Tadeusz Słobodzianek

polski dramaturg, reżyser, krytyk teatralny

Tadeusz Słobodzianek (ur. 26 kwietnia 1955 w Jenisejsku[1]) – polski dramatopisarz, dramaturg, krytyk teatralny, reżyser, producent, od 2012 dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Dramatycznego m.st. Warszawy, dyrektor Teatru Na Woli im. Tadeusza Łomnickiego w latach 2010-2012, twórca i dyrektor artystyczny projektu edukacyjnego Laboratorium Dramatu oraz Szkoły Dramatu.[2]

Tadeusz Słobodzianek
Data i miejsce urodzenia 26 kwietnia 1955
Jenisejsk
Zawód reżyser
dramaturg

ŻyciorysEdytuj

Urodził się na Syberii, gdzie jego rodzice zostali zesłani w 1944. W grudniu 1955 jego rodzina wróciła do Polski i osiedliła się w Białymstoku.[3]

W 1974 roku ukończył III Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Białymstoku[1]. Studiował teatrologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie w ramach programu indywidualnego najpierw pod kierunkiem prof. Jerzego Gota, a następnie prof. Jana Błońskiego.[4]

W latach 1978–1981 pisał recenzje teatralne pod pseudonimem Jan Koniecpolski, najpierw w Studencie, następnie dla tygodnika „Polityka”.

W 1981 debiutował jako dramaturg sztuką dla dzieci Baśń jesienna w reż. Rudolfa Zioły w Teatrze im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, zaś jako reżyser w 1982 przedstawieniem Osmędeusze Mirona Białoszewskiego, w tym samym teatrze w Kaliszu. Współpracował z teatrami w Warszawie, Krakowie, Łodzi, Poznaniu, Gdańsku, Kaliszu i Białymstoku jako kierownik literacki, reżyser i dramaturg. Pełniąc funkcję kierownika literackiego i dramaturga, przyczynił się do sukcesów Teatru Nowego w Łodzi. W 1991 był współzałożycielem Teatru Wierszalin.

Wykładał „Sztukę Dialogu” w Laboratorium Reportażu na Wydziale Dziennikarstwa UW.

Od 2003 kieruje stworzonym przez siebie Laboratorium Dramatu (2005–2010 projekt był realizowany przy Towarzystwie Autorów Teatralnych, a obecnie przy Fundacji Sztuka Dialogu). Laboratorium Dramatu prowadzi teatr oraz pierwszą w Polsce Szkołę Dramatu (z siedzibą na ul. Olesińskiej 21 w Warszawie).

W latach 2010–2012 był dyrektorem Teatru na Woli im. Tadeusza Łomnickiego. W 2012 roku objął stanowisko dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru Dramatycznego m.st. Warszawy.

Mieszka w Warszawie.

TwórczośćEdytuj

Jest autorem m.in. dramatów:

  • Obywatel Pekosiewicz (1986), reżyser Mikołaj Grabowski, prapremiera Teatr im. Jaracza w Łodzi.
  • Turlajgroszek (1990), reżyser Piotr Tomaszuk, prapremiera Teatr Miniatura w Gdańsku.
  • Merlin. Inna historia (1992), reżyser Piotr Tomaszuk, prapremiera Teatr Wierszalin.
  • Kowal Malambo. Argentyńska historia (1992), reżyser Marek Pasieczny, prapremiera Teatr Dramatyczny w Koszalinie.
  • Sen pluskwy (2001), reżyser Kazimierz Dejmek, prapremiera Teatr Nowy w Łodzi.
  • Nasza klasa (2008), reżyser Bijan Sheibani, prapremiera National Theatre w Londynie.
  • Tzw. „trylogia wierszalińska”, zbiór dramatów opartych na prawdziwych wydarzeniach, rozgrywających się w latach 20. i 30. ubiegłego wieku na polsko-białoruskim pograniczu:
    • Car Mikołaj (1985), reżyser Maciej Prus, prapremiera Teatr Dramatyczny m.st. Warszawy
    • Prorok Ilja (1992), reżyser Tadeusz Słobodzianek, Teatr TV
    • Śmierć proroka (2011)
  • Młody Stalin (2013), reżyser Ondrej Spišák, prapremiera Teatr Dramatyczny m.st. Warszawy.
  • Historia Jakuba. Arcypolską historia (2015), reżyser Ondrej Spišák, prapremiera Teatr Dramatyczny m.st. Warszawy.
  • Niedźwiedź Wojtek (2016), reżyser Ondrej Spišák, prapremiera Teatr Dramatyczny m.st. Warszawy
  • Fatalista. Singerowska historia w V aktach (2019), reżyser Wojciech Urbański, prapremiera Teatr Dramatyczny m.st. Warszawy.
  • Geniusz albo metoda działań fizycznych (2020).
  • Sztuka intonacji albo historia teatru w dwóch scenach (2021).
  • Powrót Orfeusza albo realność najniższego rzędu (2021).

Jego dramaty realizowali: Kazimierz Dejmek, Maciej Prus, Mikołaj Grabowski, Ondrej Spišák, Piotr Tomaszuk, Andrej Woron, Bijan Sheibani, Joel Greenberg, Carme Portaceli, Gabor Mate, Blanka Zizka, Hisao Takase, Derek Goldman, Natalie Ringler, Yana Ross, Hanan Snir, Oskaras Koršunovas, Anja Susa, László Bocsárdi i inni.

Nagrody i wyróżnieniaEdytuj

Tadeusz Słobodzianek jest laureatem wielu nagród i wyróżnień, m.in. Paszportu Polityki (1993), Nagrody Fundacji Kultury Wiejskiej im. St. Piętaka za Proroka Ilję (1993)[5], Nagrody Fundacji im. Kościelskich w Genewie (1994). Jego sztuki uzyskały dwukrotnie Fringe Firste na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Edynburgu, trzykrotnie zdobyły Grand Prix w konkursie na wystawienie sztuki współczesnej Ministerstwa Kultury i czterokrotnie były pokazywane na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych. W 2010 otrzymał Nagrodę Nike za sztukę Nasza klasa.

PrzypisyEdytuj

  1. a b UM ↓, s. 1.
  2. Dyrekcja, teatrdramatyczny.pl [dostęp 2021-08-23].
  3. Tadeusz Słobodzianek, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (autorzy). [online] [dostęp 2021-08-25].
  4. Tadeusz Słobodzianek, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (autorzy). [online] [dostęp 2021-08-25].
  5. UM ↓, s. 5.

BibliografiaEdytuj