Antoon van Dyck

malarz flamandzki

Antoon van Dijk, Anthony van Dyck (wym. nid. [vɑn ˈdɛk], ur. 22 marca 1599 w Antwerpii, zm. 9 grudnia 1641 w Londynie) – flamandzki malarz epoki baroku, znany głównie jako autor portretów.

Antoon van Dyck
Ilustracja
Antoon van Dyck, autoportret, ok. 1630
Data i miejsce urodzenia

22 marca 1599
Antwerpia

Data i miejsce śmierci

9 grudnia 1641
Londyn

Dziedzina sztuki

malarstwo
rysunek

Epoka

barok

ŻyciorysEdytuj

 
Autoportret ze słonecznikiem (po 1633), kolekcja prywatna
 
Portret Mary Ruthven, żony van Dycka (nieznanego autorstwa, II połowa XVII wieku), Muzeum Narodowe w Krakowie

Szlif malarski zdobywał w latach 1609–1612 u van Balena. Następnie kształcił się w pracowni Rubensa w Antwerpii, stopniowo awansując z ucznia na współpracownika mistrza. W 1618 otrzymał malarski tytuł mistrzowski.

W latach 1622–1627 mieszkał we Włoszech m.in. w Rzymie, gdzie był gościem kardynała Bentivoglio, a także w Genui, gdzie został portrecistą rodzin patrycjuszowskich.

Następnie wrócił do Antwerpii, gdzie malował dzieła religijne i portrety dla kościołów w Antwerpii, Courtrai, Termonde. Tam wykonał cykl rysunków sławnych ludzi, który został w 1636 opublikowany pod tytułem Ikonografia van Dycka.

Od 1632 pracował w Anglii na dworze Karola I. Otrzymał tytuł szlachecki i zamieszkał w wiejskiej posiadłości Eltham. W 1640 poślubił szlachciankę angielską Mary Ruthven. W tym samym roku udał się do Paryża i Antwerpii w sprawach zawodowych, a rok później zmarł. Został pochowany w londyńskiej katedrze św. Pawła.

DziełaEdytuj

 
Pietà (1618 — 1620), Prado, Madryt
 
Opłakiwanie Chrystusa (1634–1640), Muzeum Sztuk Pięknych, Bilbao
 
Portret hrabiego Jamesa, jego żona i dziecko (1632-41), Frick Collection, Nowy Jork
 
Portret lady Elizabeth Thimbleby i jej siostry wicehrabiny Andover (1637), National Gallery, Londyn
 
Portret rodziny Karola I (1637), National Portrait Gallery, Londyn

PortretyEdytuj

  • Autoportret (1623), olej na płótnie 82,5 × 70,2 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
  • Dudziarz (1625–1634), olej na płótnie, 104 × 81,5 cm, własność wicehrabiego Cowdray, Anglia
  • Frans Snyders (1618), olej na płótnie, Frick Collection, Nowy Jork
  • George Digby i William Russell (1637), olej na płótnie, Althorp House & Park, Northampton
  • George i Francis Villiers (1635), olej na płótnie, 137,2 x 127,7 cm, Royal Collection, Londyn
  • James Stuart, książę Richmond i Lennox (1633–1634), olej na płótnie, 215,9 x 127,6 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
  • Królowa Henrietta Maria i karzeł sir Jeffrey Hudson (1633), olej na płótnie, 220 x 135 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Lady Venetia Digby uosabiająca Rozwagę (1633), olej na płótnie, 100 x 80 cm, National Portrait Gallery, Londyn
  • Portret Anny Wake (1628), olej na płótnie, 113 x 98 cm, Mauritshuis, Haga
  • Portret artysty Martena Pepijna olej na desce, 72 x 56 cm, Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Antwerpia
  • Portret chłopca stojącego na tarasie (ok. 1625), olej na płótnie, 188,3 x 125,3 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin
  • Portret damy z córką (1628–1629), olej na płótnie, 204 x 136 cm, Luwr, Paryż
  • Portret Elżbiety i Filadelfii Wharton (1637–1639), olej na płótnie, 162 × 130 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Portret Emmanuela Philiberta Sabaudzkiego (1624), olej na płótnie, 126 x 99,6 cm, Dulwich Picture Gallery, Londyn
  • Portret genueńskiego patrycjusza (1621–1623), olej na płótnie, 200 x 116 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Portret genueńskiej patrycjuszki (1621–1623), olej na płótnie, 200 x 116 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Portret genueńskiej patrycjuszki z dzieckiem (1623–1625), olej na płótnie, 217,8 x 146 cm, Museum of Art, Cleveland
  • Portret hrabiego Jamesa, jego żona i dziecko (1632–1641), olej na płótnie, 246,4 × 213,7 cm, Frick Collection, Nowy Jork
  • Portret Izabelli Brant (1621), olej na płótnie, 153 x 120 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Portret Johna Sucklinga (1632–1641), olej na płótnie, 216,5 x 130,2 cm, Frick Collection, Nowy Jork
  • Portret kardynała Bentivoglio (1622), olej na płótnie, 195 × 147 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Portret Karola I lub Karol I na łowach (ok. 1635), olej na płótnie, 272 x 212 cm, Luwr, Paryż
  • Portret kobiety (XVII w.), olej na płótnie, Oddział Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku
  • Portret konny Karola V (1620), olej na płótnie, 191 x 123 cm, Uffizi, Florencja
  • Portret księżniczki Mary Stuart i księcia Wilhelma II de Nassau–Oranien (1641), olej na płótnie, 182 × 142 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
  • Portret lady Ann Carr (ok. 1640), olej na płótnie, 124,5 x 99 cm, własność lorda Egremont, Petworth
  • Portret lady Elizabeth Thimbleby i jej siostry wicehrabiny Andover (1637) olej na płótnie, 132 × 150 cm, National Gallery, Londyn
  • Portret lady Mary Villiers (1633), olej na płótnie, 162 × 104 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie
  • Portret lordów Johna i Bernarda Stuartów (ok. 1638), olej na płótnie, 235,9 × 145,1 cm, National Gallery, Anglia
  • Portret Lucasa van Uffela (1622), olej na płótnie, 108,5 x 90 cm, Herzog Anton Ulrich-Museum, Brunszwik
  • Portret Marii Boschaert (1629), olej na płótnie, 112 × 91 cm, Muzeum Puszkina
  • Portret Marii Luizy de Tassis (ok. 1629–1630), olej na płótnie, 129 x 93 cm, Kolekcja ks. Liechtenstein, Vaduz
  • Portret Mary Ruthaven (1636), olej na płótnie, 104 x 81 cm, Prado, Madryt
  • Portret Nicholasa Laniera (1628), olej na płótnie, 111,5 x 86 cm, Muzeum Historii Sztuki, Wiedeń
  • Portret nobliwego mężczyzny (1628–1629), olej na płótnie, 204 x 137 cm, Luwr, Paryż
  • Portret Peetera Stevensa (1627), olej na płótnie, 113 x 98 cm, Mauritshuis, Haga
  • Portret pary małżeńskiej (1620), olej na płótnie, 120 x 154 mm, Art Gallery of South Australia
  • Portret pary małżeńskiej pierwsza połowa XVII wieku, olej na płótnie, 112 x 131 cm, Muzeum Sztuk Pięknych, Budapeszt
  • Portret rodzinny (ok. 1621), olej na płótnie, 116 × 96 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Portret rodziny Karola I (1632), olej na płótnie, 370,8 x 274,3 cm, Royal Collection, Londyn
  • Portret rodziny Karola I (1637), olej na płótnie, 89,5 × 176,2 cm, National Portrait Gallery, Londyn
  • Portret Snydersa z żoną (1620–21), olej na płótnie, 82 x 110 cm, Staatliche Kunstsammlung, Kassel
  • Vanetia Stanley na łożu śmierci (1633), olej na płótnie, Dulwich Picture Gallery, Londyn
  • Portret Thomasa Whartona (1635–1640), olej na płótnie, 217 × 128,5 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Robert Rich, drugi hrabia Warwick (1634), olej na płótnie, 213 x 128 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
  • Studium głowy świętego (św. Hubert?) - XVII w., olej na płótnie, 49 x 37 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
  • Thomas Killigrew i William Croft (1622–1623), olej na płótnie, 115 x 114 cm, Royal Collection, Londyn

BibliografiaEdytuj

  • Karly Allen, Anton van Dyck, [w:] 501 wielkich artystów, red. Stephen Farthing, Warszawa: MWK, 2009. ISBN 978-83-61065-32-6
  • Anton van Dyck, Warszawa: Oxford Educational, 2008 (Wielka Kolekcja Sławnych Malarzy ; 7). ISBN 978-83-7425-493-9
  • Matilde Battistini, Lucia Impelluso, Stefano Zuffi, Historia portretu. Przez sztukę do wieczności, Hanna Cieśla (tłum.), Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4235-3, OCLC 749556721.
  • Wendy Beckett, 1000 arcydzieł, Ewa Gorządek (tłum.), Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4218-3, OCLC 749354342.
  • Fabienne Gambrelle, Anton van Dyck, Siechnice: Eaglemoss Polska, 1999 (Wielcy Malarze ; nr 68)
  • Robert Genaille, Maciej Monkiewicz, Antoni Ziemba: Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe; Wydaw. Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-221-0686-6
  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
  • Waldemar Łysiak, Malarstwo białego człowieka, wyd. 2, t. 4, Warszawa: Nobilis, 2010. ISBN 978-83-60297-38-4
  • Jan K. Ostrowski, Anton van Dyck, Warszawa: KAW, 1980.
  • Rubens, van Dyck, Jordaens. Malarstwo flamandzkie 1608–1678, red. A. Ziemba, Warszawa: Rzeczpospolita S.A., 2008. ISBN 978-83-60192-33-7
  • Sztuka świata. Leksykon, Tadeusz Barucki, Andrzej Dulewicz (red.), t. 1, Warszawa: Arkady, 1998, ISBN 83-213-4088-1, OCLC 749356630.
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 4, Warszawa: HPS, 2006. ISBN 83-60688-18-4