstać kolejne punktowce wydano pozwolenia na budowę prywatnych budynków jednorodzinnych, których budowa nie przekraczała 2-3 kondygnacji.

NazewnictwoEdytuj

Osiedle zostało nazwane na cześć znanego polskiego pisarza i publicysty – Leona Kruczkowskiego, który związany był z powiatem kłodzkim, ponieważ brał udział w wyborach do Sejmu z okręgu wyborczego nr 106, w skład którego wchodziły ówczesne powiaty: bystrzycki, kłodzki, dzierżoniowski, strzeliński i ząbkowicki[12].

AdministracjaEdytuj

Na terenie Kłodzka nie występują pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego też o większości spraw decyduje samorząd miejski, którego siedziba znajduje się na pl. Bolesława Chrobrego, na Starym Mieście. Mieszkańcy osiedla wybierają do Rady Miasta pięciu radnych co 5 lat (do 2018 roku kadencja wynosiła 4 lata), tworząc okręg wyborczy nr 4, wraz z całą zachodnią częścią miasta, położoną na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej[13].

Edukacja i kulturaEdytuj

Na terenie osiedla znajduje się Szkoła Podstawowa nr 3 im. kpt. Stanisława Betleja przy ul. Jana Pawła II 4. Kształci się w niej zdecydowana większość dzieci w wieku 6-15 lat. Część ul. Rodzinnej (do nr 44) należy do szkolnego obwodu, który obsługiwany jest przez położoną na ul. Bohaterów Getta 22 - Szkołę Podstawową nr 6 im. Unii Europejskiej[14]. Młodzież po ukończeniu podstawówki kontynuuje dalszą edukację w szkołach średnich położonych w centrum Kłodzka.

Dyrektorem Szkoły Podstawowej nr 3 jest mgr Sebastian Nowak. Szkoła ta jest inicjatorem działań kulturalnych na terenie osiedla. Mieści się w niej też biblioteka, świetlice: szkolna i socjoterapeutyczna oraz działa asystentka ds. ludności romskiej[15].

Na terenie kompleksu katechetyczno-parafialnego przy ul. kard. Wyszyńskiego znajduje się filia nr 1 Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej[16]. Ponadto od 2012 roku działa tam w dawnej kaplicy mszalnej Centrum Kultury Chrześcijańskiej[17].

ReligiaEdytuj

Większość mieszkańców osiedla stanowią wyznawcy kościoła katolickiego. Drugą pod względem liczebności grupę stanowią wyznawcy Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, którego parafia znajduje się na terenie historycznego Przedmieścia Ząbkowickiego[18].

Do 1982 roku katoliccy mieszkańcy tej części miasta należeli do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, z której w tym roku została wyodrębniona parafia Podwyższenia Krzyża Świętego, obejmując swoim zasięgiem również okoliczne wioski[19]. Jej siedziba znajduje się w kościele pod tym samym wezwaniem, mieszczącym się we wschodniej części osiedla. W parafii mieści się Kłodzki Urząd Dziekański. Parafia ta wchodzi w skład diecezji świdnickiej[20][21].

Ponadto przy ul. Rodzinnej 73-75 swoją siedzibę znalazł w 2003 roku zbór Chrześcijańskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej w Kłodzku. Na jego czele stoją: pastor Krzysztof Kwiecień oraz jego zastępca Waldemar Kempski[22].

Architektura i urbanistykaEdytuj

Jest to współczesne, wielkopłytowe osiedle, kontrastujące ze starą architekturą miasta. Stoją tu m.in. pięciokondygnacyjne, wieloklatkowe budynki mieszkalne, jedenastokondygnacyjne wieżowce – punktowce. Osiedle jest typowym przykładem nowej dzielnicy miejskiej, pomyślane jako autonomiczny organizm z pełną infrastrukturą[23].

W skład osiedla wchodzi 12 ulic[24]:

  • ul. Dusznicka (cześć)
  • ul. Jana Pawła II
  • ul. Tadeusza Kościuszki (część)
  • ul. Łąkowa (cześć)
  • ul. Objazdowa (część)
  • ul. Witolda Pileckiego
  • ul. Przyjaciół Dzieci
  • ul. Macieja Rataja
  • ul. Rodzinna
  • ul. Spółdzielcza
  • ul. Wiosenna
  • ul. kard. Stefana Wyszyńskiego

RekreacjaEdytuj

Osiedle zostało zaplanowane jako autonomiczna część miasta Kłodzka[7]. Między blokami znajduje się sporo zieleńców, które gdzieniegdzie porastają drzewa oraz krzewy. Najważniejszą rolę przez wiele lat odgrywał znajdujący się we wschodniej części osiedla Park Przyjaciół Wojsk Górskich, powstały w latach 70. XX wieku jako Park Młodzieży[25]. Znajdowała się w nim m.in. pergola oraz alejki ze ścieżkami rowerowymi. Uległy one całkowitej dewastacji w latach 90. XX wieku i dopiero w 2 połowie lat 10. XXI wieku przeszedł gruntowną modernizację[26].

W pobliżu parku znajdują się ogródki działkowe, należące do POD Zwycięstwo[1]. Po wielu latach starań ostatecznie w 2011 roku przy Szkole Podstawowej nr 3 oddano do użytku krytą pływalnię[27].

W 2010 roku w miejscu przewidzianym dawniej jako Nowy Rynek oddano do użytku alejkę spacerową z kolorową fontanną, która stanowiła początek dla powstającego tam parku kieszonkowego. Działało tam też do 2016 roku mini-zoo, zlikwidowane po protestach okolicznych mieszkańców[28]. W jego miejsce rok później powstał siłowania plenerowa[29].

GospodarkaEdytuj

Osiedle im. Kruczkowskiego jest typową kłodzką sypialnią, czyli osiedlem mieszkaniowym. Nie ma na nim żadnych większych zakładów pracy. Osiedle ma rozbudowaną infrastrukturę handlowo-usługową. Jest tutaj poczta, oddziały banków, w tym m.in. PKO Bank Polski i Santander Bank Polska oraz działają sklepy wielobranżowe i spożywcze. Największym z nich są supermarkety: Biedronka, "Kłodzka Chata" oraz E.Leclerc, mieszczący się w obiekcie po dawnej Hali Targowej „Merkury”[30]. W latach 90. XX wieku i na początku XXI wieku hala ta odgrywała ważną rolę w handlu przygranicznym z Czechami. Swoją siedzibę ma tutaj także PKS Kłodzko[1].

InfrastrukturaEdytuj

TransportEdytuj

Osiedle znajduje się na uboczu ważnych szlaków komunikacyjnych ziemi kłodzkiej. Przez jego północną granicę przechodzi droga wylotowa z Kłodzka, która łączy się dalej z trasą europejską 8 (E67) do Kudowy-Zdroju. Wszystkie drogi na jego terenie mają charakter dróg gminnych lub osiedlowych[31].

KomunikacjaEdytuj

Komunikacja miejska na terenie osiedla im Kruczkowskiego jest najlepiej rozbudowana w całym mieście, co wynika z faktu, że obszar osiedla zamieszkuje blisko 1/3 mieszkańców Kłodzka[30]. Obsługuje ją prywatna firma A-Vista. Przewoźnik ten posiada na terenie osiedla sześć przystanków autobusowych: Kłodzko, ul. Dusznicka - PKS/Biedronka, Kłodzko, ul. Rodzinna - Sklep, Kłodzko, ul. Rodzinna/ul. Przyjaciół Dzieci, Kłodzko, ul. Spółdzielcza - E.Leclerc, Kłodzko, ul. Spółdzielcza/ul. Jana Pawła II, Kłodzko, ul. Spółdzielcza/ul. Przyjaciół Dzieci[32]. Pojazdy A-Visty kursują na trasie: Kłodzko/ul. Szpitalna/Szpital w kierunku Kłodzko/ul. Noworudzka/Galeria[33].

Ponadto w pobliżu tzw. "Małego Budynku" Szkoły Podstawowej nr 3 im. kpt. Betleja znajduje się przystanek ul. Kościuszki (targ), z którego odjeżdżają autobusy podmiejskie i dalekobieżne. Obsługiwany jest on m.in. przez PKS Kłodzko, Beskid-Przewozy oraz czeskiego przewoźnika CDS Náchod[34].

BezpieczeństwoEdytuj

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – mieszkańcy osiedla im. Kruczkowskiego podlegają pod rejon działania Komendy Powiatowej Straży Pożarnej oraz Komendy Powiatowej Policji w Kłodzku. Funkcję dzielnicowego sprawuje: sierż. szt. Piotr Suchorzyński z I Rejonu Służbowego[35]. Z ramienia kłodzkiej straży miejskiej I Rejon Służbowy obsługują st. insp. Jarosław Dereń oraz st. insp. Krzysztof Szopa[36].

Na osiedlu znajduje się też otwarta w 2019 roku przy ul. Spółdzielczej 4 przychodnia lekarska "Eskulap", w której przyjmują lekarze podstawowej opieki zdrowotnej jak i specjaliści. Została ona tu przeniesiona ze śródmieścia w związku z rozbudową placówki[37]. Ponadto na terenie całego zespołu mieszkaniowego znajdują się liczne prywatne gabinety lekarskie oraz dentystyczne. Działają też dwie apteki: "Vitrum" przy ul. Dusznickiej 1a oraz "Rodzinna" przy ul. Rodzinnej 41[38].

CiekawostkiEdytuj

  • Przy ul. Rodzinnej znajduje się jeden z najdłuższych klatkowców w Polsce liczący 603 m długości[39].
  • Przez ostatnie dwie dekady XX wieku między ulicami Spółdzielczą, a Przyjaciół Dzieci wielokrotnie ze swoimi namiotami rozbijały się cyrki odwiedzające Kłodzko[40].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, PPWK, Warszawa-Wrocław 1999.
  2. Opracowano na podstawie programu "Google Earth".
  3. na podstawie map: 1) Rozwój Kłodzka do XVII wieku, oprac. B. Konopska i 2)Rozwój Kłodzka od XVII wieku do lat trzydziestych XX wieku, oprac. B. Konopska, (w:) "Kłodzko. Dzieje miasta", pod red. R. Gladkiewicza, Kłodzko 1998, s. 239.
  4. K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 12.
  5. Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 127.
  6. Słownik geografii turystycznej Sudetów. Kotlina Kłodzka, t. 15, pod red. M. Staffy, Wrocław 1994, s. 205-206.
  7. a b K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 42.
  8. Opracowano na podstawie dostępnych w Urzędzie Miasta Kłodzka "Planów Zagospodarowania Przestrzennego Nowego Miasta oraz osiedla Kruczkowskiego".
  9. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994, s. 206.
  10. Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 174.
  11. Brama - Gazeta Prowincjonalna, nr. z XII 1993 r.
  12. Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 160.
  13. Granice okręgu na stronie PKW dotyczącej wyborów samorządowych z 2018 roku [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  14. Granice obwodów szkół publicznych w Kłodzku od 1.09.2019 r. na podst. Uchwały nr VIII/45/2019 Rady Miejskiej w Kłodzku z dnia 25.04.2019 r. [on-line] [dostęp: 23.10.2020]
  15. Informacja dostępna na stronie internetowej SP nr 3 im. kpt Betleja w Kłodzku [on-line] [dostęp: 16.10.2019]
  16. Informacja na stronie Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Dąbrowskiej w Kłodzku [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  17. Informacja dotycząca CKCh w Kłodzku na archiwalnej stronie internetowej Prezydenta Bronisława Komorowskiego [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  18. Dane uzyskane w Kłodzkim Urzędzie Dziekańskim w 2010 roku.
  19. J. A. Lewandowska, Parafialny alfabet „Niedzieli” - Kłodzko, Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, (w:) "Niedziela Świdnicka", nr 16/2012 [on-line] [dostęp: 23.10.2020]
  20. Schematyzm Diecezji Świdnickiej, pod red. A. Bałabucha, Świdnica 2010.
  21. Podział administracyjny diecezji świdnickiej na jej oficjalnej witrynie internetowej [on-line [dostęp: 23.10.2020]
  22. Historia kłodzkiego zboru zielonoświątkowego. [on-line] [dostęp: 12.11.2020]
  23. K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s.41.
  24. Interaktywny plan Kłodzka na oficjalnym serwisie miejskim [on-line [dostęp: 23.10.2020]
  25. Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 1, PPWK, Warszawa-Wrocław 1990.
  26. Opis realizacji przedsięwzięcia rewitalizacji terenów zielonych na terenie Kłodzka [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  27. Uroczyste otwarcie krytej pływalni w Kłodzku, artykuł w "Kłodzkim Expressie Miejskim" z dn. 28.06.2011 [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  28. Opis mini-zoo w Kłodzku na stronie "polska-org" [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  29. Siłownia plenerowa na os. Kruczkowskiego w Kłodzku na stronie "polska-org" [on-line] [dostęp: 24.10.2020]
  30. a b Dane na podstawie Wydziału Gospodarki Mieniem Komunalnym i Planowania Przestrzennego UM w Kłodzku wg stanu na 31.12.2019 roku.
  31. Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, Eko-Graf, Wrocław 1997.
  32. Wykaz przystanków komunikacji miejskiej w Kłodzku prowadzonej przez A-Vistę [on-line] [dostęp: 23.10.2020]
  33. Rozkład jazdy komunikacji miejskiej w Kłodzku na oficjalnej stronie A-Visty [on-line] [dostęp: 23.10.2020]
  34. Informacja uzyskana w centrali PKS Kłodzko według rozkładu jazdy, stan na 1.09.2020 roku.
  35. Informacja dotycząca dzielnicowych na stronie KPP w Kłodzku [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  36. Rejony Służbowe Straży Miejskiej w Kłodzku od 2019 roku [on-line [dostęp: 22.10.2020]
  37. Oficjalna strona internetowa Przychodni "Eskulap" w Kłodzku [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  38. Wykaz aptek na terenie Kłodzka w oficjalnym serwisie internetowym miasta [on-line] [dostęp: 25.10.2020]
  39. Geoportal. [dostęp 2018-01-01].
  40. Wspomnienia fotograficzne mieszkańców osiedla im. Kruczkowskiego na stronie "polska-org" [on-line] [dostęp: 25.10.2020]

BibliografiaEdytuj

  • Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998.
  • Marcinek K., Prorok W., Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta Kłodzka i Ziemi Kłodzkiej „Actus”.

Linki zewnętrzneEdytuj