Otwórz menu główne

Język dungański – język należący do mandaryńskiej grupy języków chińskich, którym posługują się Dunganie zamieszkujący Kirgistan i Kazachstan. Język dungański zapisywany jest cyrylicą.

Хуэйзў йүян
Obszar Kirgistan, Kazachstan
Liczba mówiących około 40 tys.[1]
Pismo/alfabet cyrylica
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
UNESCO 3 zdecydowanie zagrożony
Ethnologue 7 niestały
Kody języka
Kod ISO 639-1, ISO 639-1 zh
Kod ISO 639-2, ISO 639-2 chi
Kod ISO 639-3 dng
IETF dng
Glottolog dung1253
Ethnologue dng
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku chińskim
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

System fonologicznyEdytuj

Ogólna struktura fonetyczna języka dungańskiego nie różni się zbytnio od systemu języka mandaryńskiego, zwłaszcza dialektów z prowincji Gansu i Shaanxi, skąd wywodzą się przodkowie Dunganów. Posiada dwie odmiany, wersja standardowa posiada 3 tony, w drugiej odmianie występują 4 tony, podobnie jak w mandaryńskim

SpółgłoskiEdytuj

Nieaspirowane Aspirowane Nosowe Szczelinowe Dźwięczne etc
Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA
б в b p п p p pʰ м m m m ф f f f в v w w
д d d t т t t tʰ н n n n л l l l
з z z ts ц c c tsʰ с s s s р r r
җ zh tʂ ч ç ch tʂʰ ш ş sh ʂ ж ƶ r ʐ
j tɕ q tɕʰ щ x ɕ й j y j
г g g k к k k kʰ ң ņ ng ŋ х x h x

SamogłoskiEdytuj

Vowel table
Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA Cyrylica Łacińskie Pinyin IPA
ы ƅ i ɨː и i i iː ў w u uː ү y ü, u yː
а a a aː я ja ia (ya) ia(jaː) уа ua ua ua
ә ə e әː е je ie (ye) iә(jәː) уә uo uә үә üe, ue yә
э e ê, ai ɛː уэ ue ue, uai uɛ
о o o, ao ɔː ё jo iao (yao) iɔː(jiɔː) уэй wj ui uɛi
ый ƅj ei ei уй vi wei uei
у u ou ou ю ju, jy iu (you) iou(jou)
ан an an æ˜ ян jan ian (yan) iæ˜(jæ˜) уан uan uan uæ˜ үан yan üan, uan yæ˜
он on ang aŋ ён jon iang (yang) iaŋ(jaŋ) уон uon uang uaŋ
ын ƅn eng, en әŋ ин in ing, in iŋ ун wn ong ʊŋ үн yn iong, un yŋ
эр әƣ er әɻ

SłownictwoEdytuj

Podstawowy zasób leksykalny języka dungańskiego jest zbliżony do dialektów z prowincji Gansu i Shaanxi, jednak dungański zawiera spory zasób zapożyczeń z języka arabskiego i perskiego, a także archaiczne chińskie słowa z czasów dynastii Qing. W XX w. doszły zapożyczenia i kalki z języka rosyjskiego. Dunganom nie są znane chińskie neologizmy powstałe w XX w.

System pismaEdytuj

Do końca lat 20. XX w. Dunganie posługiwali się pismem arabskim, po zakazie używania tego pisma przez władze ZSRR – pismem łacińskim, zaś od 1953 roku – cyrylicą.

Współczesny alfabet dungański, IPA i transkrypcja w alfabecie łacińskim
Cyrylica А Б В Г Д Е Ё Ж Җ З И Й К Л
Nazwa a бэ вэ гэ дэ e ё жэ җe зэ и ий кa эль
IPA a, ɑ p v k d ʐ tʂ, tɕ ts i, ei j l
Łacińskie a b v g d (y)e yo zh, rzh zh z i (y)u, (y)i k l
Cyrylica М Н Ң Ә О П/п Р С Т У Ў Ү Ф Х
Nazwa эм эн ың ә o пэ эр эc тэ у ў ү эф xa
IPA m n ɳ ɤ ɔ ɚ, r s ɤu, u u y f x
Łacińskie m n ng eh o p r s t u wu (y)u f kh
Cyrillic Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
Nazwa цэ чэ шa щa нин xo ы ван xo э ю йa
IPA tsʰ tʂʰ, tɕʰ ʂ ɕ * ɪ, ɭɘ * ɛ iɤu ia, iɑ
Łacińskie ts ch sh shch, hs `` `i ` e(i) yu ya
  • Litery Ъ oraz Ь używane są tylko w zapożyczeniach z języka rosyjskiego

Spółgłoski:

Pinyin Palladiusz Dungański Pinyin Palladiusz Dungański Pinyin Palladiusz Dungański Pinyin Palladiusz Dungański
b б б p п п m м м f ф ф
d д д t т т n н н / л l л л
g г г k к к h х х
j цз(ь) җ(ь) q ц(ь) ч(ь) x с(ь) щ(ь)
z цз з c ц ц s с с
zh чж җ ch ч ч sh ш ш / с / ф r ж ж

PrzypisyEdytuj

  1. Dungan (ang.). ethnologue.com. [dostęp 2010-12-24].

Linki zewnętrzneEdytuj