Kuźmina

wieś w województwie podkarpackim

Kuźminawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza[4][5]. Leży na Pogórzu Przemyskim.

Artykuł 49°36′58″N 22°25′40″E
- błąd 39 m
WD 49°36'0.0"N, 22°25'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 2073 m
Kuźmina
wieś
Ilustracja
Zabytkowa cerkiew; obecnie kościół MB Nieustającej Pomocy
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat przemyski
Gmina Bircza
Liczba ludności (2011) 400[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-740[3]
Tablice rejestracyjne RPR
SIMC 0599310
Położenie na mapie gminy Bircza
Mapa konturowa gminy Bircza, na dole znajduje się punkt z opisem „Kuźmina”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Kuźmina”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kuźmina”
Położenie na mapie powiatu przemyskiego
Mapa konturowa powiatu przemyskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Kuźmina”
Ziemia49°36′58″N 22°25′40″E/49,616111 22,427778

Do 1954 istniała gmina Kuźmina. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

W Kuźminie znajduje się najgłębszy w Polsce otwór wiertniczy "Kuźmina-1", o głębokości 7541 m. Był to otwór badawczy, mający na celu zbadanie budowy geologicznej Karpat. Do krystalicznego podłoża dowiercono się na głębokości ponad 7300 m.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Kuźmina[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0599327 Chałupki część wsi
0599333 Dolny Koniec część wsi
0599340 Górny Koniec część wsi
0599356 Kiczora część wsi
0599362 Rzeki część wsi

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o Kuźminie pochodzi z 1497; następna, z 1500. Pierwszą cerkiew zbudowano w 1526. W XIX w. wieś należała do Pieciorowskich. W połowie i pod koniec XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Kuźminie był Ryszard Pieściorowski[6][7]. Na wschód od wsi znajdują się fragmenty fortyfikacji dworskich. Pod koniec XIX w. wieś dzieliła się na cztery części: Kuźminę Górną, Margel, Kiczerę i Kamionkę zwaną również Wapienisko. W 1938 wieś była widownią kilkudniowych starć ludności ukraińskiej z Kuźminy i okolic, walczącej o odebraną im cerkiew, z Polakami. Po kilku dniach starć sytuację opanowały oddziały żandarmerii ściągnięte z Dobromila, Sanoka i Przemyśla. Kilkadziesiąt osób, w tym kobiety i dzieci, zostało pobitych, a kilka zakatowano na śmierć. Cerkiew została przez władze polskie zamknięta, a udostępniły ją z powrotem wiernym dopiero okupacyjne władze niemieckie w 1941.

Z Kuźminy pochodził Władysław Solarz[8].

Kuźmina w 1929Edytuj

  • Właściciel ziemski: Neuman Wład. (307 ha)
  • Lasy-eksploatacja: Sontag H.
  • Kowal: Kozioł F.
  • Różne towary: Roth G., Śliwka L.
  • Tartak: Langman Ch.
  • Wyszynk trunków: Langman Ch.

WyznaniaEdytuj

Katolicy obrządku wschodniegoEdytuj

W Kuźminie znajduje się drewniana cerkiew św. Dymitra, zbudowana w 1814 fundacji Woźniaków. W 1880 kościół liczył 90 wiernych, msze odbywały się nieregularnie. Do 1926 cerkiew podlegała greckokatolickiej parafii w Leszczawie Górnej, a potem parafii greckokatolickiej w Krecowie, po wojnie użytkowana przez rzymskich katolików jako kościół parafialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy[9].

Katolicy obrządku łacińskiegoEdytuj

W 1880 parafia łacińska w Tyrawie liczyła 560 wiernych z Kuźminy.

DemografiaEdytuj

  • 1785 mieszkało tu 103 grekokatolików, 265 rzymskich katolików i 5 Żydów.
  • 1840 i w 1859 - 250 grekokatolików,
  • 1880 - 560 katolików, 90 grekokatolików
  • 1899 - 144 grekokatolików,
  • 1926 - 320 grekokatolików
  • 1929 - 924 mieszkańców
  • 1938 - 246 grekokatolików.
    • (brak danych o innych mieszkańcach, do uzupełnienia)

TransportEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Kuźmina w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2018-04-07] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-07].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 107.
  7. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 264 z 19 listopada 1893. 
  8. Józef Ząbkiewicz. Drogi zwycięstwa. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, Nr 11 (338) z 10-20 kwietnia 1985. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  9. Parafia na stronie diecezji. [dostęp 2017-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-25)].

Linki zewnętrzneEdytuj