Skotniki (powiat piotrkowski)

wieś w województwie łódzkim
Zobacz też: Skotniki w innych znaczeniach tej nazwy.

Skotnikiwieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Aleksandrów. nad rzeką Pilicą, na Wyżynie Przedborskiej.

Skotniki
wieś
Ilustracja
Okolice Skotnik, widok na Diablą Górę
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat piotrkowski
Gmina Aleksandrów
Strefa numeracyjna 44
Kod pocztowy 26-337[1]
Tablice rejestracyjne EPI
SIMC 0534894
Położenie na mapie gminy Aleksandrów
Mapa lokalizacyjna gminy Aleksandrów
Skotniki
Skotniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Skotniki
Skotniki
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Skotniki
Skotniki
Położenie na mapie powiatu piotrkowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu piotrkowskiego
Skotniki
Skotniki
Ziemia51°12′05″N 19°56′03″E/51,201389 19,934167

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Skotniki[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0534948 Justynów część wsi
0534902 Nad Stawem część wsi
0534954 Nowy Józefów część wsi
0534919 Piachy część wsi
0534925 Przedmieście część wsi
0534960 Siedliska część wsi
1040013 Stanisławów przysiółek
0534931 Za Cmentarzem część wsi

Historia SkotnikEdytuj

Pierwsza wzmianka o miejscowości Skotniki pochodzi z 1508 r. W 1528 r. powstał kościół (istniejący do dziś) a w 1530 r. król Zygmunt I Stary wydał przywilej na utworzenie filii parafii Ręczno w Skotnikach. W 1784 r. miejscowość administracyjnie należała do powiatu opoczyńskiego w województwie sandomierskim i była własnością Antoniny Łąckiej z Pruszyńskich.

W Skotnikach w czasie powstania styczniowego toczyły się walki od stycznia do kwietnia 1864 roku. W 1897 r. ówczesny właściciel skotnik hr. Krasiński przeprowadził wymianę i scalenie gruntów, w następstwie czego powstały nowe miejscowości: Nowy Reczków, Nowy Józefów, Nowy Ojrzeń oraz Papiernia. W przeszłości spośród duchownych ze Skotnikami związany był ks. Wincenty Firlej Gotliński – kanonik jerozolimski (1788 r.), a w czasach bardziej współczesnych (1926–1929) ks. dr Władysław Chrzanowski. Był on w latach 1919–1921 posłem na Sejm Konstytucyjny II Rzeczypospolitej, działaczem społecznym, oświatowym, polonijnym i politycznym. W 1933 r. został pochowany na miejscowym cmentarzy parafialnym w Skotnikach.

W centralnej części wsi znajduje się rozległy rynek oraz kościół i dwór, przypominając swym charakterem zapomniane miasteczko. Do 1954 roku miejscowość była siedzibą władz gminy Skotniki. W latach 1975–1998 należała administracyjnie do województwa piotrkowskiego.

PrzyrodaEdytuj

Miejscowość położona w północnej części Wyżyny Przedborskiej, na wschód od terasów doliny rzecznej Pilicy. W rejonie wsi – pastwiska, grunty orne, lasy i rzeka Pilica. Niedaleko na północny zachód od kościoła rośnie ponad 600-letni dąb.

Na północny wschód od wsi – Diabla Góra objęta ochroną w postaci rezerwatu przyrody Diabla Góra.

Dolinę Pilicy na zachód od Skotnik zawarto w granicach Sulejowskiego Parku Krajobrazowego.

ZabytkiEdytuj

 
Fragment alei lipowej w parku z XVI i XVII wieku

We wsi znajdują się:

  • późnogotycki kościół z 1528 r. pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, zbudowany z drewna modrzewiowego i kryty gontem,
  • dwór późnorenesansowy wybudowany około 1531 roku (przebudowany w XVII w.),
  • park z XVI/XVII wieku z częściowo zachowanym układem geometrycznym i aleją lipową,
  • na pobliskim cmentarzu parafialnym kilka XIX-wiecznych nagrobków.

Dwór powstał, gdy właścicielem dóbr skotnickich był Mikołaj Spinek. Możliwe, że wcześniej istniał w tym miejscu zamek. W XVII wieku dwór był rozbudowywany. Jest budowlą piętrową i podpiwniczoną ale nie wyprowadzoną w całości ze stanu ruiny.

20 lipca 2007 roku zabytkowy park został prawie w całości zniszczony przez nawałnicę jaka przetoczyła się przez wieś powodując ogrom spustoszeń. Konstrukcja dworu nie została jednak naruszona.

Według rejestru zabytków NID[4] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, drewniany, 1501, XVIII, nr rej.: 32-II-18 z 25.09.1947 oraz 308 z 15.02.1967,
  • dzwonnica drewniana, nr rej.: 31-II-17 z 25.09.1947,
  • figura, nr rej.: 30-II-16 z 25.09.1947,
  • zespół dworski, XVI-XVII:
    • dwór (lamus), nr rej.: 262 z 16.10.1956 oraz 509 z 15.06.1967,
    • park, nr rej.: 729 z 20.12.1957 oraz 274 z 18.11.1977 i z 19.04.1994.

TurystykaEdytuj

Rokrocznie w dniu uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, 15 sierpnia, na Placu Rynkowym odbywa się huczny jarmark.

Przez wieś przebiega   pieszy Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy. W rejonie Skotnik znajduje się Sulejowski Park Krajobrazowy. W Skotnikach - gospodarstwo agroturystyczne. Nieznacznie na północny wschód od wsi oddalona jest Diabla Góra.

13 lipca 2018 roku w Skotnikach odbyła się Ogólnopolska Konferencja "Potencjał Turystyczny Środkowego Nadpilicza", na której omówiono walory przyrodnicze i kulturowe ziemi nadpilickiej oraz możliwości rozwoju ruchu turystycznego w południowo-wschodniej części województwa łódzkiego - położenie Skotnik wyznacza centralną część Nadpilicza Środkowego rozciągającego się od okolic Przedborza do Tomaszowa Mazowieckiego. Spotkanie zostało zorganizowane przez gminę Aleksandrów, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze - Oddział w Żarnowie i Sekcję Nauk o Człowieku Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika.[5][6][7]

Szlak wodny PilicyEdytuj

Szlak kajakowy, długość: 228 km, trasa: Zarzecze k. Szczekocin – PrzedbórzFaliszew – Skotniki (powiat piotrkowski) – SulejówZbiornik SulejowskiTomaszów Maz.SpałaInowłódzŻądłowiceGrotowiceDomaniewiceNowe Miasto nad PilicąBiałobrzegiWarka – ujście Pilicy. Stopień trudności według klasyfikacji międzynarodowej: CL I (przejazd łatwy), miejscami CL II (przejazd trudniejszy – wąskie koryto, znaczny spadek, kamieniste dno).

KomunikacjaEdytuj

DrogiEdytuj

Usługi PKSEdytuj

Przystanek znajduje się w centrum wsi. Połączenia m.in. z miastami: Sulejów, Piotrków Trybunalski, Łódź, Przedbórz.

Urząd PocztowyEdytuj

Urząd Pocztowy w Aleksandrowie – kod 26-337.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 2008-09-18].
  5. Szafiński W. Konferencja Ogólnopolska "Potencjał Turystyczny Środkowego Nadpilicza", spływ i wycieczka krajoznawcza. www.gmina-aleksandrow.pl
  6. Konferencja popularno-naukowa „Potencjał turystyczny Środkowego Nadpilicza”, Skotniki, 13 lipca 2018 roku Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika
  7. Skoczylas M.M., Szafiński W., Szafińska G. Postacie i wydarzenia z historii medycyny Piotrkowa Trybunalskiego, Tomaszowa Mazowieckiego, Opoczna, Przedborza i Gorzkowic dla rozwoju turystyki poznawczej - refleksje po konferencji "Potencjał turystyczny środkowego Nadpilicza" w Skotnikach. W: Dziedzictwo przeszłości w medycynie współczesnej. XXV Zjazd Polskiego Towarzystwa Historii Nauk Medycznych, Poznań, 10-11 października 2019 roku. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego, 2019. s. 35.


BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj