Otwórz menu główne

Józef Rodzeń (ur. 18 stycznia 1899 w miejscowości Kamień[a][1], zm. 19 września 1939 pod wsią Kromnów) – major piechoty Wojska Polskiego.

Józef Rodzeń
Ilustracja
kpt. Józef Rodzeń
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia 18 stycznia 1899
Kamień, parafia Jeżowe
Data i miejsce śmierci 19 września 1939
Kromnów
Przebieg służby
Lata służby 1917 - 1939
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).pngArmia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP
Jednostki 14 pułk piechoty
Stanowiska dowódca plutonu artylerii piechoty
dowódca kompanii
dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
(kampania wrześniowa):
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Srebrny za Długoletnią Służbę Medal Brązowy za Długoletnią Służbę Gwiazda Przemyśla
Odznaka Honorowa „Orlęta”
Józef Rodzeń podczas uroczystości pułkowej (pierwszy z lewej).
Kadra oficerska 14 pułku piechoty w roku 1930. Por. Józef Rodzeń stoi w II rzędzie, czwarty od lewej.
Józef Rodzeń podczas uroczystości pułkowej (drugi z prawej).

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Syn Andrzeja i Marianny z d. Surdyka. Podczas I wojny światowej służył (od 10 marca 1917 r.) w armii Austro-Węgier. Jako żołnierz 34 pułku strzelców i 2 pułku obrony krajowej walczył na froncie włoskim, będąc w tym czasie dwukrotnie rannym (za pierwszym razem przebywał w szpitalu w Trieście, a za drugim razem w jednym ze szpitali polowych).

Od 1 listopada 1918 roku w Wojsku Polskim, służył w 14 pułku piechoty. Uczestnik wojen: polsko-ukraińskiej i polsko-sowieckiej[2], za udział w których[b] odznaczony został Krzyżem Walecznych[3](nadanym rozkazem Nr 121 Dowództwa 4 Dywizji Piechoty z dnia 26 lipca 1921 roku). Otrzymał również odznaki: „Gwiazda Przemyśla” - za obronę Przemyśla i Ziemi Przemyskiej (11.04.1920 r.), „Orlęta” - za obronę Lwowa i Kresów Wschodnich (19.03.1919 r.) i „Za Wołyń” - za pracę żołnierską na Froncie Wołyńskim (1920 r.). W okresie od 9 lipca 1920 r. do 21 października 1920 r. kształcił się w Wielkopolskiej Szkole Podchorążych Piechoty, którą ukończył z 25. lokatą (zakwalifikowany został do służby w stopniu podporucznika). Na dzień 1 czerwca 1921 r. nadal pełnił służbę w 14 pułku piechoty, w randze podporucznika[4]. Dekretem Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego z dnia 3 maja 1922 r. (sygnatura: L. 19400/O.V.) został zweryfikowany w tymże stopniu ze starszeństwem z dnia 1 czerwca 1919 r. i 359. lokatą w korpusie oficerów piechoty[5]. Następnie został awansowany do rangi porucznika, ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1920 roku[6]. W roku 1923 zajmował 24. lokatę wśród poruczników korpusu piechoty w swoim starszeństwie[6].

Przez całą swoją karierę wojskową służył w 14 pułku piechoty z Włocławka[7][8][9][10][11], w którym dowodził różnymi pododdziałami (plutonem artylerii piechoty, kompanią strzelecką, batalionem)[12]. W tym czasie ukończył wiele kursów i szkoleń specjalistycznych. W okresie od 4 maja do 31 lipca 1922 r. uczestniczył w Oficerskim Kursie Gimnastyczno-Sportowym (był to kurs nazwany „wiosna 1922”) przeprowadzonym przez poznańską Centralną Wojskową Szkołę Gimnastyki i Sportów. Był to drugi z oficerskich kursów krótkich organizowanych w tej szkole, w którym udział wzięło 54 uczestników[13]. Przeszedł również kurs informacji lotniczej w 3 pułku lotniczym (marzec 1923 r.) oraz kurs narciarski w Krynicy (styczeń 1925 r.). Z dniem 1 lutego 1928 roku został przeniesiony służbowo na I-szy 4 miesięczny kurs oficerów piechoty do toruńskiej Szkoły Młodszych Oficerów Artylerii[14] (kurs dowódców plutonów artylerii piechoty). Jako porucznik włocławskiego pułku zajmował w 1924 roku - 21. lokatę w swoim starszeństwie[15], a w roku 1928 - 17. lokatę pośród poruczników piechoty w swoim starszeństwie[16].

Prezes Rady Ministrów Kazimierz Bartel zarządzeniem z dnia 17 marca 1930 roku odznaczył porucznika Józefa Rodzenia Srebrnym Krzyżem Zasługi, za zasługi na polu wyszkolenia wojska[17]. W roku 1930 zajmował 535. lokatę łączną na liście starszeństwa poruczników piechoty (była to jednocześnie 13. lokata w starszeństwie)[18]. Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego z dnia 17 grudnia 1931 r. został awansowany do stopnia kapitana, ze starszeństwem z dnia 1 stycznia 1932 roku i 14. lokatą w korpusie oficerów piechoty[19]. W roku 1932 zajmował nadal 14. lokatę wśród kapitanów piechoty ze swego starszeństwa[20]. Na dzień 1 lipca 1933 roku zajmował 1918. lokatę łączną pośród kapitanów korpusu piechoty (była to zarazem 13. lokata w starszeństwie)[21]. Na dzień 5 czerwca 1935 r. Józef Rodzeń zajmował już 1644. lokatę wśród wszystkich kapitanów piechoty (była to jednocześnie 14. lokata w swoim starszeństwie)[22]. Na rok 1934 wybrany został członkiem Sądu Honorowego 14 Pułku Piechoty[23], a w październiku tego roku wszedł w skład delegacji, która wręczała odznakę pamiątkową 14 pułku piechoty Prezydentowi RP - Ignacemu Mościckiemu. W roku 1937 (w okresie od dnia 7 lipca do dnia 20 listopada) ukończył kurs dowódców kompanii w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie[24].

Awansowany do rangi majora został ze starszeństwem z dnia 19 marca 1939 r. i 53. lokatą wśród oficerów korpusu piechoty[25][26]. Na dzień 23 marca 1939 roku piastował stanowisko dowódcy 5 kompanii strzeleckiej 14 pp[11]. Z dniem 6 maja 1939 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy III batalionu 14 pułku piechoty, które to stanowisko objął w dniu 18 maja tegoż roku.

Na czele batalionu uczestniczył w kampanii wrześniowej - podczas walk w korytarzu pomorskim (został ranny w dniu 2 września we dworze Mełno[27]) i w bitwie nad Bzurą[28]. 11 września 1939 r. dowodzony przez niego pododdział toczył ciężkie, zwycięskie walki o dwór Walewice[29]. 18 września zebrał żołnierzy rozproszonych po nieudanym natarciu w lasach Stare Budy i wszedł z tą grupą w skład oddziału ppłk. Kumunieckiego (dowódcy 67 pułku piechoty). Po przeprowadzonej reorganizacji pozostałości 4 Dywizji Piechoty, mjr Rodzeń wraz ze swymi żołnierzami przeszedł pod rozkazy płk. dypl. Tadeusza Lubicz-Niezabitowskiego, z którego oddziałami dotarł do miejscowości Kromnów[30]. To właśnie tutaj, 19 września, zorganizowano natarcie na pozycje Niemców, którzy gęsto ostrzeliwali nacierających żołnierzy polskich. Śmierć zaczęła zbierać wśród żołnierzy Armii „Pomorze” swoje krwawe żniwo. Podczas tego ataku na stanowiska wroga zginął major Józef Rodzeń, trafiony w pierś serią z ckm-u[31][c], ranny został płk. Tadeusz Lubicz-Niezabitowski, a płk. Józef Werobej i pozostali żołnierze dostali się do niewoli[30].

Za swą postawę podczas kampanii wrześniowej został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari przez władze Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie (Dz.Pers. NW PSZ nr 3 z 25 VII 1947 r.)[32] oraz awansowany do stopnia podpułkownika[33]. Józef Rodzeń był jednym z niewielu oficerów Wojska Polskiego, którzy przesłużyli całe dwudziestolecie w jednej jednostce (w 14 pułku piechoty służył od listopada 1918 r.)[34].

Józef Rodzeń aktywnie działał we włocławskim harcerstwie, posiadał stopień instruktora. Od 1925 roku wchodził w skład Zarządu Oddziału Włocławskiego ZHP[35].

Pochowany początkowo na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie, został następnie ekshumowany i przeniesiony na Cmentarz Komunalny we Włocławku (sektor 20, rząd 4, grób 63). Spoczywa razem z żoną Jadwigą (z domu Nawarską), z którą mieli dwójkę dzieci: Andrzeja i Hannę.

Dokumenty archiwalne
 
Dyplom nadania odznaki honorowej "Orlęta"
 
Dyplom nadania odznaki "Gwiazda Przemyśla"
 
Dyplom ukończenia Wielkopolskiej Szkoły Podchorążych Piechoty
 
Dyplom nadania odznaki "Za Wołyń"
 
Legitymacja nadania "Krzyża Walecznych"
 
Przebieg służby w armii austriackiej
 
Dyplom nadania srebrnego Medalu za Długoletnią Służbę

OdznaczeniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Miejscowość ta znajdowała się w ówczesnym powiecie Nisko.
  2. Posiadał wówczas tytuł podchorążego.
  3. Ciężko ranny, zmarł po kilku godzinach (list por. Czesława Roleckiego do żony mjr. Rodzenia).

PrzypisyEdytuj

  1. Bohaterowie 1939 ↓.
  2. Wojewoda 2016 ↓, s. 14.
  3. Jednodniówka 14 Pułku Piechoty 1934 ↓, s. 43.
  4. Spis oficerów służących czynnie w dniu 01.06.1921 ↓, s. 63, 843.
  5. Lista starszeństwa oficerów zawodowych 1922 ↓, s. 128.
  6. a b Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 447.
  7. Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 164.
  8. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 156.
  9. a b Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 30.
  10. Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 544.
  11. a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 564.
  12. Ciesielski 2008 ↓, s. 280, 289, 292, 295, 297.
  13. Pawełek 1929 ↓, s. 8, 9.
  14. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 IV 1928, s. 184.
  15. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 389.
  16. Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 244.
  17. a b Monitor Polski ↓, Nr 98 z 28 IV 1930, poz. 144, s. 2.
  18. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1930 ↓, s. 104.
  19. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 12 z 18 XII 1931, s. 400.
  20. Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 77.
  21. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1933 ↓, s. 80.
  22. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1935 ↓, s. 77, 183-185, 194.
  23. Ciesielski 2008 ↓, s. 137.
  24. Ciesielski 2008 ↓, s. 108.
  25. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 475.
  26. a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 33.
  27. Dziennik Bojowy 14 Pułku Piechoty ↓.
  28. Kraiński i Pekról 1992 ↓, s. 21-34.
  29. Ciesielski 2008 ↓, s. 204-207.
  30. a b Ciesielski 2008 ↓, s. 227-228.
  31. IPiM im. gen. Sikorskiego ↓, s. 28.
  32. a b Ciesielski 2008 ↓, s. 325.
  33. Kryska-Karski 1996 ↓, s. 348.
  34. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. VII.
  35. Kunikowski 2005 ↓, s. 145.
  36. Ciesielski 2008 ↓, s. 266.
  37. a b c d Na podstawie zdjęcia
  38. Na podstawie dyplomu
  39. Na podstawie dyplomu
  40. Na podstawie legitymacji
  41. Na podstawie legitymacji

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj