Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego

Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (PUWFiPW) – instytucja w Wojsku Polskim w II Rzeczypospolitej.

Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego
Ilustracja
Oddany przed 1930 gmach Urzędu
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1927
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Ostatni gen. bryg. Kazimierz Sawicki
Organizacja
Dyslokacja garnizon Warszawa
Podległość Ministerstwo Spraw Wojskowych

Utworzony w 1927 r.[1] z inicjatywy Józefa Piłsudskiego. Zastąpił Naczelną Radę Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. Urząd koordynował działalność urzędów i organizacji społecznych w zakresie podnoszenia kultury fizycznej oraz przysposobienia wojskowego. Współpracował z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Ministerstwem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego[2].

Struktura organizacyjna i obsada personalnaEdytuj

Pokojowa obsada personalna urzędu w marcu 1939 roku[3][a]
  • dyrektor urzędu – gen. bryg. Kazimierz Sawicki
  • zastępca dyrektora – ppłk piech. Stanisław II Klementowski
  • oficer ordynansowy – kpt. san. Józef Szeremeta
  • oficer do zleceń – mjr piech. Franciszek Orawiec †1940 Katyń
  • oficer do zleceń – mjr piech. Włodzimierz Stanisław Sekunda
  • oficer do prac specjalnych – kpt. adm. (piech.) Jan Franciszek Kryska
  • główny inspektor – ppłk piech. Ignacy Bobrowski
  • inspektor – mjr piech. Ryszard Józef Kłosiński
  • inspektor – mjr piech. Józef Julian Uhacz
  • szef wydziału ogólno-organizacyjnego – mjr adm. (piech.) Jan Cichocki
  • kierownik referatu ogólnego – kpt. piech. Wacław Franciszek Kuliszewski
  • kierownik referatu ewidencji personalnej – mjr adm. (piech.) Stanisław II Wójcik †1940 Katyń
  • kierownik referatu ds. specjalnych – mjr adm. (art.) Juliusz Stanisław Zdanowski †1940 Katyń
  • kierownik referatu prasy i propagandy – kpt. piech. Ludwik Edward Iskierko
  • szef wydziału PW – ppłk piech. Władysław Paweł Turyczyn
  • szef wyszkolenia – mjr piech. Henryk Otton Jiruszka (→ oficer sztabowy pstrz. piesz.)
  • kierownik referatu PW konnego – mjr kaw. kontr. Stanisław Młodzianowski
  • kierownik referatu PW specjalnego – kpt. piech. Tytus Stanisław Żychowski
  • kierownik referatu młodzieżowo-sportowego – kpt. Rafał Szuszkiewicz* †1940 Katyń
  • referent – kpt. piech. Edmund Ludwik Wojtal
Osobny artykuł: Legia Akademicka.
Komenda Naczelna Legii Akademickiej
  • komendant naczelny LA - płk dypl. art. Tadeusz Roman Tomaszewski
  • zastępca komendanta - mjr dypl. piech. Edward Izydor Wojciechowski
  • szef sztabu - mjr piech. Zdzisław Szydłowski
  • szef wydziału ogólno-organizacyjnego - mjr piech. Walerian Tumanowicz
  • szef wydziału szkolenia - mjr piech. Józef Weisbach
  • szef wydziału studiów - kpt. adm. (piech.) Ludwik Szeląg
  • szef wydziału WF i Sportu – ppłk piech. Kazimierz Kierkowski
  • kierownik referatu opieki lekarskiej – kpt. lek. dr Marian II Grodzki †1940 Charków
  • kierownik programowego i studiów – kpt. piech. Piotr Laurentowski
  • kierownik referatu sportu – kpt. adm. (piech.) Marian Warmuzek †1940 Charków
  • kierownik referatu WF za granicą – mjr adm. (piech.) Franciszek Julian Znamirowski
  • kierownik referatu wyszkolenia – kpt. adm. (piech.) Piotr Zbigniew Ilkowski †1940 Katyń
  • szef wydziału zaopatrzenia – mjr int. Bolesław Franciszek Pogonowski
  • kierownik referatu budżetowego – kpt. int. Karol Mikołaj Godlewicz
  • referent – kpt. int. kontr. Kazimierz Grudziński
  • kierownik referatu materiałowego – kpt. int. Władysław II Grzeszkiewicz
  • referent – kpt. int. Czesław Boratyński
  • kierownik referatu cenzury – kpt. int. Ignacy Ziółkowski
Osobny artykuł: Związek Strzelecki.
Komenda Główna Związku Strzeleckiego
  • komendant główny ZS – płk piech. Józef Tunguz-Zawiślak
  • zastępca komendanta – ppłk piech. Stefan Leukos-Kowalski †1940 Katyń
  • szef sztabu – mjr piech. Marian Benedykt Janowski
  • inspektor terenowy – mjr dypl. piech. Antoni Franciszek Dąbrowski
  • inspektor terenowy – mjr piech. Stanisław Stawarz †1940 Katyń
  • inspektor terenowy – kpt. adm. (piech.) Stanisław II Zarębski †1944 Oflag VI B Dössel
  • inspektor terenowy – mjr piech. Karol Juliusz Jan Olechowski
  • kierownik referatu – kpt. adm. (san.) Marian Kurleto †1940 Katyń
  • kierownik referatu – kpt. adm. (piech.) Mieczysław Franciszek Marcinek
  • kierownik referatu – kpt. adm. (art.) Wojciech Bursa †1940 Katyń
Osobny artykuł: Junackie hufce pracy.
Komenda Junackich Hufców Pracy
  • komendant główny JHP – płk adm. (piech.) Bogusław Kunc
  • zastępca komendanta – ppłk piech. Jan Michnowicz
  • szef sztabu – mjr piech. Władysław Czoch
  • inspektor główny – mjr piech. Michał Hurczyn †1940 Katyń
  • szef służby zdrowia – ppłk dr Władysław Marian Radziszewski
  • szef Wydziału ogólno-organizacyjnego – mjr piech. Stanisław II Liszka
  • kierownik referatu – kpt. adm. (piech.) Edward Marian Doskocil
  • kierownik referatu – kpt. int. Józef II Gołębiowski
  • szef wydziału wyszkolenia – mjr int. Jan Janik †1940 Katyń
  • kierownik referatu – kpt. piech. Marian Gawęda
  • kierownik referatu – kpt. łączn. Aleksander Severin
  • kierownik referatu – kpt. sap. Tadeusz II Marynowski
Komenda Główna Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny
  • oficer sztabowy do zleceń specjalnych – ppłk piech. Jan Świątecki †1940 Charków
  • kierownik referatu – kpt. adm. (piech.) Zygmunt Szerauc

Jednostki organizacyjne Przysposobienia WojskowegoEdytuj

Okręgowe urzędy WFiPW[5]

Jednostki organizacyjne Przysposobienia Wojskowego w marcu 1939[6]

  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Warszawa (przy PUWFiPW) – kpt. adm. (piech.) Rafał Szuszkiewicz
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Lublin (przy 8 pp Leg.) – kpt. piech. Stefan Sauter
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Grodno (przy 81 pp) – kpt. adm. (piech.) Józef III Jabłoński
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Wilno (przy 6 pp Leg.) – kpt. piech. Jan Kabziński
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Łódź (przy 28 pp) – kpt. adm. (piech.) Jan III Konopacki
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Kraków (20 pp) – kpt. piech. Adam Lambert Budzyński
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Katowice (przy Rejonie WFiPW 23 DP) – kpt. adm. (piech.) Stanisław Juchnowicz
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Lwów (przy 40 pp) – kpt. adm. (piech.) Ludwik Wiśniewski
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Poznań (przy 58 pp) – kpt. piech. Jerzy Łapiński
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Toruń (przy 63 pp) – kpt. piech. Józef Telowski
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Brześć nad Bugiem (przy 82 pp) – kpt. adm. (piech.) Michał Wincenty Bidas
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Przemyśl (przy 38 pp) – kpt. piech. Jerzy Szatz
Morski Rejon WFiPW w Gdyni[7]
  • kierownik – płk dypl. piech. Józef Sas-Hoszowski
  • kierownik referatu zaopatrzenia – kpt. piech. Antoni Urbaniak
  • kierownik referatu organizacyjnego – kpt. piech. Jerzy Wierzbowski
  • kierownik referatu wyszkolenia – kpt. adm. (piech.) Stefan Śliwiński
  • 200 Obwód PW (Gdynia przy 2 mors. bs) – mjr piech. Stanisław Zaucha
  • 201 Obwód PW (Gdynia przy 2 mors. bs) – mjr piech. Władysław II Sikorski
  • 202 Obwód PW (Gdynia przy 1 mors. bs) – kpt. adm. (piech.) Adam Stefan Pasiewicz
  • 203 Obwód PW (Gdynia przy 2 mors. bs) – kpt. piech. Marian Antoni Mordawski
  • Okręgowy Ośrodek Wychowania Fizycznego Gdynia (przy 2 mors. bs) – p.o. kpt. adm. (piech.) Stefan Śliwiński
Urząd WFiPW KOP[8]

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę urzędu według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 stycznia 1927 r. w sprawie utworzenia Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, Rady Naukowej Wychowania Fizycznego, oraz Wojewódzkich, Powiatowych i Miejskich Komitetów Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego (Monitor Polski 1927 Nr 26 Poz. 59), Rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wojskowych z 21 marca 1927 (M.P. z 1927 r. poz. 151) zmienione 4 sierpnia 1930 (M.P. 1930 nr 254 poz. 345). Rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wojskowych z 14 listopada 1929 r. (M.P. z 1929 r. poz. 651)
  2. Encyklopedia PWN ↓.
  3. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 444-445.
  4. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  5. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 511, 513, 515, 517, 518, 520, 522, 524, 526, 528.
  6. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 670-685.
  7. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 914-915.
  8. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 919, 942-943.

BibliografiaEdytuj