Jan Banaś

polski piłkarz

Jan Banaś (ur. 29 marca 1943 w Berlinie jako Heinz-Dieter Banas) – polski piłkarz, reprezentant Polski, mistrz Polski. Imię i nazwisko zmienił 2 marca 1967.

Jan Banaś
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

29 marca 1943
Berlin

Wzrost

171 cm

Pozycja

prawoskrzydłowy

Kariera juniorska
Lata Klub
1956–1958 AKS Mikołów
1958–1959 WKKF Katowice
1959–1962 Zryw Chorzów
Kariera seniorska[a]
Lata Klub Wyst. Gole
1962–1969 Polonia Bytom 145 (50)
1969–1975 Górnik Zabrze 124 (35)
1975 Wisła Chicago
1975–1976 Polonia Chicago
1976 AAC Eagles
1976 Atlético Español 9 (0)
1977 US Melun 9 (4)
1977–1978 US Boulogne 10 (1)
1978–1981 AC Cambrai
1981–1983 AS Porto-Vecchio
1984–1985 ES Saintes
1986–1990 CA de Mantes-la-Ville
Kariera reprezentacyjna
Lata Reprezentacja Wyst. Gole
 Polska U-19
1964–1973  Polska 31 (7)
Kariera trenerska
Lata Drużyna
1984–1985 ES Saintes
1986–1990 CA de Mantes-la-Ville
2007 Szombierki Bytom
2008–2010 Grunwald Ruda Śląska (juniorzy)
  1. Uwzględniono wyłącznie rozgrywki ligowe.

Życiorys

edytuj

Syn Niemca i Polki, jego rodzice poznali się i rozstali podczas wojny[1]. Z wykształcenia technik górniczy, na boisku spełniał zadania prawoskrzydłowego. Karierę piłkarską zaczynał w AKS Mikołów (1956-1958), następnie w Szkółce Wojewódzkiego Komitetu Wychowania Fizycznego Katowice (1958-1959). W 1959 przeszedł na trzy lata do Zrywu Chorzów, uzyskując w tym czasie powołanie do juniorskiej reprezentacji Polski, gdzie grał razem m.in. z Zygfrydem Szołtysikiem i Antonim Piechniczkiem. Karierę ligową rozpoczął po przejściu w 1962 do bytomskiej Polonii. W czerwcu 1966 był jednym z bohaterów afery, kiedy przed meczem Polonii ze szwedzkim IFK Norrköping w ramach rozgrywek Pucharu Intertoto zdecydował się pozostać na Zachodzie. Nakłonił go do tego ojciec, obiecując szybkie załatwienie gry w Niemczech (wraz z nim do Polski nie powrócili wówczas Konrad Bajger i Norbert Pogrzeba)[2]. Już jednak rok później, rozczarowany postawą ojca, postanowił wrócić i ze względu na wysokie umiejętności sportowe został zrehabilitowany; zmienił wówczas oficjalnie pisownię nazwiska.

W 1969 przeszedł do Górnika Zabrze, w barwach którego zdobył dwa tytuły mistrza Polski (1971, 1972) i trzy Puchary Polski (1970, 1971, 1972). Występował także w najlepszym sezonie Górnika w europejskich pucharach – przyczynił się do awansu zespołu do finału Pucharu Zdobywców Pucharów, strzelając m.in. bramki Lewskiemu Sofia w ćwierćfinale; zdobył także gola w pierwszej z trzech słynnych półfinałowych potyczek Górnika z AS Roma. W Górniku rozegrał łącznie 170 oficjalnych meczów, w tym 124 w ekstraklasie i 20 w pucharach europejskich.

W 1975 zakończył karierę w Górniku i wyjechał za granicę. Grał początkowo w polonijnych klubach w Chicago (Wisła, Polonia, Eagles), następnie w Atlético Español (1976), francuskich US Melun (1977), US Bolougne (1977-1978), AS Cambrai (1978-1981), Porto Vecchio (1981-1983), Saintes (1984-1985, także grający trener), Mantes (1986-1990).

Jako piłkarz Banaś imponował świetnym wyszkoleniem technicznym, zbierał oklaski za sztuczki techniczne, posiadał znakomity przegląd sytuacji, strzelał bramki w nieprawdopodobnych sytuacjach.

Reprezentacja Polski

edytuj

W latach 1964-1973 zaliczył 31 oficjalnych spotkań w reprezentacji Polski, zdobywając w nich 7 bramek. Wystąpił m.in. w meczu z Anglią na Stadionie Śląskim w Chorzowie w czerwcu 1973, wygranym przez Polskę 2:0 (pierwsza bramka tego meczu, zaliczona oficjalnie Gadosze, bywa niekiedy przypisywana Banasiowi). Banaś nie znalazł się jednak w kadrze na mistrzostwa świata w 1974, podobnie jak dwa lata wcześniej w kadrze olimpijskiej z przyczyn pozasportowych, gdyż po jego ucieczce z 1966 roku polskie władze uniemożliwiały mu wyjeżdżanie z reprezentacją Polski do Niemiec, choć pozwalały mu tam wyjeżdżać z klubem; zarówno igrzyska olimpijskie w 1972 r., jak i mistrzostwa świata w 1974 r. odbywały się właśnie w Niemczech.

lp. Data Miejsce Przeciwnik Rezultat Rozgrywki Grał Uwagi
1. 13 września 1964 Warszawa   Czechosłowacja 2-1
towarzyski
90'
2. 27 września 1964 Stambuł   Turcja 3-2
towarzyski
do 67'  
3. 7 października 1964 Solna   Szwecja 3-3
towarzyski
90'
4. 25 października 1964 Dublin   Irlandia 2-3
towarzyski
90'
5. 7 kwietnia 1965 Bruksela   Belgia 0-0
towarzyski
90'
6. 18 kwietnia 1965 Warszawa   Włochy 0-0
elim. MŚ 1966
90'
7. 16 maja 1965 Kraków   Bułgaria 1-1
towarzyski
do 75'
8. 23 maja 1965 Chorzów   Szkocja 1-1
elim. MŚ 1966
90'
9. 26 września 1965 Helsinki   Finlandia 0-2
elim. MŚ 1966
90'
10. 5 stycznia 1966 Liverpool   Anglia 1-1
towarzyski
od 39'
11. 18 maja 1966 Wrocław   Szwecja 1-1
towarzyski
90'
12. 5 czerwca 1966 Belo Horizonte   Brazylia 1-4
towarzyski
od 46'
13. 8 czerwca 1966 Rio de Janeiro   Brazylia 1-2
towarzyski
do 45'
14. 11 czerwca 1966 Buenos Aires   Argentyna 1-1
towarzyski
do 34'
15. 16 maja 1970 Kraków   NRD 1-1
towarzyski
od 46'
16. 19 maja 1970 Kopenhaga   Dania 2-0
towarzyski
90'  
17. 22 lipca 1970 Szczecin   Irak 2-0
towarzyski
90'  
18. 5 maja 1971 Lozanna   Szwajcaria 4-2
towarzyski
90'  
19. 12 maja 1971 Tirana   Albania 1-1
elim. Euro 1972
90'  
20. 22 września 1971 Kraków   Turcja 5-1
elim. Euro 1972
90'
21. 10 października 1971 Warszawa   Niemcy 1-3
elim. Euro 1972
do 59'
22. 16 kwietnia 1972 Stara Zagora   Bułgaria 1-3
elim. IO 1972
do 83'
23. 7 maja 1972 Warszawa   Bułgaria 3-0
elim. IO 1972
90'    
24. 13 maja 1973 Warszawa   Jugosławia 2-2
towarzyski
do 45'
25. 16 maja 1973 Wrocław   Irlandia 2-0
towarzyski
od 30' do 74'
26. 6 czerwca 1973 Chorzów   Anglia 2-0
elim. MŚ 1974
90'
27. 1 sierpnia 1973 Toronto   Kanada 3-1
towarzyski
do 45'
28. 5 sierpnia 1973 Los Angeles   Meksyk 1-0
towarzyski
90'
29. 8 sierpnia 1973 Monterrey   Meksyk 2-1
towarzyski
do 45'
30. 10 sierpnia 1973 San Francisco   Stany Zjednoczone 4-0
towarzyski
od 78'
31. 12 sierpnia 1973 New Britain   Stany Zjednoczone 0-1
towarzyski
do 59'

Odniesienia w kulturze

edytuj

9 maja 2017 r. miał premierę film „Gwiazdy” w reżyserii Jana Kidawy-Błońskiego, opowiadający o życiu i karierze Jana Banasia[3].

Przypisy

edytuj
  1. Jan Banaś. Człowiek, który mógł zostać legendą. [dostęp 2015-09-03].
  2. Sport. Komunikat zarządu KS „Polonia” Bytom. „Nowiny Rzeszowskie”. Nr 148, s. 2, 24 czerwca 1966. 
  3. Gwiazdy [online], 9 maja 2017.

Bibliografia

edytuj
  • Andrzej Gowarzewski, Joachim Waloszek, Górnik Zabrze. 50 lat prawdziwej historii (1948-1998), Katowice 1998 (6. część cyklu „Kolekcja Klubów”)