Wola Filipowska

wieś w województwie małopolskim

Wola Filipowskawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.

Artykuł 50°7′54″N 19°35′22″E
- błąd 39 m
WD 50°8'N, 19°35'E, 50°8'3.59"N, 19°34'48.47"E
- błąd 2326 m
Odległość 500 m
Wola Filipowska
wieś
Ilustracja
Droga krajowa nr 79 w Woli Filipowskiej
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Krzeszowice
Sołectwo Wola Filipowska
Liczba ludności (2014[1]) 2770
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-065[2]
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0324843
Położenie na mapie gminy Krzeszowice
Mapa konturowa gminy Krzeszowice, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Wola Filipowska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Wola Filipowska”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Wola Filipowska”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Wola Filipowska”
Ziemia50°07′54″N 19°35′22″E/50,131667 19,589444

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Wola Filipowska[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0324895 Białka przysiółek
0324850 Borek część wsi
0324866 Pasternik część wsi
0324872 Stara Wola część wsi

Przynależność terytorialnaEdytuj

Do 1795 r. wieś wchodziła w skład powiatu krakowskiego i województwa krakowskiego, a od lipca 1796 r. do 15 lipca 1809 r. w skład cyrkułu krakowskiego Galicji Zachodniej. W latach 1815–1846 wieś położona była na terenie Wolnego Miasta Krakowa, potem w zaborze austriackim. W latach 1846–1853 wchodziła w skład powiatu krakowskiego. W latach 1853–1939 wchodziła w skład powiatu chrzanowskiego. Od 26 października 1939 r. do 18 stycznia 1945 r. wieś należała do gminy Kressendorf w Landkreis Krakau, dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. Po wojnie od 1945 do 1975 ponownie w powiecie chrzanowskim. W latach 1954–1972 wieś była siedzibą gromady Wola Filipowska, w skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Wola Filipowska (bez przysiółka Dulowa (Białka)) ze zniesionej gminy Tenczynek i Filipowice ze zniesionej gminy Nowa Góra w powiecie chrzanowskim. W latach 1973–1976 miejscowość należała do gminy Tenczynek w powiecie chrzanowskim. W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Pod koniec lat 90. XX w. od Woli Filipowskiej odłączono wschodnie tereny wsi (tzw. Zielona) przyłączając je do miasta Krzeszowice. W późniejszym okresie nadano nazwy ulic, dwa razy zmieniane. 1 stycznia 2006 r. odłączono część Woli Filipowskiej do Dulowej[5]. W 2010 wzdłuż każdej z ulic wprowadzono nową uporządkowaną numerację domów.

PołożenieEdytuj

Wieś położona głównie w Rowie Krzeszowickim, a południowe krańce wsi na Garbie Teńczyńskim. Od południa i południowego zachodu otoczona Puszczą Dulowską.

Przez miejscowość przebiega linia kolejowa nr 133 Kraków – Katowice (przystanek Wola Filipowska) oraz droga krajowa 79 (odcinek tej drogi w Woli Filipowskiej jest na 18 miejscu w Małopolsce miejsc szczególnie niebezpiecznych na drogach krajowych). Przez wieś przepływa Dulówka i Filipówka.

Wieś graniczy od północy z Filipowicami, ze wschodu z Krzeszowicami, od południowego wschodu z Tenczynkiem, od południowego zachodu) z Rudnem, od zachodu z Dulową.

InfrastrukturaEdytuj

  • Zespół Placówek Oświatowych;
  • kościół rzymskokatolicki pw. św. Maksymiliana Kolbe i Królowej Polski;
  • remiza OSP;
  • cmentarz;
  • biblioteka;
  • klub piłkarski LKS „Wolanka”;
  • przystanek kolejowy.

W 2000 roku powstała grupa śpiewacza „Wolanie”. Oprócz wyznawców religii rzymskokatolickiej, istnieje też grupa Świadków Jehowy (ok. 1% – 25 osób).

HistoriaEdytuj

Pierwotna Wola znajdowała się na miejscu obecnego przysiółka Stara Wola, położonego wśród Puszczy Dulowskiej w kierunku Rudna. Mieszkańcy wsi początkowo zajmowali się pędzeniem smoły i wypalaniem węgla drzewnego dla pobliskiego zamku Tenczyn.

W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewodziców krakowskich: Gabriela, Andrzeja i Jana Magnusa Tęczyńskich[6].

W XVIII w. należała do okręgu parafialnego w Tenczynku. W poł. XIX w. na wschodnim skraju wsi, na pograniczu z Krzeszowicami (obecnie teren administracyjny tego miasta), umieszczono cegielnię, przeniesioną przez Potockich z Tenczynka. Produkowane tu z ogniotrwałej glinki mirowskiej i grojeckiej piece i kuchnie kaflowe stały się znane także zagranicą (np. na Bukowinie i na Węgrzech).

Na pocz. XX w. we wsi działała kuźnia kowalska oraz warsztat powroźniczy.

Miejsca pamięciEdytuj

Przy granicy z Krzeszowicami stoi głaz, upamiętniający miejsce rozstrzelania 23 listopada 1943 przez Niemców 42 zakładników z więzienia Gestapo przy ul. Montelupich w Krakowie. Trzy dni wcześniej (20 listopada 1943) gestapowiec i niemiecki strażnik kolejowy (Bahnschutz) ulegli we wsi wypadkowi podczas rozminowania torów. Strażnik zmarł. Niemcy nie wykryli sprawców podłożenia dynamitu, mimo to dokonali odwetu.

Szlaki roweroweEdytuj

  – z Krzeszowic przez Miękinię, Dolinę Kamienic, Wolę Filipowską, Puszczę Dulowską, Las Orley, rezerwat przyrody Dolina Potoku Rudno, Sankę, Dolinę Sanki i Niedźwiedzią Górę do Krzeszowic.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Ludność, UM Krzeszowice
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1476 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Regulacja gminnych granic - dziennikpolski24.pl, dziennikpolski24.pl [dostęp 2017-11-20] (pol.).
  6. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 109.

BibliografiaEdytuj

  • Julian Zinkow, Krzeszowice i okolice, Warszawa – Kraków: PTTK Kraj, 1988.
  • Zdzisław Noga Osadnictwo i krajobraz, ZZJPK, Kraków 1997, s. 19, 21, 40, 62–64, ISBN 83-9001471-7-3.