Francesco Nullo

włoski pułkownik, powstaniec styczniowy

Francesco Nullo (ur. 1 marca 1826 w Bergamo, zm. 5 maja 1863 w Krzykawce) – pułkownik, dowódca ochotników włoskich, tzw. garibaldczyków, uczestniczących w powstaniu styczniowym 1863.

Francesco Nullo
Ilustracja
Portret Francesco Nullo, olej na płótnie
Data i miejsce urodzenia 1 marca 1826
Bergamo
Data i miejsce śmierci 5 maja 1863
Krzykawka
Przebieg służby
Stanowiska dowódca ochotników włoskich tzw. garibaldczyków
Główne wojny i bitwy Powstanie styczniowe
Bitwa pod Krzykawką
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości z Mieczami
Grób Francesca Nullo na starym cmentarzu w Olkuszu

ŻyciorysEdytuj

Uczestniczył w wojnie z Austrią w 1848[1]. 22 marca razem z oddziałami zdobył bramę Tosi[2]. Od 1849 roku jego czyny związane są z osobą Giuseppe Garibaldiego[3]. 17 maja 1849 roku przybył do Rzymu z oddziałem pułkownika Angelo Messiny[4]. Jako porucznik został wyznaczony do pertraktacji z regentami republiki[2]. W listopadzie 1849 został aresztowany rzekomo za posiadanie noża. Początkowo został skazany na 3 miesiące. Po wyjaśnieniach w sądzie wyrok został zmniejszony do 6 dni[5]. Na początku 1850 roku założył razem z bratem fabrykę tekstyliów w Clusone koło Bergamo[5]. W kwietniu 1857 został współwłaścicielem spółki komandytowej razem z bratem firmą Steinee, braciami Caroli i braciami Donadoni[6]. W kwietniu 1863 przybył z Włoch do Krakowa. Mianowany został przez Rząd Narodowy generałem. 3 maja na czele Legii Włosko-Francuskiej przekroczył granicę Królestwa Polskiego pod Krzeszowicami. Pierwsze starcie było pomyślne dla Nulla, pokonał oddziały rosyjskie pod Podłężem. Zginął w bitwie pod Krzykawką 5 maja 1863. Został pochowany na cmentarzu w Olkuszu. W 1908 roku na jego grobie postawiono w konspiracji pomnik z inicjatywy dr Buchawieckiego[7].

Polegli powstańcy 1863 roku zostali odznaczeni przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego 21 stycznia 1933 roku Krzyżem Niepodległości z Mieczami[8]. W 1932 przy grobie Francesco Nullo miały miejsce uroczystości w których uczestniczyli między innymi włoscy weterani I wojny światowej i prezydent Krakowa Władysław Belina-Prażmowski[9].

Na początku stycznia 1937 poinformowano, że podczas prac w archiwum miejskim w Bergamo odkryto testamenty włoskich uczestników powstania styczniowego Francesca Nulla i Luigiego Caroli, własnoręcznie spisane przez nich przed wyjazdem na tereny polskie w 1863[10].

W Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie znajduje się jego 6-strzałowy rewolwer produkcji szwajcarskiej. Z lewej strony lufy jest wygrawerowany napis: Patrioti Svizzeri al ten[en]te Col[onel]lo Nullo [Patrioci Szwajcarscy podpułkownikowi Nullo].

PatronEdytuj

Imię Francesca Nulla noszą:

UpamiętnienieEdytuj

  • W lutym 1939 w Warszawie odsłonięto pomnik Francesca Nulla dłuta Gianniego Remuzzi, dar Bergamo, rodzinnego miasta bohatera[11].
  • Imię Francesco Nullo nosił drobnicowiec wodowany 2 października 1963 roku w Stoczni Gdynia - pierwszy statek zbudowany w Polsce w suchym doku[potrzebny przypis].
  • W 1938 roku Francesco Nullo został oficjalnie, na podstawie Dziennika Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych, patronem 50 pułku piechoty wchodzącego w skład 27 Dywizji Piechoty. Żołnierze pułku mieli prawo nosić na pagonach kurtek mundurowych i płaszczy inicjały FN. Na poziomych ramionach pamiątkowej odznaki tego pułku widniał napis " FRANCESCO NULLO".[potrzebny przypis]

PrzypisyEdytuj

  1. Ostrowski 1970 ↓, s. 23-24.
  2. a b Ostrowski 1970 ↓, s. 24.
  3. Ostrowski 1970 ↓, s. 30.
  4. Ostrowski 1970 ↓, s. 38.
  5. a b Ostrowski 1970 ↓, s. 50.
  6. Ostrowski 1970 ↓, s. 51.
  7. Ku czci bohatera włoskiego, „Nowości Ilustrowane”, 1923, nr 20, s.10–11
  8. Zarządzenie o nadaniu Krzyża Niepodległości z mieczami poległym i zmarłym Powstańcom 1863 r. (M.P. z 1933 r. nr 24, poz. 32).
  9. Gazeta Tygodniowa. Poświęcona sprawom religijnym, oświatowym i społecznym,1932, R.3, nr 24 - Świętokrzyska Digital Library, sbc.wbp.kielce.pl [dostęp 2020-01-09].
  10. Włosi w powstaniu 1863 roku. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 2 z 5 stycznia 1937. 
  11. Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, s. 35. ISBN 83-7005-211-8.

BibliografiaEdytuj

  • Adam Ostrowski: Francesco Nullo Bohater Polski i Włoch. Warszawa: Nasza księgarnia, 1970.
  • Kronika powstań polskich 1795-1944, Warszawa 1994.
  • Z. Ćwiek, Przywódcy powstania styczniowego. Sześć sylwetek, Warszawa 1963, (str. 240)
  • R. Korbal, Polskie Powstania Narodowe, Poznań 1997

Linki zewnętrzneEdytuj