Otwórz menu główne

Domaradz (województwo podkarpackie)

wieś w województwie podkarpackim

Domaradzwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Domaradz. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 19 (E371) do Rzeszowa i Barwinka oraz wojewódzkie, 886 w kierunku Sanoka i 884 w kierunku Przemyśla.

Domaradz
wieś
Ilustracja
Zabytkowy kościół drewniany
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat brzozowski
Gmina Domaradz
Liczba ludności (2011) 3054[1][2].
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 36-230[3]
Tablice rejestracyjne RBR
SIMC 0348507
Położenie na mapie gminy Domaradz
Mapa lokalizacyjna gminy Domaradz
Domaradz
Domaradz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Domaradz
Domaradz
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Domaradz
Domaradz
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu brzozowskiego
Domaradz
Domaradz
Ziemia49°47′40″N 21°56′54″E/49,794444 21,948333
Strona internetowa

Integralne części wsi Domaradz: [4][5]

przysiółki
Poręby
części wsi
Budzisz, Debrza, Góra, Jasna Góra, Krzywa, Miasteczko, Obszar, Pańska Góra, Pilchówka, Płosina, Podhyb, Podlas, Role, Rynki, Wanicówka, Zakarczma, Zakościół, Zatyle

Na przełomie XVI i XVII wieku położona była w ziemi sanockiej województwa ruskiego[6]. Wieś klucza brzozowskiego biskupów przemyskich[7]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Domaradz, dekanatu Domaradz i rzymskokatolickiej parafii św. Mikołaja.

HistoriaEdytuj

Domaradz leży nad rzeką Stobnicą. Wieś wzmiankowana w 1349 roku, lokacja wsi nastąpiła na prawie niemieckim, niem. Domaretz (1359. Królowa węgierska Maria żona cesarza Zygmunta Luksemburskiego nadała biskupstwu w 1384 pięć włości: Brzozów, Cergową, Domaradz i Równe w ziemi sanockiej oraz Radymno w przemyskiej. Żyjący tu dziedzice Domaradzcy z Gryfitów ufundowali parafię w Lutczy, która jest wymieniona 24 stycznia 1442 roku. W 1589 roku miejscowość wspomniana jako włości biskupów przemyskich.

W 1624 roku miejscowość zniszczona w czasie napadów Tatarów. W 1656 roku Król Jan Kazimierz przejeżdża z Krosna z orszakiem w kierunku do Łańcuta. W 1657 r. najazd wojsk węgierskich. 25 czerwca 1945 r. oddział NSZ AK stoczył ostatni atak na tabory sowieckie koło Domaradza.

W Domaradzu urodził się Juliusz Kallay (1809–1863) - organizator Gwardii Narodowej, Przewodniczący Rady Narodowej, powstaniec, filozof, lekarz i działacz społeczny.

Osiadły w Domaradzu Benedykt Gajewski stworzył publikacje pt. Dawny obrzęd weselny w Domaradzu (Rocznik Sanocki 1963), Domaradz. Szkice i materiały (Rocznik Sanocki 1971), Domaradz. Wieś nad Stobnicą (1997).

 
Pogórzański wiatrak z Domaradza przeniesiony do skansenu w Sanoku

ZabytkiEdytuj

Miejcowość leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa podkarpackiego ze względu na zabytkowy drewniany kościół pod wezwaniem św Mikołaja wzniesiony około roku 1485[8]. Świątynia należy do najstarszych drewnianych kościołów w Polsce. W kościele jest barokowy ołtarz boczny z 1632 roku, chrzcielnica z początku XVI wieku, dzwon gotycki z 1524 roku.

Kościół był wzmiankowany - w fundacji Kaspara, który w roku 1510 złożył podpis z okazji fundacji kościoła parafialnego w Hoczwi. W okresie późniejszym kościół był wielokrotnie remontowany i przekształcany: m.in. w XVII w. dobudowano wieżę. Znaczącej przebudowie uległ w 1878 r. (m.in. przedłużono nawę, zlikwidowano zaskrzynienia, wnętrze korpusu podzielono na trzy nawy) . W 1887 r. kościół ozdobiono polichromią. W 1906 r. wzniesiono wieżyczkę na sygnaturkę oraz dobudowano kruchty. W 1936 wzniesiono dzwonnicę na miejscu wcześniejszej[8]. Kościół został odnowiony przez ks. proboszcza Wiesława Przepadło w roku 2019.

Nieopodal, na południe od Domaradza, góra Chyb (405 m n.p.m.)[9][10].

SportEdytuj

W miejscowości istnieje, założony w 1999, klub piłki nożnej Sokół Domaradz< W sezonie 2019/2020 klub gra w B klasie, w grupie Krosno III[11].

CiekawostkaEdytuj

Według podań ludowych z Domaradza pochodzi diabeł Rokita, który był bardzo hojnym rozbójnikiem. Mieszkał z innymi zbójnikami w lesie nazywanym do dziś Rokitne. W tymże lesie pozostałości grodziska, prawdopodobnie wczesno-słowiańskiego. Okradał kupców przyjeżdżających do Domaradza, skradzionymi łupami obdarowywał chłopów.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-10-27].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. Atlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie , [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej , Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 4.
  7. Maciej Dalecki: Akta dóbr biskupów przemyskich obrządku łacińskiego 1652–1883. Inwentarz archiwalny zespołu, w: Rocznik Historyczno-Archiwalny. T. XI, Przemyśl 1996, s. 102.
  8. a b Parafia Domaradz
  9. Warto zobaczyć. Gmina Domaradz [dostęp 2017-01-27]
  10. Gmina Domaradz. Podkarpacki Portal Turystyczny [dostęp 2017-01-27]
  11. Klub na portalu 90minut.pl

Linki zewnętrzneEdytuj