Otwórz menu główne

Wielkopolska Szkoła Podchorążych Piechoty

Wielkopolska Szkoła Podchorążych Piechoty – szkoła Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim i Wojska Polskiego kształcąca kandydatów na oficerów piechoty.

Wielkopolska Szkoła Podchorążych Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 14 listopada 1919
Rozformowanie 31 lipca 1922
Nazwa wyróżniająca Wielkopolska
Patron nie posiadała
Tradycje
Nadanie sztandaru nie posiadała
Rodowód Szkoła Oficerska Piechoty
w Poznaniu
Kontynuacja Oficerska Szkoła dla Podoficerów
Szkoła Podchorążych
dla Podoficerów
Dowódcy
Pierwszy płk Bolesław Jatelnicki
Ostatni płk Bolesław Jatelnicki
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
Organizacja
Dyslokacja Garnizon Poznań
Garnizon Bydgoszcz
Rodzaj sił zbrojnych Wojsko
Rodzaj wojsk Piechota
Podległość Ministerstwo Spraw Wojskowych

Historia szkołyEdytuj

Od dnia 24 kwietnia 1919 roku w Obozie Ćwiczebnym „Biedrusko” przy Batalionie Zapasowym 3 Pułku Strzelców Wielkopolskich (późniejszy 57 Pułk Piechoty Wielkopolskiej) rozpoczęto przyjmowanie kandydatów do szkoły oficerskiej[1].

W dniu 17 maja 1919 roku głównodowodzący Siłami Zbrojnymi w byłym zaborze pruskim, generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki mianował pułkownika Bolesława Jatelnickiego z byłego I Korpusu Polskiego w Rosji „naczelnikiem formującej się szkoły piechoty”[2].

Do dnia 20 maja 1919 roku w Biedrusku przyjęto stu kandydatów. Trzy dni później dowództwo nad grupą kandydatów objął kapitan Stefan Kossecki i rozpoczął z nimi szkolenie. W dniu 13 czerwca 1919 roku dowództwo nad tą grupą przejął major Józef Meksz. W lipcu 1919 roku w Poznaniu rozpoczęto remont koszar przewidzianych na siedzibę szkoły. Koszary były położone przy „Nordring”, która 15 listopada 1919 roku została przemianowana na Wały Księcia Józefa. Koszary były co prawda zbudowane w 1914 roku, lecz zostały wykończone prowizorycznie i przez całą wojnę nie były remontowane. Pod koniec czerwca 1919 roku koszary „Nordring” opuściła Szkoła Podoficerów Piechoty i Żandarmeria.

W dniu 25 czerwca 1919 roku głównodowodzący Siłami Zbrojnymi w byłym zaborze pruskim zatwierdził „Etat tymczasowy szkoły oficerskiej piechoty”, który przewidywał 15 oficerów, 2 oficerów-urzędników (lekarz i oficer rachunkowy), 16 podoficerów i 167 szeregowców, w tym 120 „kadetów uczniów”, a ponadto 18 koni oraz 2 wozy konne osobowe i 6 gospodarczych.

W dniu 12 lipca 1919 roku głównodowodzący Siłami Zbrojnymi w byłym zaborze pruskim zatwierdził trzy dokumenty normatywne określające zadania i organizację szkoły, warunki przyjęcia uczniów, program nauczania i sprawy finansowe (żołd), a mianowicie:

  • „Statut Szkoły Oficerskiej Piechoty w Poznaniu”,
  • „Program Szkoły Oficerskiej Piechoty w Poznaniu”,
  • „Pobory Szkoły Oficerskiej Piechoty w Poznaniu”[3].

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych L. 4634/II W.M. z dnia 14 listopada 1919 roku „Szkoła Oficerska w Poznaniu” została przemianowana na „Wielkopolską Szkołę Podchorążych Piechoty”, a jej skład zwiększony do trzech kompanii szkolnych i kadrowej kompanii karabinów maszynowych. Jednocześnie zostały zniesione dotychczasowe odznaki szkolne i odznaki „szarż szkolnych” z wyjątkiem odznak na naramiennikach - monogramu „SO”. Słuchacze szkoły zostali przemianowani z aspirantów na kadetów i nałożyli na patki kołnierzy odznaki obowiązujące w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie - miecz z liśćmi dębu.

 
Msza polowa na Rynku w Bydgoszczy
 
Minister Spraw Wojsk. gen. Sosnkowski z grupą gości w oczekiwaniu na defiladę

W dniu 7 lutego 1920 roku z rozkazu Ministra Spraw Wojskowych został otwarty trzeci kurs szkoły (klasa III) dla „wysłużonych podoficerów byłej armii niemieckiej”. Na kurs zostało przyjętych 76 kandydatów.

Na podstawie pisma Inspektora Szkół Wojskowych Piechoty z dnia 19 lutego 1920 roku na czwarty kurs zostało przyjętych 116 kandydatów. Czas trwania kursu został określony na sześć miesięcy i był dłuższy o jeden miesiąc niż równoległy kurs (klasa 25) Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie. Program szkolenia został rozszerzony celem „uzupełnienia braków z języka polskiego, gdyż większość kandydatów - pochodzących z byłego zaboru pruskiego, słabo władała językiem ojczystym”. Po raz pierwszy w historii szkoły grupa słuchaczy pochodzących z byłego zaboru rosyjskiego i austriackiego stanowiła około 30% kadetów. „Reprezentowane więc były wszystkie dzielnice, co jednak nie wywołało nigdy nieporozumienia i tarć na tle szowinizmu dzielnicowego, chociaż z drugiej strony życia prawdziwie koleżeńskiego nie było! Żyto grupkami lub pojedynczo, na co złożyło się wiele przyczyn, przede wszystkim zaś różnica w wykształceniu”.

W dniu 7 marca 1920 roku zostały ogłoszone wyniki egzaminów I kursu. Egzamin z wynikiem pozytywnym złożyło 96 aspirantów. Szkołę z pierwszą lokatą ukończył kadet Włodzimierz Lewandowski.

W dniu 5 lipca 1920 roku, po złożeniu egzaminów, dowódca Okręgu Generalnego „Poznań” mianował 82 absolwentów klasy II podchorążymi. Pierwszą lokatę uzyskał kadet Stanisław Lamparski.

W dniu 11 lipca 1920 roku szkoła przeniosła się do Bydgoszczy, gdzie zajęła gmach Szkoły Wojennej. W dniu 18 lipca 1920 roku na Starym Rynku odbyła się uroczystość powitania szkoły w murach miasta. Na uroczystość złożyła się msza polowa odprawiona przez kapelana szkoły księdza Wacława Morkowskiego, a następnie defilada.

W dniu 30 lipca 1920 roku rozpoczęły się egzaminy kadetów III klasy. Egzamin złożyło 54 słuchaczy. Prymusem kursu został kadet Stanisław Roszyk.

W dniu 16 sierpnia 1920 roku, w przełomowym momencie wojny z bolszewikami, batalion pod dowództwem kapitana Stefana Kosseckiego w składzie trzech kompanii (klasy IV-VI) zajął odcinek obrony na Wiśle. Klasa VI zajęła pozycje w Fordonie, natomiast klasa V w Solcu Kujawskim i rozpoczęły prace nad umocnieniem przedmościa. Klasa IV stanowiła odwód i razem z dowództwem batalionu rozlokowała się w Małych Kapuściskach. Dla dozorowania Wisły baon otrzymał statek, który został obsadzony przez słuchaczy pod dowództwem podporucznika Kowalczyka, uzbrojony w karabin maszynowy i ochrzszczony mianem „Kanonierka Szkoły”. Dla utrzymania łączności i zaopatrzenia pomiędzy Fordonem i Solcem szkoła otrzymała do dyspozycji lokomotywę z jednym wagonem, którą przezwano „Pancerką Szkoły”. Zwycięstwo odniesione w Bitwie Warszawskiej skutkowało zaniechaniem obrony linii Wisły. W dniu 20 sierpnia 1920 roku baon wrócił do koszar i kontynuował szkolenie.

15 września 1920 roku rozpoczęły się egzaminy klasy IV i trwały pięć dni. Egzamin z „wynikiem zadawalającym złożyło 94 kadetów”. Prymusem kursu został kadet Marian Czyżewski. W dniu 21 września 1920 roku absolwenci kursu zostali mianowani podchorążymi.

W dniach 14-19 października 1920 roku przeprowadzone zostały egzaminy klasy V. Egzaminy z wynikiem pozytywnym złożyło 123 elewów, w tym 10 po złożeniu powtórnego egzaminu z historii polskiej. Egzaminu nie zdało sześciu elewów[4].

Z dniem 1 sierpnia 1922 roku szkoła została przekształcona w Oficerską Szkołę dla Podoficerów o dwuletnim okresie nauczania.

Szkoła kształciła ok. 240 słuchaczy. Kurs szkolenia trwał sześć miesięcy. Kształcili się w niej w większości podoficerowie formacji wielkopolskich, w przeważającej części z armii pruskiej. Czas nauki został skrócony do trzech miesięcy. Szkoła łącznie ze Szkołą Podchorążych Piechoty w Warszawie wykształciła w okresie listopad 1918 - listopad 1920 ponad 3500 oficerów piechoty.

Kadra i absolwenci szkołyEdytuj

Kadra szkoły
 
Płk Bolesław Jatelnicki
Absolwenci szkoły

Odznaka pamiątkowaEdytuj

13 listopada 1919 roku głównodowodzący Wojsk Polskich byłego zaboru pruskiego generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki „ogłosił i zatwierdził znak szkolny, przyjęty przez komisję konkursową dla Szkoły Oficerskiej w Poznaniu”. Odznaka ma kształt krzyża srebrnego o wymiarach 36x36 mm. Końce ramion krzyża są ozdobione srebrnymi kulkami. W środku wieniec srebrny z liści laurowych. Ramiona krzyża pokryte emalią ciemnogranatową, natomiast środek (wewnątrz wianka) emalią amarantową, na którą nałożony jest srebrny monogram „S. O.”. Na rewersie umieszczono nazwisko odznaczonego, numer odznaki i datę ukończenia szkoły. Prawo noszenia odznaki (znaku) przysługiwało aspirantom, którzy ukończyli szkołę oraz oficerom – wykładowcom i instruktorom, którzy pozostawali na etacie szkoły przez okres co najmniej jednego kursu[5]. Autorem projektu odznaki był aspirant Marceli Kujawski, absolwent II kursu[6][a].

UwagiEdytuj

  1. Marceli Kujawski urodził się 3 stycznia 1900 roku. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 sierpnia 1920 roku, a porucznika ze starszeństwem z 1 stycznia 1921 roku w korpusie oficerów piechoty. W 1923 roku pełnił służbę w 1 Pułku Strzelców Podhalańskich. W kolejnych Rocznikach Oficerskich nie figuruje.

PrzypisyEdytuj

  1. Szkic historyczny 1924 ↓.
  2. Rozkaz dzienny Nr 133 Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim z dnia 17 maja 1919 roku.
  3. Rozkaz dzienny Nr 189 Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim z dnia 12 lipca 1919 roku.
  4. Szkic historyczny 1924 ↓, s. 74-77.
  5. Szkic historyczny 1924 ↓, s. 16.
  6. Szkic historyczny 1924 ↓, s. 16, 63.

BibliografiaEdytuj

  • Wielkopolska Szkoła Podchorążych Piechoty. Szkic historyczny z 55-ma ilustracjami. Jan Załuska (red.). Bydgoszcz: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1924.[1]
  • Stanisław Rutkowski, Zarys dziejów polskiego szkolnictwa wojskowego, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa, 1970.