Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy Huzarów – jazdy węgierskiej. Zobacz też: Husaria – jazda polska.
Strój huzara (1804)
Atak pruskich huzarów w bitwie narodów pod Lipskiem

Huzarzy (lp. huzar od węg. huszár – rozbójnik, najprawdopodobniej pochodzące od łac. cursarius korsarz[potrzebny przypis]) – węgierska lekkozbrojna jazda powstała w XV wieku. Jej pierwowzorem byli racowie, którzy po odrzuceniu kopii, tarcz i pozostałego uzbrojenia ochronnego przekształcili się ostatecznie w huzarów.

Ich umundurowanie stanowiły charakterystyczne krótkie haftowane (czyli szamerowane), obszyte barankiem kurtki (węg. dolman) i obcisłe haftowane (cyfrowane) spodnie. Na obcisłą kurtkę zarzucana była pelerynka, z węgierska zwana mentykiem. Nakryciem głowy była wysoka czapka: mirliton, czako lub bermyca. Formacja ta została przejęta przez inne armie europejskie (osiągając największą popularność w XVIII wieku) i występowała (np. w armii austro-węgierskiej) aż do początków XX wieku.

Ze względu na malowniczość ubioru oraz na fali zainteresowania folklorem węgierskim postać huzara w XIX wieku występowała w szeregu utworów scenicznych, np. w operetce Wiktoria i jej huzar Paula Abrahama i komedii Damy i huzary Aleksandra Fredry

Jedne z pierwszych formacji huzarów w Polsce zostały sformowane w okresie insurekcji kościuszkowskiej – był to oddział majora Ksawerego Krasickiego, utworzony w 1794 głównie z Polaków z zaboru austriackiego. Brali udział m.in. w bitwie pod Racławicami.

W okresie Księstwa Warszawskiego utworzono w 1809 roku 10. i 13. pułki huzarów. Żołnierze wchodzący w skład tych pułków uzbrojeni byli w szable, karabinki i pistolety. Oba pułki wzięły udział w kampanii w 1812 i 1813 roku.

Spis treści

Zastosowanie bojowe i taktyka walkiEdytuj

W okresie wojen napoleońskich zadania huzarów ograniczały się głównie do rekonesansu terenów położonych w pobliżu przemarszu głównej kolumny wojsk.

Regimenty huzarów formowały swoje szwadrony w szyku bojowym i przeczesywały okolicę. W przypadku nawiązania kontaktu z nieprzyjacielem szwadron czołowy przegrupowywał się w galopie, frontem strzelców osłaniając pozostający w tyle regiment. Nawiązawszy kontakt bojowy, huzarzy-harcownicy oddawali salwę karabinową na 100 m. przed pozycjami nieprzyjaciela. Celem byli przede wszystkim oficerowie przeciwnika. Później, z pistoletami w prawej ręce i dobytymi szablami, wiszącymi u nadgarstków na temblakach, szarżowali, zachowując pistoletową kulę aż do ostatniego momentu. W końcu przekładali pistolet do lewej dłoni i rozpoczynali walkę na szable.

Gdy szarża wymagała wsparcia całego regimentu, poszczególne szwadrony nacierały rozwiniętymi falami na prawe lub lewe skrzydło, starając się maksymalnie wykorzystać siłę uderzenia.

Zadania defensywne huzarów polegały głównie na kontrolowaniu ruchów przeciwnika poprzez wymuszanie kontaktu bojowego i dzięki temu eliminowanie czynnika zaskoczenia oraz na ukrywaniu ruchów głównej kolumny własnych wojsk przez działania pozorowane i nękanie atakami.

Wybrane pułki huzarówEdytuj

Niemieckie pułki huzarówEdytuj

Polskie pułki huzarówEdytuj

Rosyjskie pułki huzarówEdytuj

Francuskie pułki huzarówEdytuj

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Mała encyklopedia wojskowa. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1967, t. 1, s. 536
  • Emir Bukhari, Angus McBride: Napoleon's Hussars. London: Osprey Publishing, 1978, seria Men-at-Arms 76